Νέο χρονικό «ορόσημο» τον Οκτώβριο για το πανευρωπαϊκό «go-live» στα 15λεπτα προϊόντα – Η «μέση λύση» των ΦοΣΕ και ο «σκεπτικισμός» του ΕΧΕ

Για τις αρχές Οκτωβρίου μετατίθεται, όπως επιβεβαιώνουν αρμόδιες πηγές, το πανευρωπαϊκό «go-live» των 15λεπτων προϊόντων στις αγορές του Χρηματιστήριου Ενέργειας που αρχικά είχε προγραμματιστεί για τις 11 Ιουνίου.

Υπενθυμίζεται ότι η σχετική συζήτηση για νέα ημερομηνία εκκίνησε με ανακοίνωση που εξέδωσε η EPEXSPOT στα μέσα Απριλίου, όπου έκανε λόγο για επαναπροσδιορισμό του αρχικού σχεδιασμού λόγω σοβαρών κινδύνων για την ομαλή λειτουργία των αγορών.

Ειδικότερα, επικαλούνταν, μεταξύ άλλων, σοβαρές τεχνικές και επιχειρησιακές αδυναμίες που διαπιστώθηκαν στις τελευταίες δοκιμές. Αν και δεν έχει ακολουθήσει νεότερη ανακοίνωση και από άλλους TSOs ή NEMOs που να επιβεβαιώνουν τους παραπάνω ισχυρισμούς, ωστόσο, η αναβολή του «go-live» θεωρείται «λήξαν» από την στιγμή που κάποιοι εκ των συμμετεχόντων αδυνατούν να συμμορφωθούν στο γενικότερο σχεδιασμό.

Η πανευρωπαϊκή διάσταση του εγχειρήματος, όπως επεξηγούν αρμόδια στελέχη των χρηματιστηριακών αγορών με γνώση του θέματος, απαιτεί την συμμόρφωση όλων, καθώς σε διαφορετική περίπτωση δεν μπορούμε να μιλάμε για πανευρωπαϊκό «go-live». Κατά συνέπεια και ασχέτως πόσο αντικειμενικά είναι τα όσα επικαλείται η EPEXSPOT ως προς την τεχνική τους διάσταση, η αναβολή θεωρείται δεδομένη.

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί, όπως επισημαίνουν πηγές στο energypress, τα «common assets» είναι επαρκώς δοκιμασμένα για να περάσουν στην 15λεπτη λειτουργία καθώς και οι σχετικοί αλγόριθμοι που θα αξιοποιηθούν. Μάλιστα, όπως έχει γράψει το energypress, η ελληνική αγορά εμφανίζεται επαρκώς προετοιμασμένη για την μετάβαση με την πλειοψηφία των συμμετεχόντων, ιδίως παραγωγοί, προμηθευτές και ΦοΣΕ να έχουν προσαρμόσει τα συστήματά τους, διεξάγοντας παράλληλα τις απαραίτητες δοκιμασίες καθ’ υπόδειξη του ΕΧΕ.

Αντίστοιχα, το Χρηματιστήριο Ενέργειας έχει ολοκληρώσει όλες τις απαραίτητες δοκιμασίες σε software και hardware για την εισαγωγή των 15λεπτων προϊόντων, πράγμα που όπως μεταφέρουν αρμόδιες πηγές, ισχύει πάνω κάτω για το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς, εκτός ορισμένων συμμετεχόντων που για κάποιους λόγους εμφάνισαν σημαντικές καθυστερήσεις με αποτέλεσμα να πηγαίνει προς τα πίσω ο συνολικός σχεδιασμός της ευρωπαϊκής αγοράς.

Χρειάζεται να τονίσουμε, όπως έχουν καταδείξει σε μια σειρά δημόσιες παρεμβάσεις τους τόσο φορείς της αγοράς όσο και στελέχη του ΕΧΕ, ότι η εισαγωγή των 15λεπτων προϊόντων συνιστά τομή για την λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς, φέρνοντας τις συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας εγγύτερα στον πραγματικό χρόνο, πράγμα ιδιαίτερα κρίσιμο στην περίπτωση της ενσωμάτωσης ΑΠΕ στο σύστημα.

«Σανίδα σωτηρίας» τα 15λεπτά

Αξίζει να σημειωθεί ότι η υπόθεση των 15λεπτών προϊόντων εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση των ΦοΣΕ που δύναται να τους «λύσει τα χέρια» στην προσπάθεια διόρθωσης της στοχαστικότητας των ΑΠΕ, μετριάζοντας έτσι το συνολικό κόστος αποκλίσεων που σήμερα φουσκώνει υπέρμετρα τον τελικό λογαριασμό τους.

Υπενθυμίζεται, όπως έχει γράψει το energypress, ότι οι ΦοΣΕ χαιρέτησαν εξαρχής την πρωτοβουλία υιοθέτησης των 15λεπτων προϊόντων στις χρηματιστηριακές αγορές καθώς θα έρθει να αντιστοιχηθεί με την Διαδικασία Ενοποιημένου Προγραμματισμού που λειτουργεί ο ΑΔΜΗΕ και ήδη τρέχει στα 15 λεπτά.

Η χρονική διαφοροποίηση ανάμεσα στις χρηματιστηριακές αγορές και τον ΔΕΠ, όπως διευκρινίζουν αρμόδιες πηγές, δημιουργεί σοβαρό κόστος στους ΦοΣΕ καθώς τιμωρούνται για αποκλίσεις που αδυνατούν να διαχειριστούν. Αναλυτικότερα, για κάθε ωριαία προσφορά των ΦοΣΕ, ο Διαχειριστής ισοκατανέμει την προβλεπόμενη παραγωγή στα αντίστοιχα τέσσερα 15λεπτα – για παράδειγμα, μία ωριαία προσφορά για παραγωγή 120 μεγαβατωρών, επιμερίζεται σε 30 μεγαβατώρες ανά 15λεπτο.

Το πρόβλημα ωστόσο που ανακύπτει, με αυτό τον τρόπο, είναι πως δύο φορές μέσα στο 24ωρο, η παραγωγή των χαρτοφυλακίων ΑΠΕ διαφοροποιείται αισθητά ανά 15λεπτο. Οι δύο αυτές φορές αντιστοιχούν στην ανατολή και τη δύση του ήλιου, όπου η έναρξη και ο τερματισμός της παραγωγής των φωτοβολταϊκών, αντίστοιχα, αυξομειώνει κατακόρυφα την απόδοση των ηλιακών πάρκων, ακόμη και μεταξύ δύο συνεχόμενων 15λεπτων. 

Σύμφωνα με εκπρόσωπους των ΦΟΣΕ, ο διαφορετικός χρονισμός αποτελεί σημαντικό λόγο για τις αποκλίσεις των προβλέψεών τους. Όπως εξηγούν, σε ετήσια βάση αντιστοιχεί έως και στο 40% των αποκλίσεών τους – και επομένως των πέναλτι με τα οποία επιβαρύνονται για την «ψαλίδα» ανάμεσα στην προβλεπόμενη και την πραγματική παραγωγή των χαρτοφυλακίων τους.

Το αίτημα των ΦοΣΕ για 15λεπτά στην XBID

Με τα νέα δεδομένα της χρονικής παράτασης και προς αντιστάθμιση της παραπάνω χασούρας έστω κατά μέρος, οι ΦοΣΕ, όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, εξετάζουν να προτείνουν στο Χρηματιστήριο Ενέργειας την εισαγωγή 15λεπτων προϊόντων στην αγορά XBID προκειμένου να μετριάσουν ει δυνατόν το παραπάνω πρόβλημα έως ότου λανσαριστούν οριζόντια στις χρηματιστηριακές αγορές.

Αν και ακόμη δεν έχει γίνει κάποιο επίσημο «διάβημα» επί του θέματος, το ΕΧΕ, όπως αναφέρουν πηγές του energypress, εκφράζει «σκεπτικισμό» για το συγκεκριμένο μέτρο, υποστηρίζοντας ότι ο υφιστάμενος σχεδιασμός για την εισαγωγή των 15λεπτων προϊόντων έχει λάβει χώρα σε ολιστική βάση για το σύνολο των αγορών και είναι αδύνατον να τεμαχιστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα έπρεπε να ακολουθήσει νέος σχεδιασμός καθώς και ανάλογες δοκιμασίες που θα επέτρεπαν την ομαλή ενσωμάτωση και εφαρμογή των νέων προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είναι απλό πράγμα η αλλαγή «position» από την μια αγορά στην άλλη με τέτοια χρονική διαφοροποίηση.

Να σημειωθεί τέλος ότι το θέμα των 15λεπτων προϊόντων θα τεθεί σε συνάντηση των NEMOs στις 2 Ιουνίου υπό την σκέπη του «Market Coupling Consultative Group», όπου θα γίνει εκτενής συζήτηση γύρω από την προετοιμασία των συμμετεχόντων και των αρμόδιων φορέων σε τεχνικό αλλά και επιχειρησιακό επίπεδο.