Διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου: Τα τρία βήματα μετά τη συμφωνία της Παρασκευής - Ποια ξένα funds είναι stand by για να μπουν στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI

Τρία σημαντικά βήματα πρέπει να γίνουν από εδώ και πέρα για να επανεκκινήσει και στην πράξη το έργο της διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου μετά και τη διακρατική συμφωνία της Παρασκευής.

Το πρώτο και πιο άμεσο είναι η έκδοση, πιθανώς και σήμερα, της απόφασης από τη κυπριακή ρυθμιστική αρχή για το έσοδο και πώς αυτό κατανέμεται στις ταρίφες των καταναλωτών, προκειμένου μετά, ακόμη και αυθημερόν, να σταλεί από τον ΑΔΜΗΕ στη Nexans η εντολή «Final Notice to Proceed», αίροντας το suspension του έργου.

Η αναστροφή του κλίματος μετά τη συμφωνία Ελλάδας - Κύπρου δεν θα έχει κανένα νόημα αν δεν σταλεί η εντολή στους γάλλους κατασκευαστές, δίχως την οποία το έργο θα συνεχίσει να βρίσκεται στον αέρα. Σε προ ημερών επιστολή τους, οι τελευταίοι ανέφεραν ότι αν ως σήμερα δεν έχουν λάβει τη σχετική επιστολή, θα ενεργοποιηθεί ρήτρα η οποία θα επιβαρύνει σε πρώτη φάση το κόστος της σύμβασης με 10 εκατ. ευρώ. Αν συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι η πρώτη αύξηση του προυπολογισμού του έργου, ο οποίος μέχρι σήμερα, παρά τις καθυστερήσεις, διατηρείται στα 1,94 δισ ευρώ.

Το δεύτερο βήμα, εφόσον σταλεί το «Final Notice to Proceed» στη Nexans αφορά το νέο γύρο θαλασσίων ερευνών για τη πόντιση του καλωδίου (detail marine survey). Δίχως να είναι γνωστό το πότε θα ξεκινήσει και από ποια περιοχή, το νέο αυτό στάδιο θα γίνει από άλλο πλοίο που μέχρι πρότινος βρισκόταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι της Μεσίνα στη Σικελία. Οπως έχει ανακοινώσει ο ΑΔΜΗΕ, το «Ievoli Relume» της ιταλικής εταιρείας NextGeo, που διενεργεί για λογαριασμό της Nexans τις έρευνες βυθού για την διασύνδεση, έχει ολοκληρώσει τις εργασίες του στην περιοχή που είχε αναλάβει. Εδώ το ενδιαφέρον στοιχείο είναι η περιοχή από την οποία θα ξεκινήσει το νέο αυτό στάδιο.

Το τρίτο βήμα, με ορίζοντα υλοποίησης μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, αφορά την ολοκλήρωση τόσο σε ρυθμιστικό επίπεδο, όσο και σε θεσμικό, της απόφασης να επιμεριστεί το γεωπολιτικό ρίσκο, ισόποσα μεταξύ των καταναλωτών των δύο χωρών, δηλαδή 50%-50%. Από πλευράς ελληνικής κυβέρνησης έχει αποφασιστεί, όπως έχει γράψει το Energypress, η προληπτική αυτή διάταξη για το 50%-50% του κινδύνου, να περασει από τη Βουλή. Είναι η περίφημη ρύθμιση που άλλαξε κατόπιν απαίτησης από την κυπριακή πλευρά και σύμφωνης γνώμης από την ελληνική, ότι στο απευκταίο σενάριο που το έργο μπλοκάρει για λόγους ανωτέρας βίας και χωρίς υπαιτιότητα του φορέα υλοποίησης (ΑΔΜΗΕ), ο τελευταίος να μπορεί να ανακτήσει τις μέχρι τότε δαπάνες, ισόποσα, 50%-50% μεταξύ των καταναλωτών των δύο χωρών. Η αρχική αναλογία ήταν 63% οι Κύπριοι ως οι βασικοί ωφελούμενοι και 37% οι Ελληνες.

Η διάταξη θα προβλέπει ότι στο κακό σενάριο, που τα πράγματα θα πάρουν αρνητική τροπή και θα μπλοκάρει το έργο, ο ελληνικό κράτος θα επιδοτήσει την επιπλέον επιβάρυνση στο λογαριασμό του Ελληνα καταναλωτή. Η άλλη διάσταση της επιλογής της κυβέρνησης να έρθει το θέμα στη Βουλή είναι επειδή κρίνει πως η γεωπολιτική του σημασία απαιτεί τη θεσμοθέτησή του από το Κοινοβούλιο. Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι η Αθήνα θέλει να στείλει ένα μήνυμα ότι δεν φοβάται τον κίνδυνο, γι’ αυτό και αναλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερο κομμάτι του ρίσκου, αλλά και ότι διαθέτει πολύ ισχυρή θέση σε θέματα Διεθνούς Δικαίου. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τόσο, η σχετική υποχρέωση των ρυθμιστών, όσο και η ψήφιση του μέτρου από τη Βουλή πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον

Ταυτόχρονα με τα παραπάνω, θα επανεκκινήσουν και οι συζητήσεις του ΑΔΜΗΕ με τους δυνητικούς επενδυτές και αυριανούς μετόχους στην εταιρεία του Great Sea Interconnector (GSI), οι οποίες είχαν παγώσει όσο κρατούσε η διελκυστίνδα και το έργο βρισκόταν επί ξυρού ακμής. Στο τραπέζι έχουν κατά καιρούς πέσει πολλά ονόματα, ωστόσο σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι εταιρείες των οποίων το ενδιαφέρον παραμένει ζωντανό είναι καταρχήν τα αμερικανικά και γαλλικά funds. Στη περίπτωση των αμερικανών, αρμόδιες πηγές μιλούν τόσο για ιδιωτικά, όσο και κρατικά funds, με πιο γνωστή την περίπτωση του κρατικού αναπτυξιακού ταμείου DFC, το οποίο τον περασμένο Μάιο είχε αποστείλει στον ΑΔΜΗΕ «letter of intent» εκφράζοντας το ενδιαφέρον τόσο για χρηματοδότηση του έργου, όσο και για μετοχική συμμετοχή, καθώς και για ένα συνδυασμό των παραπάνω. Στη περίπτωση των Γάλλων λέγεται ότι παραμένει ισχυρό το ενδιαφέρον της Meridiam, με την οποία ο ΑΔΜΗΕ είχε υπογράψει τον Ιούνιο μνημόνιο κατανόησης και η οποία αποτελεί το βασικό επενδυτή στο έργο NeuConnect, της πρώτης ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Βρετανίας και Γερμανίας που βρίσκεται ήδη στην φάση της κατασκευή.

Στα παραπάνω θα πρέπει κανείς να συνυπολογίσει και τις προ ημερών δηλώσεις στο Open του κύπριου Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος μίλησε για το πρόσφατο ταξίδι του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ανέφερε ότι η Λευκωσία βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές για τη σύσταση ενός joint venture που θα συμμετάσχει στο μετοχικό κεφάλαιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Από το Δεκέμβριο του 2023, στο πλαίσιο της Συνόδου για το Κλίμα COP 28 στο Ντουμπάι, ο ΑΔΜΗΕ και το υπ. Ενέργειας της Κύπρου, είχαν υπογραψει σχετικό μνημόνιο με την εμιρατινή ηλεκτρική εταιρεία TAQA.

Η ολοκλήρωση των τριών σημαντικών βημάτων για να ξαναμπει στις ράγες η διασύνδεση, μαζί με τις εξελίξεις στο επίπεδο της ΕΤΕπ που έστειλε πρόσφατα θετικό σινιάλο για τη χρηματοδότηση του έργου με δάνειο 500 εκατ. ευρώ, θα ανοίξουν αναπόφευκτα τη συζήτηση γύρω από το επενδυτικό ενδιαφέρον. Εκκρεμεί φυσικά η λήψη από τη Κυπριακή Δημοκρατία, μετά και την ολοκλήρωση του σχετικού due diligence, της απόφασης για τη μετοχική είσοδο στον GSI για την οποία, ο κ. Χριστοδουλίδης, έχει αναλάβει σχετική «πολιτική δέσμευση».