Σε ιστορικά υψηλά η πληρότητα στις αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ – Τι σημαίνει για τον επόμενο χειμώνα

Με τις αποθήκες φυσικού αερίου γεμάτες σε ιστορικά υψηλά επίπεδα ολοκληρώνει η Ευρώπη τη χειμερινή περίοδο, βάζοντας πιο στέρεες βάσεις για να απομακρυνθεί από την ενεργειακή κρίση που την επισκιάζει εδώ και περισσότερα από δύο χρόνια.

Σημειώνεται ότι η 1^η Απριλίου σηματοδοτεί την έναρξη της θερινής περιόδου σε ότι αφορά την ενεργειακή αγορά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει  η Gas Infrastructure Europe, η πληρότητα φυσικού αερίου για την ΕΕ χθες 3 Απριλίου, ανερχόταν σε 58,71%, με τα ποσοστά μεταξύ των χωρών να κυμαίνονται από 87% στην Πορτογαλία, 77% στην Ισπανία και 74% στην Αυστρία, έως 39% στη Γαλλία και 35% στην Κροατία.

Η ευρωπαϊκό μέσος όρος αποτελεί ρεκόρ, καθώς είναι περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το προηγούμενο υψηλό, που είχε καταγραφεί το περασμένο έτος.

Τα υψηλά επίπεδα αποθήκευσης δίνουν στην ΕΕ ένα άνετο σημείο εκκίνησης, καθώς ξαναγεμίζει τις αποθήκες της το καλοκαίρι. Μάλιστα, αναλυτές προειδοποιούν ότι το μπλοκ μπορεί να χρειαστεί να περιορίσει τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου τους επόμενους μήνες για να αποφύγει την πολύ νωρίς πλήρωση της χωρητικότητας.

Σύμμαχος ο καιρός

Ο γενικά ήπιος χειμώνας σε όλη την Ευρώπη, οι έντονες εισαγωγές LNG, η αδύναμη οικονομική δραστηριότητα και οι στόχοι μείωσης της ζήτησης της ΕΕ συνέβαλαν στον έλεγχο της χρήσης φυσικού αερίου. Σύμφωνα με στοιχεία της δεξαμενής σκέψης Bruegel, η ζήτηση ήταν περίπου ένα πέμπτο χαμηλότερη τον Φεβρουάριο από τους μέσους όρους του 2019-2021. 

Το ότι η ΕΕ βρίσκεται σε μια τόσο άνετη κατάσταση «είναι έκπληξη για όλους», υποστήριξε στους Financial Times,  η Ana Maria Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια στο Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης.

«Σκεφτήκαμε [στην αρχή της ενεργειακής κρίσης ότι] . . . θα είχαμε πολλά προβλήματα», είπε. Η απόφαση της ΕΕ να αυξήσει τις εισαγωγές LNG και να εισαγάγει μέτρα εξοικονόμησης αερίου ήταν «πολύ σημαντική» για την ΕΕ, πρόσθεσε.

Η κρίση του 2021

Η ενεργειακή κρίση της Ευρώπης ξεκίνησε το 2021 καθώς η περιοχή βγήκε από έναν παρατεταμένο κρύο χειμώνα με χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου. Οι ανησυχίες για τις περιορισμένες προμήθειες επιταχύνθηκαν καθώς η Ρωσία άρχισε να στέλνει λιγότερο φυσικό αέριο στην Ευρώπη, κάτι που θεωρήθηκε από ορισμένους ως τακτική πίεσης στη Γερμανία και τις Βρυξέλλες να εγκρίνουν την έναρξη λειτουργίας του αμφιλεγόμενου αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2.

Η ΕΕ πέρασε τώρα διαδοχικούς χειμώνες χωρίς σημαντικές διαταραχές στο ενεργειακό της σύστημα, κάτι που λίγοι πίστευαν ότι είναι δυνατό στην αρχή της κρίσης, όταν υπήρχε έντονη η απειλή των μπλακ άουτ πάνω από την ήπειρο.

Αλλά «η Ευρώπη έχει πρόβλημα αφθονίας αυτό το καλοκαίρι», υποστήριξε από την πλευρά της η Natasha Fielding, επικεφαλής της ευρωπαϊκής τιμολόγησης φυσικού αερίου στην Argus Media.

Μάλιστα, υπογράμμισε ότι η ΕΕ θα μπορούσε να πετύχει τον στόχο της να φτάσει το 90% στις αρχές Αυγούστου, αντί του προγραμματισμένου για τις αρχές Νοεμβρίου.

«Η Ευρώπη μπορεί να χρειαστεί να πάρει λιγότερο LNG αυτό το καλοκαίρι για να εξισορροπήσει την ασθενέστερη ζήτηση και να επιβραδύνει τον ρυθμό της δημιουργίας αποθεμάτων, αποφεύγοντας έτσι το πρόωρο γέμισμα των αποθηκών».

Παρά τους όγκους ρεκόρ φυσικού αερίου σε αποθήκες για αυτήν την εποχή, η τιμή του TTF, το σημείο αναφοράς για την τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, έχει αυξηθεί περίπου 20 τοις εκατό σε σύγκριση με πριν από έναν μήνα, όταν οι τιμές έπεσαν στα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση, καθώς οι προμήθειες λιγόστεψαν λόγω για συντήρηση σε μια μεγάλη εξαγωγική εγκατάσταση των ΗΠΑ.

Ωστόσο, οι τιμές του φυσικού αερίου «δεν μπορούν ούτε να αυξηθούν πολύ ούτε να πέσουν πολύ» από τα τρέχοντα επίπεδα των περίπου 25 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ανέφεραν αναλυτές της Engie σε σημείωμα τη Δευτέρα, χάρη στο άφθονο φυσικό αέριο που υπάρχει στην αποθήκευση.

Η πορεία των τιμών

Σύμφωνα με έκθεση της S&P Global Commodity η Ευρώπη εισέρχεται στο «καλοκαίρι φυσικού αερίου» με τις τιμές να έχουν επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα και με τα αποθέματα αποθήκευσης φυσικού αερίου σε εύρωστη κατάσταση. 

«Ένας άλλος ήπιος χειμώνας και η ασθενής ζήτηση άφησαν τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της ΕΕ γεμάτες στο 59% της χωρητικότητας, ενώ η ζήτηση στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να μειωθεί κατά 3,7% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2024» αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Η ζήτηση

Αναφέρουν επίσης ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε δέκα βασικές αγορές προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,7% με τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης να εισέρχονται στην άνοιξη με την καλύτερη μορφή προσφοράς από το 2020. Η ηλιακή παραγωγή προβλέπεται να ξεπεράσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με αέριο για πρώτη φορά το δεύτερο τρίμηνο.

Οι τιμές του άνθρακα αναμένεται να επιδείξουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα βρίσκοντας σταθερότητα λίγο πάνω από 60 Eur/mtCO2e μετά την πτώση των δικαιωμάτων της ΕΕ κοντά στα χαμηλά τριών ετών. 

Ο ρόλος της Ουκρανίας

Πέρυσι επίσης, παρά τους κινδύνους του πολέμου, Ευρωπαίοι έμποροι αποθήκευσαν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου στις υπόγειες αποθήκες της Ουκρανία. Την περασμένη εβδομάδα η Ρωσία επιτέθηκε σε υπόγειο χώρο αποθήκευσης, αν και «η κατάσταση δεν θα επηρεάσει κρίσιμα» τις λειτουργίες, σύμφωνα με την Naftogaz, την κρατική εταιρεία ενέργειας.

Ο Ουκρανός υπουργός Ενέργειας Herman Galushchenko έχει επανειλημμένα σημειώσει ότι η Ουκρανία, με τη δική της παραγωγή, το καλά ανεπτυγμένο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου, τις μεγάλες υπόγειες αποθηκευτικές δυνατότητες και την τοποθεσία στο σταυροδρόμι νέων οδών ανεφοδιασμού, έχει γίνει στην πραγματικότητα ένας νέος κόμβος φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Η Ευρώπη επωφελείται από αυτή τη νέα δραστηριότητα στην Ουκρανία. Περισσότερο εμπόριο φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό έδαφος σημαίνει περισσότερους προμηθευτές φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ευελιξία για τους Ευρωπαίους, μειωμένη εξάρτηση από οποιονδήποτε προμηθευτή και ενδεχομένως χαμηλότερες τιμές.

Οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου της Ουκρανίας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος φυσικού αερίου. Από τη συνολική χωρητικότητα αποθήκευσης 31 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων της Ουκρανίας, οι εισαγωγές συνήθως γεμίζουν μεταξύ 2,5 και 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Η Ουκρανία αποθηκεύει φυσικό αέριο από την Πολωνία, τη Νορβηγία, την Ουγγαρία και ακόμη και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που φτάνει στην Ευρώπη με πλοίο. 

Το 2023 14,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ρωσικού φυσικού αερίου διήλθαν μέσω της Ουκρανίας στην Ευρώπη. Ο ίδιος όγκος φυσικού αερίου μπορεί να προμηθεύεται από άλλες χώρες και να αποθηκευτεί σε εγκαταστάσεις της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024. Αυτό μπορεί στη συνέχεια να καλύψει τις ανάγκες των χωρών της ανατολικής ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Αυστρίας και της Σλοβακίας και άλλων για το χειμώνα 2023/24.

Ευρωπαϊκή πιστοποίηση

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της Ουκρανίας πέρασαν την ευρωπαϊκή πιστοποίηση τον Απρίλιο του 2023. Το μεγαλύτερο μέρος της χωρητικότητας αποθήκευσης (25,3 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) βρίσκεται στα δυτικά της χώρας, σε πέντε ξεχωριστές εγκαταστάσεις που προστατεύονται αξιόπιστα. Αυτός ο όγκος είναι 1,5 φορές υψηλότερος από τη συνδυασμένη χωρητικότητα αποθήκευσης της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας, της Πολωνίας και της Σλοβακίας. 

Ως μέρος της πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού, το πρόγραμμα AggregateEU ​​μπορεί να αγοράσει φυσικό αέριο καθώς εισέρχεται σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Ουκρανίας. Έτσι, η Ευρώπη μπορεί να έχει de facto εγγυημένα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ουκρανία.

Οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Ουκρανίας βρίσκονται στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών οδών μεταφοράς φυσικού αερίου και συνδέονται στενά με χώρες που αυξάνουν τον ρόλο τους στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, όπως η Πολωνία και η Ρουμανία.

(φωτο:freepik.com)