Μηχανισμό επιβολής προστίμων ετοιμάζει η ΡΑΕ, με τη βοήθεια του Μ. Πολέμη της Επιτροπής Ανταγωνισμού

Πρόστιμα που φτάνουν μέχρι και το 10% του τζίρου των ενεργειακών επιχειρήσεων και των διαχειριστών των συστημάτων και των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου προβλέπουν οι διατάξεις του αρ. 36 του ν.4001/2020 (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, ιδίως μετά την ψήφιση του ν. 4710/2020), μόνο που η ΡΑΕ δεν είναι ακόμα έτοιμη να κινήσει τις σχετικές διαδικασίες, εφόσον κάτι τέτοιο κριθεί ότι απαιτείται.

Κι αυτό γιατί η Αρχή δεν έχει ακόμα επεξεργαστεί τη σχετική μεθοδολογία επιβολής προστίμων. 

Πρόκειται για ιδιαίτερα σύνθετο και απαιτητικό καθήκον, που απαιτεί ενδελεχή μελέτη και σχεδιασμό κατάλληλου και αποτελεσματικού μηχανισμού, καθώς οι προβλεπόμενες από τις προαναφερθείσες νομοθετικές ρυθμίσεις διοικητικές κυρώσεις αφορούν ιδιαίτερα σημαντικά ζητήματα, εξ ου και προβλέπονται τόσο υψηλά πρόστιμα.

Προκειμένου να την υποστηρίξει στην επεξεργασία της σχετικής μεθοδολογίας επιβολής προστίμων, η ΡΑΕ αποφάσισε να αποτανθεί σε εξειδικευμένο εξωτερικό σύμβουλο, αναθέτοντας κατόπιν σχετικής προκήρυξης το έργο στον κ. Μιχαήλ Πολέμη, Αναπληρωτή Καθηγητή στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς & Αναπληρωματικό Μέλος Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Το συνολικό ύψος της αμοιβής του κ. Πολέμη για το συγκεκριμένο έργο οποίου φτάνει τα 10.000 ευρώ (πλέον ΦΠΑ 24%).

Το βιογραφικό του κ. Πολέμη

O κ. Μ. Πολέμης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Βιομηχανικής Οικονομικής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και μέλος στην Επιτροπή Ανταγωνισμού από τον Απρίλιο 2017. Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στα οικονομικά από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του έλαβε υποτροφίες βαθμολογικής επίδοσης από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ), και από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Την περίοδο 2004-2014, απασχολήθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού αρχικά ως ειδικός επιστήμονας-οικονομολόγος και στη συνέχεια ως Προϊστάμενος Τμήματος Οικονομικής Τεκμηρίωσης. Προηγουμένως, είχε εργασθεί ως σύμβουλος ανάπτυξης ευρύτερου δημόσιου τομέα στην εταιρεία Temagon (νυν OTE Consulting). Διαθέτει σημαντική ερευνητική εμπειρία, καθώς επί τέσσερα έτη απασχολήθηκε στο Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (Ι.Ο.Β.Ε) αρχικά ως ερευνητικός συνεργάτης και στη συνέχεια ως επικεφαλής τμήματος κλαδικών μελετών της μονάδας βιομηχανικής οργάνωσης.

Τα κυριότερα ακαδημαϊκά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στη βιομηχανική οργάνωση, την πολιτική ανταγωνισμού, τη ρυθμιστική πολιτική, την εφαρμοσμένη οικονομική πολιτική και τα οικονομικά της ενέργειας και του περιβάλλοντος. Διαθέτει σημαντική συγγραφική δραστηριότητα, καθώς έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 80 εργασίες σε διεθνή καταξιωμένα επιστημονικά περιοδικά, όπως το European Journal of Operational Research, Economics Letters, Regional Studies, International Business Review, The Energy Journal, Energy Economics, Journal of Environmental Management, Empirical Economics, Economic Modelling, μεταξύ άλλων, καθώς και σε συλλογικούς τόμους. Παράλληλα, είναι ακαδημαϊκός κριτής σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Τέλος, συμμετέχει σε επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πλήρες Βιογραφικό Σημείωμα  

Το αρ. 36 του ν.4001/2020 (όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει)

 1. Με απόφαση της ΡΑΕ, η οποία εκδίδεται μετά από ακρόαση των ενδιαφερομένων, επιβάλλονται στους κυρίους και τους διαχειριστές των Συστημάτων και των Δικτύων Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και στις επιχειρήσεις που ασκούν Ενεργειακές Δραστηριότητες, εφόσον παραβιάζουν τις διατάξεις του παρόντος νόμου και των πράξεων που εκδίδονται κατ` εξουσιοδότηση του ή τους όρους των αδειών που τους έχουν χορηγηθεί, πρόστιμα ύψους έως 10% του ετήσιου κύκλου εργασιών τους. Το ύψος του προστίμου είναι ανάλογο με τη βαρύτητα και τη συχνότητα της παράβασης.

2. Με απόφαση της Ρ.Α.Ε., η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εξειδικεύεται η μεθοδολογία και τα επί μέρους κριτήρια των προστίμων και εν γένει διοικητικών κυρώσεων των παραγράφων 1 και 3 του παρόντος άρθρου. Για τον προσδιορισμό και την επιμέτρηση του ύψους των προστίμων που επιβάλλονται, λαμβάνονται υπόψη, κατά περίπτωση από την Ρ.Α.Ε. και εφόσον αυτό είναι δυνατόν από τα στοιχεία που διαθέτει η Αρχή, ιδίως τα ακόλουθα:

α) η σοβαρότητα, η συχνότητα και η διάρκεια της παράβασης,

β) η επίπτωση της παράβασης στην εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και στη διάχυση ορθής και έγκυρης πληροφόρησης στην αγορά ενέργειας,

γ) η αξία των παράνομων συναλλαγών, εφόσον αυτό είναι δυνατόν να προσδιορισθεί,

δ) ο βαθμός ευθύνης του υπεύθυνου για την παράβαση προσώπου,

ε) η χρηματοοικονομική ευρωστία του υπεύθυνου για την παράβαση προσώπου, όπως προκύπτει για παράδειγμα από τον συνολικό κύκλο εργασιών προκειμένου περί νομικού προσώπου ή από το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα προκειμένου περί φυσικού προσώπου,

στ) το ύψος των κερδών που αποκτήθηκαν ή των ζημιών που αποφεύχθηκαν από το υπεύθυνο για την παράβαση πρόσωπο, στον βαθμό που μπορούν να προσδιοριστούν,

ζ) ο βαθμός συνεργασίας του υπεύθυνου για την παράβαση προσώπου με την Ρ.Α.Ε. κατά το στάδιο διερεύνησης ελέγχου από την τελευταία με την επιφύλαξη της ανάγκης αποστέρησης των αποκτηθέντων κερδών ή αποφευχθεισών ζημιών από το εν λόγω πρόσωπο,

η) οι ανάγκες της ειδικής και γενικής πρόληψης,

θ) τυχόν προηγούμενες παραβάσεις των διατάξεων του Κανονισμού (Ε.Ε.) 1227/2011 και της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας της αγοράς ενέργειας,

ι) τα μέτρα που έχουν ληφθεί από το υπεύθυνο για την παράβαση πρόσωπο προκειμένου να αποτραπεί τυχόν επανάληψη της παράβασης.

3. Ειδικώς σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων του άρθρου 3 και 5 του Κανονισμού (Ε.Ε.) αριθμ. 1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2011 και ύστερα από προηγούμενη ακρόαση της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, η Ρ.Α.Ε. μπορεί να επιβάλει τις εξής διοικητικές κυρώσεις:

Για παράβαση της απαγόρευσης κατάχρησης εμπιστευτικών πληροφοριών, της απαγόρευσης παράνομης ανακοίνωσης εμπιστευτικών πληροφοριών και της απαγόρευσης χειραγώγησης της αγοράς, σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 5 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 1227/2011: (i) από τα πρόσωπα της παραγράφου 2 του άρθρου 3 του ανωτέρω Κανονισμού πρόστιμο ύψους από δέκα χιλιάδες (10.000) μέχρι ενός εκατομμυρίου (1.000.000) ευρώ ή πρόστιμο έως και το διπλάσιο του ποσού των κερδών που αποκτήθηκαν ή των ζημιών που αποφεύχθηκαν λόγω της παράβασης, εάν το ποσό αυτό μπορεί να προσδιοριστεί, (ii) από νομικό πρόσωπο, πρόστιμο ύψους έως δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες οικονομικές καταστάσεις που έχουν εγκριθεί από το αρμόδιο όργανο ή έως και το διπλάσιο του ποσού των κερδών που αποκτήθηκαν ή των ζημιών που αποφεύχθηκαν λόγω της παράβασης, εάν το ποσό αυτό μπορεί να προσδιοριστεί. Αν το νομικό πρόσωπο είναι μητρική επιχείρηση ή θυγατρική επιχείρηση η οποία οφείλει να καταρτίζει ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, ο σχετικός συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών λογίζεται ως ίσος με το συνολικό ετήσιο κύκλο εργασιών, σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις που έχουν εγκριθεί από το αρμόδιο όργανο της τελικής μητρικής επιχείρησης.

Η Ρ.Α.Ε. μπορεί, ανεξάρτητα από την επιβολή κυρώσεων της παρούσας παραγράφου, να επιβάλει ιδίως τα ακόλουθα μέτρα:

α) Εντολή προς το υπεύθυνο για την παράβαση πρόσωπο να διακόψει την παράνομη συμπεριφορά και να την παραλείπει στο μέλλον.

β) Δημόσια προειδοποίηση που καταχωρίζεται στον διαδικτυακό της τόπο, η οποία προσδιορίζει τη φύση της παράβασης και το όνομα του υπεύθυνου γι’ αυτήν προσώπου.

γ) Μέριμνα για την ορθή ενημέρωση του κοινού, συμπεριλαμβανομένης της διόρθωσης ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών που δημοσιοποιήθηκαν. Στην τελευταία περίπτωση μπορεί να αξιώσει από οποιοδήποτε από τα πρόσωπα που δημοσίευσε ή διέδωσε ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες τη δημοσίευση διορθωτικής δήλωσης.

4. Η επιβολή των προστίμων αυτών δεν αποκλείει την επιβολή, για την ίδια παράβαση, άλλων διοικητικών κυρώσεων που προβλέπονται από άλλες διατάξεις, ιδίως δε των προβλεπομένων στις διατάξεις του ν. 3959/2011.

5. Οι Αποφάσεις της ΡΑΕ που εκδίδονται στις ανωτέρω περιπτώσεις αναρτώνται στην επίσημη ιστοσελίδα της και δημοσιεύονται στον τύπο.

6. Τα πρόστιμα που προβλέπονται στο παρόν άρθρο εισπράττονται με τη διαδικασία του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ) στο όνομα και για λογαριασμό της ΡΑΕ και αποδίδονται σε αυτήν.

7. Σε περιπτώσεις συστηματικής και κατ` επανάληψη παράβασης του νομοθετικού πλαισίου και των όρων, σύμφωνα με τους οποίους χορηγούνται οι προβλεπόμενες στον παρόντα νόμο άδειες, η ΡΑΕ μπορεί να ανακαλεί τις άδειες αυτές. Η ανάκληση μπορεί να επιβάλεται παράλληλα και με πρόστιμο.