Ευέλικτοι όροι σύνδεσης: μια μεταβατική λύση που παρέχει τη δυνατότητα ένταξης σταθμών ΑΠΕ στο δίκτυο παρά τη συμφόρηση

Η αλματώδης ανάπτυξη των ΑΠΕ έφερε τα δίκτυα στα όριά τους. Ο ρυθμός με τον οποίο αναπτύσσονται νέα δίκτυα υπολείπεται δυστυχώς του ρυθμού ανάπτυξης των ΑΠΕ και αυτό είναι ένα πρόβλημα που το συναντάμε πλέον σε πολλές χώρες.

Αναζητώντας μια λύση, έστω και μεταβατική, η ΕΕ προέβλεψε στην Οδηγία 2024/1711 τη χορήγηση ευέλικτων όρων σύνδεσης σε έργα ΑΠΕ. Τι προβλέπει η Οδηγία αυτή;

Τη δημιουργία ενός πλαισίου που επιτρέπει στους Διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής να προσφέρουν τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών ευέλικτης σύνδεσης σε περιοχές όπου διατίθεται περιορισμένη ή μηδενική δυναμικότητα δικτύου για νέες συνδέσεις. Το εν λόγω πλαίσιο διασφαλίζει ότι:

• κατά γενικό κανόνα, οι ευέλικτες συνδέσεις δεν καθυστερούν τις ενισχύσεις δικτύου στις καθορισμένες περιοχές.
• η μετατροπή από συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης σε συμφωνίες σταθερής σύνδεσης μετά την ανάπτυξη του δικτύου διασφαλίζεται βάσει καθορισμένων κριτηρίων, και 
• για περιοχές στις οποίες η ανάπτυξη του δικτύου δεν είναι η πλέον αποδοτική λύση, επιτρέπονται, κατά περίπτωση, συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης ως μόνιμη λύση, μεταξύ άλλων για την αποθήκευση ενέργειας.

Οι συμφωνίες ευέλικτης σύνδεσης προσδιορίζουν τουλάχιστον τα ακόλουθα:

• τη μέγιστη σταθερή έγχυση και απόσυρση ηλεκτρικής ενέργειας από και προς το δίκτυο, καθώς και την πρόσθετη δυναμικότητα ευέλικτης έγχυσης και απόσυρσης που μπορεί να συνδέεται και να διαφοροποιείται κατά χρονικές ενότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
• τα τέλη δικτύου που ισχύουν για τις δυναμικότητες τόσο σταθερής όσο και ευέλικτης έγχυσης και απόσυρσης.
• τη συμφωνηθείσα διάρκεια της συμφωνίας ευέλικτης σύνδεσης και την αναμενόμενη ημερομηνία χορήγησης της σύνδεσης στο σύνολο της αιτούμενης σταθερής δυναμικότητας.

Με άλλα λογια, οι νέες ευέλικτες προσφορές σύνδεσης της Οδηγίας προβλέπουν ότι:

• για ένα μέρος της ισχύος υπάρχει δέσμευση για την απορρόφησή της.
• για ένα άλλο μέρος της ισχύος η δέσμευση απορρόφησης εξαρτάται από όρους και προϋποθέσεις, δηλαδή ο Διαχειριστής θα μπορεί να επιβάλλει λειτουργικούς περιορισμούς. Αν ωστόσο οι περιορισμοί αυτοί ξεπεράσουν την εγγυημένη απορρόφηση, τότε θα προβλέπεται αποζημίωση των μονάδων ΑΠΕ. 

Εισαγόμενοι στον αναθεωρημένο Σχεδιασμό της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και στον επερχόμενο Κώδικα Δικτύου Απόκρισης στη Ζήτηση, οι ευέλικτοι όροι σύνδεσης είναι εθελοντικές συμφωνίες μεταξύ των χρηστών του δικτύου και των Διαχειριστών. Επιτρέπουν την υπό όρους και ταχύτερη πρόσβαση στο δίκτυο σε περιοχές με συμφόρηση, ενώ παράλληλα σχεδιάζονται ενισχύσεις δικτύου. Αυτό καθιστά τους ευέλικτους όρους σύνδεσης ένα πολύτιμο εργαλείο γεφύρωσης που υποστηρίζει το σύστημα βραχυπρόθεσμα χωρίς να αντικαθιστά την ανάγκη για ουσιαστικές αναβαθμίσεις.

Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή, θα πρέπει να υπάρχουν εγγυήσεις για:

• Στοχευμένη ανάπτυξη με διαφάνεια: Οι ευέλικτοι όροι σύνδεσης θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στρατηγικά σε περιοχές με συμφόρηση ή που σύντομα θα συμφορηθούν, βάσει διαφανών αξιολογήσεων. Δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις απαραίτητες ενισχύσεις του δικτύου, αλλά να χρησιμεύουν για την επιτάχυνση της πρόσβασης όπου είναι εφικτό.
• Δίκαιη, εθελοντική και εναρμονισμένη πρόσβαση: Οι ευέλικτοι όροι σύνδεσης πρέπει να παραμείνουν προαιρετικοί, χωρίς διακρίσεις και ανοιχτοί σε όλους τους χρήστες. Οι όροι πρέπει να καθορίζουν σαφώς τις συνθήκες λειτουργίας, τους κανόνες περικοπών και τα χρονοδιαγράμματα για τη μετάβαση στην σταθερή πρόσβαση, μαζί με κατάλληλες αποζημιώσεις και κίνητρα.
• Ισχυρή διακυβέρνηση και προστασία επενδυτών: Τo πλαίσιo ευέλικτων όρων σύνδεσης πρέπει να περιλαμβάνει σαφή κανονιστική εποπτεία, χρονοδιαγράμματα και διασφαλίσεις για την αποφυγή της απεριόριστης προσφυγής στην ευέλικτη πρόσβαση.