NOME: Αγώνας δρόμου για να ισχύσουν οι περιορισμοί στην επόμενη δημοπρασία – Αλλαγές και στα μπινταρίσματα

Αμφίβολο παραμένει εάν τελικά θα αρκέσουν οι χρόνοι ώστε να ισχύσουν από την επόμενη δημοπρασία NOME της 18^ης Οκτωβρίου οι περιορισμοί που έχει αποφασίσει να επιβάλλει η ΡΑΕ. Το πιθανότερο σενάριο μάλιστα, παρά την πρόθεση της Αρχής, είναι να εφαρμοστούν τελικά οι περιορισμοί από το 2018.

Ο λόγος για την εισαγωγή μηχανισμού για την παρακολούθηση και τον έλεγχο διοχέτευσης στην εσωτερική αγορά του κύριου μέρους των ποσοτήτων που κατανέμονται στους προμηθευτές στις δημοπρασίες ΝΟΜΕ. Ως γνωστόν, με βάση την εισήγηση του ΛΑΓΗΕ που βγήκε σε διαβούλευση, αν δεν δώσουν οι προμηθευτές στην κατανάλωση το 80% του ρεύματος ΝΟΜΕ, αποκλείονται από την επόμενη δημοπρασία.

Όσον αφορά το σκεπτικό της ΡΑΕ, είναι χαρακτηριστικά όσα ανέφερε το μέλος της Αρχής Νεκταρία Καρακατσάνη σε πρόσφατη ομιλία της: «Η ΡΑΕ εξετάζει ρυθμίσεις που θα βελτιστοποιήσουν τη χρήση των προϊόντων ΝΟΜΕ, ώστε ο μηχανισμός να υπηρετήσει καλύτερα το σκεπτικό που τον διέπει.  Σκοπός των ΝΟΜΕ είναι το άνοιγμα της λιανικής αγοράς και όχι η δημιουργία πλασματικών επιπέδων για διασυνοριακές συναλλαγές.  Οι εξαγωγές οφείλουν να αποτελούν δυνατότητα των προμηθευτών, για να παρέχουν ευελιξία στη διαχείριση τυχόν αποκλίσεών τους, ωστόσο θα πρέπει να υπάρχει κάποιος ελεγκτικός μηχανισμός που να διασφαλίζει την διοχέτευση των ποσοτήτων στη λιανική αγορά, αφήνοντας παράλληλα, φυσικά, ένα περιθώριο για διεύρυνση της πελατειακής βάσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη δευτερογενή αγορά καταγράφηκε συναλλαγή, όπου κάποιος προμηθευτής αγόρασε ποσότητες από άλλον, που δεν τις είχε αξιοποιήσει και τις είχε αγοράσει σε τιμή χαμηλότερη κατά 13 €/MWh από την τιμή που τις μεταπώλησε. Το σχήμα ΝΟΜΕ δεν αποβλέπει σε υπεραξίες αυτής της φύσης ούτε σε εικονικά επίπεδα για διασυνοριακό arbitrage. Οφείλει να παραμείνει εστιασμένο στη διοχέτευση οφέλους στους καταναλωτές, με τρόπο ισορροπημένο».

Μπινταρίσματα

Αλλαγές φαίνεται όμως ότι θα υπάρξουν κατά την επόμενη δημοπρασία της 18ης Οκτωβρίου, όσον αφορά το επίμαχο ζήτημα των όρων διεξαγωγής της. Οι αλλαγές που επέφερε στην προηγούμενη δημοπρασία η ΡΑΕ στους όρους διεξαγωγής των δημοπρασιών τύπου NOME έχουν τυπικά προβλήματα που αναδείχτηκαν μετά την προσφυγή που έκανε μία από τις εταιρείες προμήθειας. Οι αλλαγές λοιπόν στα «μπινταρίσματα» αποσύρονται αλλά, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, πρόκειται να επανέλθουν τις επόμενες ημέρες προσαρμοσμένες.

Δηλαδή θα παραμείνει η δυνατότητα να αλλάζουν οι προμηθευτές κατά την εξέλιξη της δημοπρασίας την επιλογή που έχουν κάνει για «όλες τις αιτούμενες ποσότητες ή τίποτα» ή για «μερική ικανοποίηση της αιτούμενης ποσότητας», χωρίς όμως αυτό να οδηγεί σε επιστροφή στην αρχική τιμή. Δεν θα μπορούν δηλαδή να πάνε σε τιμή χαμηλότερη από εκείνη στην οποία έχουν φτάσει με τα προηγούμενα «μπινταρίσματά» τους.

Λειτούργησαν τα NOME;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα όσα είπε η κ. Καρακατσάνη σχετικά με τα μέχρι σήμερα συμπεράσματα και επιπτώσεις από την εφαρμογή των δημοπρασιών NOME, τόσο για τους προμηθευτές (οι τιμές που προέκυψαν από τις δημοπρασίες ΝΟΜΕ συνεπάγονται μια έκπτωση της τάξης των 7-10 €/MWh ή και υψηλότερη ενίοτε, σε σχέση με την ΟΤΣ), όσο και για τους καταναλωτές. Όπως είπε η κ. Καρακατσάνη:

α) Καταρχάς διαπιστώνουμε ότι έως και το 1ο εξάμηνο του 2016, δεν υπήρξε καμία μεταβολή στις ανταγωνιστικές χρεώσεις του κυρίαρχου προμηθευτή, ώστε να αντανακλά τις ισχυρές μειώσεις που επήλθαν στη χονδρεμπορική αγορά κατά την τελευταία τριετία από την πτώση των τιμών των υγρών καυσίμων και τον εξορθολογισμό συμπληρωματικών μηχανισμών της αγοράς. Ωστόσο, από την 1η Ιουλίου του 2016, εφόσον πλέον υφίστατο και το νομοθετικό πλαίσιο για τις δημοπρασίες ΝΟΜΕ, η ΔΕΗ εισήγαγε την πολιτική της έκπτωσης του 15% στην ανταγωνιστική χρέωση των τιμολογίων για την περίπτωση της εμπρόθεσμης εξόφλησης. Πρόκειται για μια κίνηση αρκετά αποτελεσματική, που ενισχύει την εισπραξιμότητα του κυρίαρχου προμηθευτή, και έχει οικονομική βάση, αποτυπώνοντας την υποχώρηση του κόστους στη χονδρεμπορική αγορά. Η πολιτική αυτή, της επιβράβευσης της συνέπειας, υιοθετήθηκε πλήρως ή εν μέρει από άλλους προμηθευτές στη συνέχεια, ευνοώντας την εξοικονόμηση εκ μέρους των καταναλωτών στο κόστος των λογαριασμών τους. Μια άλλη, παράλληλη, ερμηνεία είναι ότι η έκπτωση 15% λειτούργησε αποτρεπτικά στην εναλλαγή προμηθευτή, δυσχεραίνοντας την επίτευξη των στόχων του σχήματος ΝΟΜΕ.

β) Η αίσθηση στο παρόν στάδιο είναι ότι τα ΝΟΜΕ έχουν προκαλέσει έντονο ανταγωνισμό στη μέση τάση, δηλαδή την κατηγορία καταναλωτών που περιλαμβάνει βιοτεχνίες, μικρές βιομηχανίες, ξενοδοχεία, supermarket, νοσοκομεία, μεγάλους επαγγελματικούς χώρους, κλπ. Είναι ενδεικτικό ότι στην κατηγορία αυτή εμφανίστηκαν τιμολόγια με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, με την ανταγωνιστική χρέωση να υποχωρεί σημαντικά, ενώ έχουν παρουσιαστεί ακόμη και επίπεδα των 48 €/ΜWh.

Στη χαμηλή τάση, με βάση στοιχεία του 3ου τριμήνου του 2017, στα προϊόντα που αφορούν τους εμπρόθεσμους οικιακούς καταναλωτές, τα τιμολόγια των εναλλακτικών προμηθευτών κυμάνθηκαν συχνά σε επίπεδα των 75 €/MWh,  αγγίζοντας σε αρκετές περιπτώσεις τα 72 €/MWh για μέσα επίπεδα κατανάλωσης. Τα επίπεδα αυτά μπορούν να αντιπαραβληθούν με τα 94.6 €/ΜWh, που ήταν η ανταγωνιστική χρέωση του κυρίαρχου προμηθευτή πριν τον Ιούλιο του 2016, και τα 80.4 €/MWh, επίπεδο που προκύπτει έκτοτε με την εφαρμογή της έκπτωσης συνέπειας του 15%. Αντίστοιχα, στην περίπτωση εμπορικών καταναλωτών, μονοφασικών, που εξοφλούν εμπρόθεσμα, οι ανταγωνιστικές χρεώσεις των εναλλακτικών προμηθευτών υποχώρησαν συχνά σε επίπεδα από 72-79 €/MWh. Τα επίπεδα αυτά μπορούν να αντιπαραβληθούν με τα 101.5 €/ΜWh, που ήταν η ανταγωνιστική χρέωση του κυρίαρχου παρόχου πριν τον Ιούλιο του 2016 και τα 86.28€/MWh, όπως προκύπτει έκτοτε με την επιβράβευση συνέπειας του 15%.

γ) Διαφαίνεται επομένως από την έως τώρα ανάλυση ότι τα ΝΟΜΕ έχουν διασφαλίσει τις συνθήκες που επιτρέπουν τη διαμόρφωση νέων προϊόντων λιανικής, με ορίζοντα ενός ή δύο ετών, με ένα φάσμα νέων χαρακτηριστικών και δυνατοτήτων, δημιουργώντας ένα όφελος που δύναται να υπερβαίνει τα 100 € ετησίως για μέσα επίπεδα οικιακής κατανάλωσης και μπορεί να αυξάνεται περαιτέρω σε κλιμάκια υψηλότερων καταναλώσεων. Το όφελος είναι συχνά ισχυρότερο για επαγγελματίες στη χαμηλή τάση και αισθητά υψηλότερο για τη μέση τάση.

δ) Αυτό που προκύπτει από την αρχική ανάλυση των στοιχείων για το διάστημα Δεκέμβριος 2016, οπότε και ξεκίνησε η φυσική παράδοση των προϊόντων ΝΟΜΕ έως και τον Μάιο του 2017, δηλαδή κατά το 1ο εξάμηνο εφαρμογής του μηχανισμού, είναι ότι αν δεν είχαν εφαρμοστεί τα ΝΟΜΕ, οι εναλλακτικοί προμηθευτές θα λειτουργούσαν, κατεξοχήν, επί ζημία. Ακόμη και με την εφαρμογή των ΝΟΜΕ, τα μικτά περιθώρια που διαμορφώθηκαν παραμένουν σχετικά περιορισμένα.

ε) Το κόστος πωλήσεων μέσω συνεργατών και δικτύων, το κόστος χρηματοδότησης και το risk premium, λόγω επισφαλειών αλλά και της στοχαστικής δυναμικής διαφόρων μεγεθών των ενεργειακών αγορών, καθώς και η χρέωση προμήθειας (ΠΧΕΦΕΛ) είναι παράγοντες που συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κόστος πωλήσεων κυμαίνεται συχνά στο 15-20% του κόστους χονδρεμπορικής.

στ) Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η χρέωση προμηθευτών (ΠΧΕΦΕΛ) έχει κανονικοποιηθεί ως προς τα επίπεδα της. Η μέση τιμή της, από τη θέσπισή της έως σήμερα, ανέρχεται στα 6.6 €/MWh, έναντι 12 €/ΜWh, που θα προέκυπτε αν δεν είχε θεσπιστεί ανώτατο όριο. Επισημαίνεται ότι τον Φεβρουάριο του 2017, η απόκλιση των επιπέδων της χρέωσης από τα προβλεπόμενα επίπεδα προκάλεσε παρέμβαση της ΡΑΕ. Η παρέμβαση αυτή συμπεριέλαβε την εισαγωγή ωριαίου πλαφόν καθώς και την αναδρομική διόρθωση από την έναρξη εφαρμογής της χρέωσης. Οι ενέργειες αυτές, όπως αποτυπώνεται και στο μέσο επίπεδο της χρέωσης που προαναφέρθηκε, λειτούργησαν διορθωτικά, επιφέροντας τον εξορθολογισμό των επιπέδων της.

ζ) Ένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα είναι η αισθητή ενίσχυση του ανταγωνισμού στις δημοπρασίες ΝΟΜΕ που έχουν διενεργηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην 4η δημοπρασία, που διεξήχθη στις 17 Ιουλίου 2017, οι προσφορές που υποβλήθηκαν ανήλθαν σε 2.800 έναντι 27 προσφορών κατά την 1η δημοπρασία.