Ο χειμώνας της ενεργειακής ισορροπίας – Καθοριστικός ο ρόλος του LNG και των αποθηκών αερίου για τις τιμές ρεύματος

Με γεμάτες αποθήκες φυσικού αερίου και ελπίδα για ήπιες θερμοκρασίες μπαίνει η Ευρώπη στη φετινή χειμερινή περίοδο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Gas Infrastructure Europe, τα αποθέματα την 1η Οκτωβρίου βρίσκονταν στο 83% πληρότητας, δηλαδή περίπου 86 δισ. κυβικά μέτρα, προσφέροντας ένα σημαντικό «μαξιλάρι» ασφάλειας έναντι πιθανών διαταραχών.

Ωστόσο, η ENTSO-G, ο οργανισμός των ευρωπαϊκών διαχειριστών δικτύων αερίου, προειδοποιεί πως η ευελιξία στις εισαγωγές LNG θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την ομαλή τροφοδοσία της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εάν οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου κινηθούν σε φυσιολογικά επίπεδα, τα ευρωπαϊκά δίκτυα μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση «σε σχεδόν όλα τα σενάρια».

Αντίθετα, σε ένα σενάριο πολύ ψυχρού χειμώνα με περιορισμένες προμήθειες LNG, οι ανάγκες σε εξοικονόμηση ή σε εναλλακτικές ποσότητες αερίου θα φτάσουν έως και 45 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ τα αποθέματα θα μπορούσαν να πέσουν στο 11% μέχρι το τέλος της περιόδου. Σε αυτή την περίπτωση, η Ε.Ε. θα χρειαστεί να περιορίσει τη ζήτηση κατά 8 έως 24 δισ. κυβικά μέτρα προκειμένου να αποφύγει προβλήματα επάρκειας.

Οι ενεργειακές τιμές σε νέα φάση αστάθειας

Οι προειδοποιήσεις της ENTSO-G αντικατοπτρίζουν τη νευρικότητα που επικρατεί ήδη στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας.

Το φυσικό αέριο TTF διαπραγματεύεται το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου στα 33–35 ευρώ/MWh, παρουσιάζοντας άνοδο σε σχέση με τις αρχές Σεπτεμβρίου. Οι κινήσεις αυτές μεταφέρονται με χρονική υστέρηση και στη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία έχει αρχίσει να κινείται ξανά ανοδικά.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, η μέση τιμή χονδρικής για το διάστημα 1–13 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 104,82 ευρώ/MWh, έναντι 92,77 ευρώ/MWh τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για αύξηση 12,9% μέσα σε δύο εβδομάδες, που εφόσον συνεχιστεί έως το τέλος του μήνα, θα αποτυπωθεί σε αυξημένες λιανικές τιμές ρεύματος τον Νοέμβριο.

Στον δρόμο για ακριβότερο ρεύμα τον Νοέμβριο

Τα «πράσινα» κυμαινόμενα τιμολόγια των προμηθευτών διαμορφώνονται κάθε μήνα βάσει της μέσης χονδρικής του προηγούμενου. Αυτό σημαίνει ότι η άνοδος του Οκτωβρίου θα ενσωματωθεί στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις αρχές Νοεμβρίου.

Για τη βιομηχανία, που τιμολογείται με βάση την αγορά επόμενης ημέρας, η πίεση είναι ήδη εμφανής. Οι αυξημένες τιμές αερίου, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη συμμετοχή των ΑΠΕ σε ημέρες μειωμένης ηλιοφάνειας ή άπνοιας, ανεβάζουν το κόστος παραγωγής για τις μονάδες φυσικού αερίου, οι οποίες εξακολουθούν να καλύπτουν πάνω από το 35% του ενεργειακού μίγματος της χώρας.

Τα σενάρια της ENTSO-G για τον φετινό χειμώνα

Ο οργανισμός των ευρωπαϊκών TSO υπογραμμίζει ότι η κατάσταση παραμένει ελεγχόμενη υπό φυσιολογικές συνθήκες, όμως προειδοποιεί για πιθανές «στενώσεις» στα δίκτυα της Ανατολικής Ευρώπης αν οι ροές από τη Δύση αυξηθούν απότομα.

Σε ομαλό χειμώνα με κανονικές εισαγωγές LNG, η Ευρώπη θα ολοκληρώσει τη σεζόν με 30% γεμάτες αποθήκες, εξασφαλίζοντας άνεση και για την επόμενη χρονιά.

Σε ψυχρό σενάριο χωρίς πρόσθετες προμήθειες, η Ε.Ε. θα χρειαστεί αντίστοιχα μέτρα εξοικονόμησης ή νέες ποσότητες 10–45 δισ. κυβικών μέτρων για να διατηρήσει το επίπεδο αποθεμάτων στο ασφαλές 30%.

Παρά το γεγονός ότι η εξάρτηση από τη Ρωσία έχει περιοριστεί σημαντικά, ορισμένες χώρες εξακολουθούν να εισάγουν μικρές ποσότητες ρωσικού αερίου. Αν χαθεί πλήρως αυτή η ροή μέσα σε έναν ψυχρό χειμώνα, οι ανάγκες υποκατάστασης θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Η εικόνα για την Ελλάδα

Η ελληνική αγορά παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί καύσιμο-βάση για το ηλεκτρικό σύστημα. Παρά τη σημαντική διείσδυση των ΑΠΕ, η ευαισθησία στις διεθνείς διακυμάνσεις είναι υψηλή, ιδίως όταν η παραγωγή από ήλιο και άνεμο μειώνεται.

Με δεδομένη την άνοδο της χονδρικής, το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας επιβαρύνεται περαιτέρω, σε μια περίοδο όπου βρίσκεται σε εξέλιξη η συζήτηση για το νέο πλαίσιο στήριξης των ενεργοβόρων επιχειρήσεων. Παράλληλα, για τα νοικοκυριά, οι αυξημένες τιμές ρεύματος του Νοεμβρίου ενδέχεται να συμπέσουν με την περίοδο έναρξης της θέρμανσης, προσθέτοντας επιπλέον πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Ένας «χειμώνας προειδοποιήσεων»

Η φετινή σεζόν ξεκινά με μεγαλύτερη ενεργειακή επάρκεια αλλά και με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Οι τιμές του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού παραμένουν ευάλωτες σε εξωτερικά σοκ, είτε αυτά προέρχονται από τον καιρό είτε από τις διεθνείς αγορές LNG.

Αν η Ευρώπη καταφέρει να διατηρήσει σταθερές εισαγωγές LNG και να αποφύγει ακραία καιρικά φαινόμενα, ο χειμώνας μπορεί να κυλήσει χωρίς εκπλήξεις. Αν όμως υπάρξει πίεση στις προμήθειες ή παρατεταμένο ψύχος, τότε το κύμα αυξήσεων του Οκτωβρίου ίσως αποδειχθεί μόνο η αρχή ενός νέου ανοδικού κύκλου στις ενεργειακές τιμές.