Παγκόσμια Ενεργειακή Ανασκόπηση 2021: Οι εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα και οι δράσεις που απαιτούνται για την επίτευξη των 1,5 oC

Διάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή (COP 26)

Διανύουμε την εβδομάδα όπου λαμβάνει χώρα στη Γλασκόβη η 26η Διάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή με βασικό στόχο να τεθούν οι κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικοί στόχοι θα εφαρμοστούν. Μέχρι το Σεπτέμβριο του 2021, 53 χώρες και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν δεσμευτεί για την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών στο μέλλον. Στο σύνολό τους αποτελούν το 60-70% του παγκόσμιου ΑΕΠ και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με τον ενεργειακό τομέα. Σε αυτή τη λίστα των χωρών έρχεται να προστεθεί η πρόσφατη ανακοίνωση της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου εξαγωγέα πετρελαίου, για μηδενικές εκπομπές έως το 2060.

Ανάλυση της σημερινής κατάστασης

Παρά την αισιοδοξία για την ολοένα και αυξανόμενη συμμετοχή των χωρών στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής, οι σημερινές δεσμεύσεις καλύπτουν λιγότερο από το 20% του κενού της μείωσης των εκπομπών που απαιτείται μέχρι το 2030 για να επιτευχθεί ο στόχος των 1.5 oC. Η Παγκόσμια Ενεργειακή Ανασκόπηση 2021 (World Energy Outlook 2021) επισημαίνει ότι περισσότερο από 40% των επιπρόσθετων δράσεων που είναι αναγκαίες είναι οικονομικά αποδοτικές (Σχήμα 1).

Σχήμα 1: Τα τεχνολογικά μέτρα που είναι οικονομικά αποδοτικά για να καλυφθεί το χάσμα μεταξύ των τωρινών δεσμεύσεων και του σεναρίου των 1.5 oC 

e1.png

Ωστόσο, μόλις το 3% του συνολικού ποσού που διατέθηκε παγκόσμια για οικονομική ανάκαμψη λόγω του Covid-19 αφορούσε επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας. Οι επιπλέον δράσεις που είναι αναγκαίες αφορούν τη μαζική στροφή στον ηλεκτρισμό μηδενικών εκπομπών, στην ενεργειακή αποδοτικότητα, μιας και το 80% των μέτρων αυτών δεν επιφέρουν επιπλέον κόστη στους καταναλωτές, στη μείωση των εκπομπών μεθανίου από τις δραστηριότητες παραγωγής ορυκτών καυσίμων και τέλος είναι σημαντική η ενίσχυση της τεχνολογικής καινοτομίας, όπου η επίπτωσή της θα φανεί κυρίως μετά τη δεκαετία την οποία διανύουμε. 

Η ενεργειακή μετάβαση ως απάντηση στις αυξήσεις των τιμών

Τους τελευταίους μήνες καταγράφεται μία ραγδαία αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πιο συγκεκριμένα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί πάνω από 300% και του πετρελαίου περίπου 30% σε σύγκριση με τα επίπεδα του Γενάρη του 2019. 

Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις αυξήσεις των τιμών, όμως είναι αναγκαίο να ενισχυθούν οικονομικά οι καταναλωτές που αποκτούν νέες τεχνολογίες με υψηλότερα κόστη κτήσης (π.χ. ηλεκτρικά οχήματα). Σε ένα μελλοντικό καθαρό ενεργειακό σύστημα οι καταναλωτές θα καλύπτουν σε μικρότερο ποσοστό τις ανάγκες τους από ορυκτά καύσιμα μέσω της χρήσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων και αντλιών θερμότητας, για αυτό το λόγο όπως παρουσιάζεται στο Σχήμα 2, μία αύξηση των τιμών το 2030 θα είναι κατά 30% λιγότερο κοστοβόρα για αυτούς σε ένα σενάριο 1.5 oC σε σύγκριση με ένα σενάριο αναφοράς. Οι αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά οχήματα είναι 3-4 φορές πιο αποδοτικά σε σχέση με τις συμβατικές τεχνολογίες, με αποτέλεσμα τα κόστη που απαιτούνται για τη χρήση τους να είναι μικρότερα.    

Σχήμα 2: Η επίπτωση των τιμών σε ένα μέσο λογαριασμό ενέργειας

e2.png

Σχόλιο: Το σενάριο ανάφορας είναι σενάριο 2.6 οC. Τα επιπλέον κόστη προκύπτουν εφαρμόζοντας τις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα της τελευταίας δεκαετίας.

Οι προβλέψεις για την επόμενη δεκαετία

Το 2021, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να καταγράψουν μία αύξηση πάνω από 10% σε σχέση με τα επίπεδα του 2019, γεγονός που αποτελεί έναν υπερδιπλασιασμό σε σύγκριση με το τι είχε παρατηρηθεί την προηγούμενη χρονιά. 

Όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα 1, το σταθμισμένο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε ένα σενάριο 1.5 oC, αναμένεται να μειωθεί σημαντικά στο μέλλον σε σχέση με τα ήδη χαμηλά επίπεδα του 2020.    

Πίνακας 1: Κόστη τεχνολογιών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Αυτό μεταφράζεται στο ότι μέχρι το 2030, πάνω από 60% της ηλεκτρικής ενέργειας θα παράγεται από ΑΠΕ και περίπου το 80% της νέας εγκατεστημένης ισχύς θα είναι φωτοβολταϊκά ή ανεμογεννήτριες για την επίτευξη των 1.5 oC κατά την περίοδο 2021-2030.  

Το 2021, επίσης, αποτελεί μία χρονιά ρεκόρ των πωλήσεων ηλεκτρικών αυτοκινητών και προβλέπεται να ξεπεράσουν τα 6 εκατομμύρια παγκοσμίως. Χρειάστηκαν κοντά στις δύο δεκαετίες ώστε ο παγκόσμιος στόλος ηλεκτρικών αυτοκινήτων να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια και μέσα σε μια χρονιά θα αυξηθεί πάνω από 60%. Μεγάλοι κατασκευαστές αυτοκινήτων έχουν ανακοινώσει ότι θα σταματήσουν την παραγωγή συμβατικών αυτοκινήτων (π.χ. βενζίνης και πετρελαίου) σε ορισμένες αγορές μέχρι το 2030, όπως για παράδειγμα η Opel, η Ford και η Volvo.

Στο σενάριο 1.5 oC, προβλέπουμε το μερίδιο των ηλεκτρικών αυτοκινήτων να ξεπεράσει το 60%, από μόλις 4.6% το 2020, καθώς και στα φορτηγά μεγάλων αποστάσεων το ποσοστό να φτάσει το 25%. Αυτό μεταφράζεται και σε σημαντική αύξηση της ζήτησης μπαταριών όπου αναμένεται να φτάσεις τις 6600 GWh to 2030 από μόλις 150 GWh το 2021.    

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες: https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2021     

*Ο Απόστολος Πετρόπουλος είναι Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός (Ε.Μ.Π.) και εργάζεται ως Ενεργειακός Αναλυτής στο Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (World Energy Outlook team) από το 2017.