Οι εξελίξεις στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών C02 της ΕΕ το 2024 και οι προοπτικές για το 2025

Το 2024 σηματοδότησε ένα ακόμη έτος διψήφιων μειώσεων των εκπομπών στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, συνοδευόμενο από εξασθένιση των ελπίδων για πλήρη ανάκαμψη της βιομηχανικής παραγωγικής ικανότητας στην ΕΕ. Αυτό το διπλό χτύπημα άφησε την αγορά EUA με ένα πλεόνασμα ισορροπίας, αμβλύνοντας τον δυναμισμό της σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη.

Τομέας ηλεκτρικής ενέργειας

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κάλυψαν τα τρία τέταρτα της ζήτησης στην ΕΕ, μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου 2024, γεγονός που σηματοδοτεί την επέκταση της δυναμικότητας, ιδίως στις αιολικές υποδομές.  Με την επιδείνωση της κερδοφορίας των ορυκτών καυσίμων, η παραγωγή ενέργειας από ορυκτά μειώθηκε απότομα, με την ενέργεια από άνθρακα και λιγνίτη να μειώνεται κατά -12% σε ετήσια βάση.

Η Γερμανία επιτάχυνε τη μετάβασή της αποσύροντας 1,6 GW λιγνιτικής ισχύος, στο πλαίσιο του μεγαλεπήβολου σχεδίου της για την έξοδο από τον άνθρακα.

Αμφισβητούμενη βιομηχανική ανάκαμψη

Οι ελπίδες για βιομηχανική ανάκαμψη εξασθένησαν το 2024, καθώς οι οικονομικές προκλήσεις παρέμειναν. Κλάδοι όπως οι κατασκευές, η αυτοκινητοβιομηχανία και τα χημικά αγωνίστηκαν υπό το βάρος του υψηλού ενεργειακού κόστους και του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Η κατασκευαστική δραστηριότητα συρρικνώθηκε κατά -1,5%, αντανακλώντας τις ευρύτερες οικονομικές αβεβαιότητες. Ωστόσο, οι προβλέψεις για το 2025 υποδηλώνουν πιθανή ανάκαμψη, η οποία ωθείται από τις αναμενόμενες μειώσεις των επιτοκίων.

Ενώ οι βιομηχανικές εκπομπές συνέχισαν να μειώνονται, αυτό οφείλεται στη μείωση της δραστηριότητας, και όχι σε διαρθρωτικά μέτρα απαλλαγής από τον άνθρακα.

Επίμονες κερδοσκοπικές πιέσεις

Η αγορά του ΣΕΔΕ της ΕΕ γνώρισε σημαντική κερδοσκοπική δραστηριότητα το 2024. Τα επενδυτικά κεφάλαια προσάρμοσαν τις θέσεις τους καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, μεταβαίνοντας από πτωτικές σε προσεκτικά ανοδικές προοπτικές μέχρι το τέλος του έτους. Παράγοντες από την πλευρά της προσφοράς, συμπεριλαμβανομένων των προκαταβολικών δημοπρασιών στο πλαίσιο του REPowerEU, συνέβαλαν σε μια σύνθετη δυναμική της αγοράς.

Υψηλή συσχέτιση με το φυσικό αέριο

Το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αναδείχθηκε σε κρίσιμο στοιχείο της ενεργειακής στρατηγικής της Ευρώπης, καλύπτοντας το κενό που άφησε η μείωση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι στενές παγκόσμιες αγορές LNG και ο ανταγωνισμός από την Ασία διατήρησαν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. EUA και φυσικό αέριο συσχετίστηκαν θετικά για μεγάλο μέρος του έτους, οδηγώντας σε δευτερογενείς επιδράσεις μεταξύ των δύο.  

Μακροχρόνιο ισοζύγιο παρά τις μειώσεις των ανώτατων ορίων

Η συμπερίληψη του ναυτιλιακού τομέα, προσθέτοντας 81,14 εκατομμύρια EUAs στο ανώτατο όριο, εξουδετέρωσε τον αντίκτυπο του αυξημένου συντελεστή γραμμικής μείωσης και της εφάπαξ αναπροσαρμογής που εισήχθησαν το 2024. Επιπλέον, η πρωτοβουλία REPowerEU διέθεσε 86 εκατομμύρια EUAs στο ανώτατο όριο των πλειστηριασμών του 2024, με στόχο την άντληση €20 δις  έως τον Αύγουστο του 2026, μέσω προκαταβολικών πλειστηριασμών. Αυτές οι ποσότητες θα αντισταθμιστούν από μειωμένες ετήσιες δημοπρασίες μεταξύ 2027 και 2030.

2025: Πλοήγηση σε μια αγορά με υπερβάλλουσα προσφορά

Η αγορά των EUA αναμένεται να παραμείνει ελαφρώς σε υπερπροσφορά το 2025, με υποτονική βιομηχανική ζήτηση και συνεχείς όγκους πλειστηριασμών να διατηρούν τις τιμές υπό πίεση.

Θα διατηρηθούν παρόμοια επίπεδα προσφοράς με αυτά του 2024, με περίπου 87 εκατομμύρια EUA που θα διατεθούν στο πλαίσιο της διευκόλυνσης ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι βιομηχανικοί τομείς δεν αναμένεται να σημειώσουν σημαντική ανάπτυξη, περιορίζοντας τη ζήτηση στην αγορά ΣΕΔΕ της ΕΕ.

Διάφοροι παράγοντες θα μπορούσαν να μετατοπιστούν και να διαταράξουν την τρέχουσα ισορροπία της αγοράς, όπως:

1.            Οικονομικές μεταβολές, όπως η μείωση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα μπορούσαν να τονώσουν τη βιομηχανική δραστηριότητα, αυξάνοντας τη ζήτηση EUA.

2.            Αναπροσαρμογές πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών στις δωρεάν κατανομές και στους δείκτες αναφοράς, μπορεί να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στη μείωση των εκπομπών.

3.            Γεωπολιτικές δυναμικές που οδηγούν σε διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού ή σε αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να προσθέσουν μεταβλητότητα στην αγορά.

Για τις επιχειρήσεις, η πλοήγηση στο ΣΕΔΕ της ΕΕ το 2025 θα απαιτήσει στρατηγική διορατικότητα και προσαρμοστικότητα. Το επόμενο έτος προσφέρει ευκαιρίες για επενδύσεις σε μακροπρόθεσμα έργα απεξάρτησης από τον άνθρακα, ιδίως καθώς εξελίσσονται τα σήματα πολιτικής και αγοράς. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, εν τω μεταξύ, θα πρέπει να εξισορροπήσουν την ανάγκη για οικονομική σταθερότητα με τον επείγοντα χαρακτήρα των κλιματικών στόχων.

Καθώς η ΕΕ πλησιάζει σε μια αυστηρότερη αγορά άνθρακα το 2026, τα διδάγματα του 2024 και οι τάσεις του 2025 θα είναι κρίσιμα για τη διαμόρφωση της επόμενης φάσης της εμπορίας εκπομπών.

Ο Χρήστος Χριστοδουλόπουλος είναι EUA Trader της Vertis Environmental Finance