Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου: Ένα μεγαλόπνοο έργο στρατηγικής σημασίας που αναπτύσσει ο Όμιλος Κοπελούζου

Η υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Ελλάδας και του Υπουργείου Ενέργειας της Αιγύπτου φέρνει εκ νέου στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος το μεγαλόπνοο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Αίγυπτο που έχει σχεδιάσει και συνεχίζει να αναπτύσσει ο Όμιλος Κοπελούζου εδώ και πάνω από 10 χρόνια.

Ένα έργο για το οποίο έχει ήδη υποβληθεί πλήρες αίτημα για ένταξή του στην 6η λίστα Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) και στο δεκαετές πρόγραμμα TYNDP του ENTSOe (Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαχειριστών), και του οποίου η σημασία δεν περιορίζεται μόνο σε ενεργειακά οφέλη αλλά επεκτείνεται σε ισχυρά γεωπολιτικά οφέλη αναβαθμίζοντας ουσιαστικά το ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή.

«Με την υπογραφή του Μνημονίου, το όραμα ενός δύσκολου έως αδύνατου για πολλούς –τότε- έργου που ξεκίνησε ο Όμιλος Κοπελούζου το 2009, αρχίζει να αποκτά σάρκα και οστά με την επίσημη βούλα των δύο κρατών» παρατηρούν πηγές του Ομίλου.

Το ιστορικό

Ήταν πίσω, στις αρχές του 2009, όταν ο Δημήτρης Κοπελούζος οραματίσθηκε τη σημασία μιας ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα ένωνε τα ηλεκτρικά συστήματα της Ελλάδας με την Αίγυπτο. Με την καθοδήγηση του, το εξειδικευμένο τμήμα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων του Ομίλου Κοπελούζου, με τεράστια εμπειρία στην υλοποίηση πολύπλοκων τεχνικά ηλεκτρικών διασυνδέσεων, μελέτησε όλες τις παραμέτρους αυτού του εγχειρήματος και συνέταξε τη πρώτη μελέτη σκοπιμότητας (Feasibility Study) την οποία επικοινώνησε με την Μητρική Αιγυπτιακή Εταιρεία Ηλεκτρισμού (Egyptian Electricity Holding Company).

H μελέτη αυτή κίνησε το έντονο ενδιαφέρον και της Αιγυπτιακής πλευράς με εμπλοκή της Μητρικής Αιγυπτιακής Εταιρείας Ηλεκτρισμού, του Διαχειριστή της Αιγύπτου (Egyptian Electricity Transmission Company) και του Υπουργείου Ηλεκτρισμού και Ενέργειας (Ministry of Electricity and Energy) της χώρας για την αξιολόγηση του έργου. H μακροπρόθεσμη στρατηγική σημασία της ηλεκτρικής αυτής διασύνδεσης οδήγησε στην υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) μεταξύ της εταιρείας ELICA SA του Ομίλου Κοπελούζου και της Μητρικής Αιγυπτιακής Εταιρείας Ηλεκτρισμού (EEHC) στις 18.08.2010 ώστε οι δύο πλευρές συστήνοντας ομάδες εργασίας να προχωρήσουν σε λεπτομερή εξέταση των οικονομικών και τεχνικών παραμέτρων του έργου.

Με οδηγό το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπογράφηκε, οι δύο πλευρές προχώρησαν σε αλλεπάλληλες συναντήσεις στην Αθήνα και στο Κάιρο με την συμμετοχή εξειδικευμένων τεχνικών του Ομίλου Κοπελούζου από την Ελληνική πλευρά και της Εταιρείας Ηλεκτρισμού, του Διαχειριστή και του Υπουργείου Ενέργειας από την Αιγυπτιακή πλευρά για την λεπτομερή εξέταση των τεχνικών παραμέτρων της ηλεκτρικής διασύνδεσης, της βέλτιστης χωρητικότητας της, της κατάλληλης όδευσης της, των πρόσφορων σημείων προσαιγειάλωσης  τόσο στην Αίγυπτο όσο και στην Αττική, καθώς και των τεχνικών προδιαγραφών των απαραίτητων μετατροπέων (converters) στα δύο άκρα. Επίσης μελετήθηκαν με λεπτομέρεια οι τεχνικές απαιτήσεις για τα απαραίτητα έργα διασύνδεσης στην Αίγυπτο.

Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την πόντιση 4 HVDC υποβρυχίων καλωδίων διαμέτρου 1000 m² , μήκους 843 χλμ, τεχνολογίας Paper Polypropylene Laminate (PPL), κοινής όδευσης από το El Sallum στις δυτικές ακτές της Αιγύπτου κοντά στα σύνορα με την Λιβύη, ενώ σαν σημείο προσαιγειάλωσης στην Αττική επιλέχθηκαν τα Μέγαρα με τελική κατάληξη στο Κέντρο Υπερυψηλής στις Αχαρνές. Η υποθαλάσσια διασύνδεση προέβλεπε συνολική χωρητικότητα 3000 MW αμφίδρομης ροής.

Παράλληλα η Αιγυπτιακή πλευρά πρότεινε την από κοινού ανάπτυξη και 3300 MW αιολικών πάρκων στην πλευρά της Δυτικής όχθης του κόλπου του Σουέζ καθώς και σε άλλες δύο περιοχές που επιλεχθούν, που θα αναπτύσσονταν σαν μέρος του Μακροχρόνιου Αιγυπτιακού Προγράμματος Ανάπτυξης Αιολικών Πάρκων της χώρας.  

Τον Φεβρουάριο του 2011 άλλαξε η κυβέρνηση της Αιγύπτου μετά την επικράτηση της Επανάστασης και οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών ατόνησαν για ένα χρονικό διάστημα. Όμως η εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς στην Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη και η συνεχώς αυξανόμενη ανάγκη προμήθειας καθαρής ενέργειας δεν άφησαν τον Όμιλο Κοπελούζου αδρανή και η αρχική μελέτη σκοπιμότητας ενημερώθηκε και τροποποιήθηκε ώστε να λάβει υπόψη της όλες τις αλλαγές τόσο στο μείγμα ενέργειας που πλέον έχει ανάγκη η Ευρώπη όσο και στην τεχνολογία των υποβρυχίων καλωδίων που διαρκώς εξελίσσεται.

Ο σημερινός σχεδιασμός

Σήμερα ο σχεδιασμός προβλέπει δύο διαφορετικές οδεύσεις διπλού ζεύγους υποβρυχίων καλωδίων που θα ξεκινούν από το ίδιο σημείο πόντισης στην Αίγυπτο (El Sallum) αλλά θα καταλήγουν σε δύο διαφορετικά σημεία προσαιγειάλωσης στην Ηπειρωτική Ελλάδα ώστε να διαχέεται η μεταφερόμενη ενέργεια σε διαφορετικά Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης (Μεσόγεια και Άγιος Στέφανος) προς αποφυγή τοπικής υπερφόρτωσης του δικτύου.

Η ηλεκτρική διασύνδεση θα μεταφέρει 100% καθαρή ενέργεια που θα παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που έχει σαν στόχο να υλοποιήσει η Αίγυπτος μέχρι το 2035 φθάνοντας σε 61GW εγκατεστημένη ισχύ αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων στη χώρα.

Η τεχνολογία των υποβρυχίων καλωδίων είναι πλέον XLPE, τάσης ± 525 kV και διατομής 1800 mm² και χωρητικότητας 3000MW. Σημειώνεται ότι το υλικό αυτό που σήμερα επιλέγεται είναι κατάλληλο για τα μεγάλα βάθη που χρειάζεται να ποντισθεί και που μπορούν να φθάσουν μέχρι και τα 2500 μέτρα. Παράλληλα έχει μελετηθεί και εναλλακτική όδευση της υποθαλάσσιας διασύνδεσης που θα προτιμηθεί ανάλογα με την εξέλιξη των  γεωπολιτικών ισορροπιών στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η ηλεκτρική διασύνδεση θα υποστηρίζεται από 4 μετατροπείς τύπου VSC. Η επένδυση για την υλοποίηση του έργου προϋπολογίζεται σε 3,5 δις, ευρώ. 

Αίτημα για ένταξη στην 6η λίστα PCI

Ο Όμιλος Κοπελούζου στα πλαίσια επιτάχυνσης της ωριμότητας του έργου διενέργησε εκτεταμένη μελέτη για την διασυνοριακή επίπτωση της διασύνδεσης αυτής, η οποία με την υλοποίηση της θα απελευθερώσει χωρητικότητα περί τα 700MW στα υπάρχοντα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδος - Ιταλίας και Ελλάδος – Βουλγαρίας. Επιπλέον ο Όμιλος Κοπελούζου, στα πλαίσια και της στενής εταιρικής σχέσης της Ε.Ε. με την Αίγυπτο και της υποστήριξης της Ευρώπης στους ηλεκτρικούς «διαδρόμους» Νότου-Βορρά, υπέβαλε ήδη πλήρες αίτημα για ένταξη του έργου στην 6η λίστα Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) και στο δεκαετές πρόγραμμα TYNDP του ENTSOe (Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαχειριστών).

Τα οφέλη του έργου

Η ηλεκτρική αυτή διασύνδεση με αμφίδρομη ικανότητα μεταφοράς 100% πράσινης ενέργειας έχει τεράστια γεωπολιτικά οφέλη όχι μόνο για τις δύο εμπλεκόμενες χώρες αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη. Με την υλοποίηση της θα ενισχύσει την ασφάλεια των δυνατοτήτων εφοδιασμού, θα βελτιώσει την εσωτερική δομή του Ελληνικού ενεργειακού Συστήματος, θα μειώσει τις απώλειες του και θα οδηγήσει στην αύξηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας της τροφοδοσίας της ενέργειας της χώρας μας.

Αντίστοιχα η υλοποίηση του έργου αυτού θα προσφέρει την δυνατότητα της αναβάθμισης της εσωτερικής υποδομής του Αιγυπτιακού ενεργειακού Συστήματος και την δυναμική βελτίωση της συμπεριφοράς του, καθιστώντας τον κίνδυνο ενός black-out ιδιαίτερα περιορισμένο προσφέροντας αποτελεσματικότερη χρήση των πηγών ενέργειας. Παράλληλα με την μεταφορά της καθαρής και ανανεώσιμης ενέργειας, το σημαντικό αυτό έργο θα συμβάλει στην πρόληψη της κλιματικής  αλλαγής και του φαινομένου του θερμοκηπίου, έχοντας μόνο θετικά πλεονεκτήματα για ολόκληρη την Ευρώπη, συνεισφέροντας στην ενεργειακή ασφάλεια της, βοηθώντας την να επιτύχει γρηγορότερη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τους στόχους μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Είναι σημαντικό δε να τονισθεί ότι με την υλοποίηση του μεγαλόπνοου αυτού έργου του Ομίλου Κοπελούζου θα ενδυναμώσουν οι δεσμοί Ελλάδας – Αιγύπτου και θα ενισχυθούν τα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο χωρών, ιδιαίτερα σε σχέση με τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες τους.

Το στρατηγικό όραμα του Ομίλου Κοπελούζου, που σήμερα ενεργά υποστηρίζει η Ευρώπη με στόχο την ενεργειακή της ασφάλεια και την εξασφάλιση καθαρής πράσινης ενέργειας ακολούθησαν και άλλοι με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση HVDC μήκους 3,800 χλμ που σχεδιάζεται να κατασκευασθεί για να συνδέσει το Μαρόκο με την Μεγάλη Βρετανία στοχεύοντας στη μεταφορά πράσινης ενέργειας.