Skip to main content
Menu
English edition

Ν. Μπουλαξής: Ενεργειακές Εξελίξεις στη χώρα υπό το πρίσμα του Ρυθμιστή και στο πλαίσιο ενός Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού

Η σημερινή παρουσίαση είναι σημαντική γιατί, όπως έχετε αντιληφθεί, είναι αφιερωμένη κατά κύριο λόγο στην έναρξη της διαδικασίας εκπόνησης μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού. Και αποτελεί θεωρώ πολύ σημαντικό βήμα συνολικά για τη χώρα η σημερινή ανακοίνωση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταθάκη, ότι εκκινείται άμεσα και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, η διαδικασία αυτή. Συνάδει δε με την από καιρό ισχυρή δέσμευση και βούληση της ΡΑΕ για ανάληψη όλων των αναγκαίων πρωτοβουλιών και δράσεων για την εκπόνηση ενός σχεδιασμού που θα λαμβάνει υπόψη τις σύγχρονες τάσεις και δεσμεύσεις στα περιβαλλοντικά και ενεργειακά ζητήματα, το διεθνές ενεργειακό σύστημα, τον στόχο της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης αγοράς, τη διαθεσιμότητα των ενεργειακών πόρων, και κυρίως θα στοχεύει στην ασφάλεια του εφοδιασμού, την προστασία του καταναλωτή και εν γένει στην ευημερία της Χώρας.

Η έλλειψη του σχεδιασμού αυτού επί σειρά ετών, δημιουργεί σημαντικό κενό στο ενεργειακό μας γίγνεσθαι. Ας σημειωθεί ότι από την απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς το 1999 με το ν. 2773, και παρότι επιχειρήθηκε πολλάκις η κατάρτιση και έγκρισή του, με φιλότιμες προσπάθειες και με ολοκλήρωση τευχών του σχεδιασμού κατά καιρούς, δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα εγκεκριμένος ολοκληρωμένος ενεργειακός σχεδιασμός, παρά την αναγκαιότητά του. Η χώρα δεν πρέπει να κινείται με αποσπασματικές αποφάσεις και δράσεις στα επιμέρους ενεργειακά ζητήματα. Θα πρέπει όλες οι επιλογές να εντάσσονται σε ένα ενιαίο ενεργειακό σχεδιασμό. Θα πρέπει επίσης να δει πιο σοβαρά και άλλες διαστάσεις, όπως η εξοικονόμηση ενέργειας και οι μεταφορές με έμφαση και στην ηλεκτροκίνηση.

Η εκπόνηση του σχεδιασμού αυτού με το προτεινόμενο σχήμα διακυβέρνησης που ανέφερε ο κ. Υπουργός, υπό τον συντονισμό του ΥΠΕΝ και της ΡΑΕ, ως καθ’ ύλην αρμόδιους κατά νόμω φορέων, με τη συνδρομή όλων των ενεργειακών φορέων, τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων και δραστηριοποιούμενων στην ενεργειακή αγορά, θεσμικών φορέων, ενεργειακών εταιρειών, συνδέσμων, πανεπιστημιακών και άλλων επιστημονικών και ερευνητικών ινστιτούτων στον ενεργειακό τομέα, της κοινωνίας των πολιτών και γενικά κάθε ενδιαφερόμενου για τα ενεργειακά ζητήματα, αποτελεί πράγματι μια πρόκληση και ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, αλλά έχουμε την πεποίθηση ότι θα καταλήξει στη χάραξη του βασικού ενεργειακού μας προσανατολισμού, μέσα από τη ζύμωση αντιθέσεων και διαφορετικών αντιλήψεων που αναπόδραστα και θεμιτά θα λάβει χώρα. Είναι δε αναγκαίο αυτός να απολαμβάνει τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση και σε πολιτικό επίπεδο, καθώς αυτονόητα πρόκειται για εθνική υπόθεση.

Μέσα από τη διαδικασία αυτή θα πρέπει να καθοριστούν δεσμευτικοί στόχοι για τη χώρα εντός και πέρα από εκείνους που οφείλει να ακολουθήσει βάσει των ευρωπαϊκών και διεθνών της υποχρεώσεων (συμφωνία Παρισίων για το κλίμα, στόχοι ΕΕ για 2030), και κυρίως οι δράσεις και οι πολιτικές με τις οποίες θα τους πετύχει. Απαιτείται δε συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση των δράσεων, ή ακόμα και ορισμένων στόχων, που εκ των πραγμάτων θα χρειαστούν αναθεώρηση βάσει των ενεργειακών εξελίξεων με την πάροδο του χρόνου και τις ανάγκες της χώρας.

Για τον λόγιο αυτό, ο μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός αποτελεί μόνιμο πεδίο ενεργειακών ζυμώσεων, για τη συνεχή διόρθωση της ενεργειακής πορείας της χώρας, χωρίς όμως παλινδρομήσεις και αμφιταλαντεύσεις, ούτε ακυρώσεις δρομολογημένων έργων σε ώριμο στάδιο, αλλά με σταθερή πορεία και βελτιώσεις κινούμενοι στις βασικές αποφασισμένες αρχές και κύριους στόχους.     

Η εκπόνηση του μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού συγκυριακά θα συμπέσει χρονικά με την απόλυτα συνδεδεμένη υποχρέωση της χώρας να εκπονήσει και να υποβάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για τη δεκαετία 2020-2030, υποχρέωση η οποία καθιερώνεται με νέο Κανονισμό για τη «Διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης» που βρίσκεται στο τελικό στάδιο έγκρισης/έναρξης εφαρμογής με το κείμενο COM (2016) 759 final/2 της 23.2.2017 στο πλαίσιο συγχρονισμού και εναρμόνισης των ενεργειακών στρατηγικών κάθε Κράτους-Μέλους, ώστε να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι που τίθενται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

  Αφορά δε πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης: 

α) ενεργειακή ασφάλεια·

β) αγορά ενέργειας· 

γ) ενεργειακή απόδοση· 

δ) απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και

ε) έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα.

Αναμφίβολα, οι πέντε αυτές διαστάσεις συνιστούν τον πυρήνα του ενεργειακού σχεδιασμού μιας χώρας και είναι αυτές πάνω στις οποίες θα κληθούν όλοι οι εμπλεκόμενοι να λάβουν θέσεις, να καταθέσουν προστάσεις και εν τέλει η πολιτεία να λάβει τις αναγκαίες πολιτικές αποφάσεις επί των βασικών ενεργειακών γραμμών και στόχων. Μέσα από την προσπάθεια αυτή, η οποία προϋποθέτει τη συνδρομή και τη στήριξη όλων, ευελπιστούμε η χώρα να αποκτήσει τον βασικό ενεργειακό της προσανατολισμό εντός του 2018 που για ένα ακόμη λόγο είναι αναγκαία η άμεση εκπόνησή του. Συνδέεται άρρηκτα με την ολιστική ενεργειακή αναδιάρθρωση σε όλους του τομείς της αγοράς, η οποία συντελείται στη Χώρα κατά τα τελευταία έτη.

Οι θεμελιώδεις αυτές δομικές μεταβολές, εδράζονται πρωτίστως σε ενωσιακές δεσμεύσεις με στόχο την ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, αλλά και στην ανάγκη εξορθολογισμού της, ενώ επιβάλλεται να λάβουν χώρα σε ελάχιστο χρόνο, σχεδόν βίαια, λόγω της μακροχρόνιας εκκρεμότητάς τους.

Το ενεργειακό τοπίο αλλάζει ριζικά. Οι επιλογές που θα ακολουθήσουμε ως Χώρα τα προσεχή έτη έχουν καθοριστική σημασία για τη βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος, αλλά και για την ίδια τη Χώρα.

Κρίσιμη παράμετρο για τη διατήρηση της σταθερότητας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της αγοράς ενέργειας αποτελεί και η ομαλή προσαρμογή των Συμμετεχόντων στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα. Ιδίως δε των επιχειρήσεων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση, οι οποίες, βάσει των δεσμεύσεων, θα  κληθούν να λειτουργήσουν υπό νέους όρους και συνθήκες, με περιορισμένα μερίδια στην αγορά, διαφυλάσσοντας όμως παράλληλα  την ίδια της οντότητά τους και τον βασικό και κρίσιμο ρόλο τους. Πιστεύουμε ότι θα ανταποκριθούν στην πρόκληση. Ο ρυθμιστής θα συμβάλει στο μέρος που του αναλογεί.

Αλλά και για τους σημερινούς μικρότερους Συμμετέχοντες, οι οποίοι φιλοδοξούν να μεγεθύνουν τη συμμετοχή τους στην αγορά, και θα κληθούν να λειτουργήσουν σ’ ένα πιο ανταγωνιστικό και απαιτητικό περιβάλλον σε περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, η μετάβαση απαιτεί εγρήγορση. Δεν θα υπάρχει πλέον ο ανταγωνισμός μόνο στο εσωτερικό, αλλά διευρύνεται τουλάχιστον σε περιφερειακό επίπεδο τα επόμενα έτη. Η διασφάλιση της βιωσιμότητάς τους είναι μέλημα πρωτίστως δικό τους, αλλά και της πολιτείας και του ρυθμιστή, στο βαθμό που επηρεάζεται η ασφάλεια εφοδιασμού.

Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση αλλά και οι μελέτες που εκπονούνται από τους διαχειριστές και τη ΡΑΕ καταδεικνύουν την αναγκαιότητα διατήρησης των υφιστάμενων ενεργειακών υποδομών της χώρας αλλά και την ανάγκη επέκτασής τους.

Ομοίως,  οι παραγωγοί ΑΠΕ κυρίως για τις νέες μονάδες που θα δημιουργηθούν και θα αποτελέσουν τον βασικό πυλώνα για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της χώρας το 2030 και αργότερα στην πορεία απανθρακοποίησης του ενεργειακού μείγματος προς το 2050, θα πρέπει να συμμετέχουν στα νέα ανταγωνιστικά δεδομένα της αγοράς, και να αναλάβουν δεσμεύσεις και υποχρεώσεις, προκειμένου να καταστούν ευκολότερα ενσωματούμενες σε μεγάλη κλίμακα στην καθημερινή λειτουργία των συστημάτων και των αγορών, όπως υποχρεώσεις εξισορρόπησης, ανάπτυξη/συνεργασία με αποθηκευτικά συστήματα, κλπ.

Όμως και η πολιτεία οφείλει να συνδράμει περαιτέρω, ώστε τέτοιες εγκαταστάσεις να γίνουν περισσότερο αποδεκτές ή έστω ανεκτές από τις τοπικές κοινωνίες, και να διευκολυνθούν με την έγκριση βασικών εργαλείων, όπως είναι οι περιφερειακοί χωροταξικοί σχεδιασμοί, η περαιτέρω απλοποίηση των αδειοδοτήσεων, η εξειδίκευση και ολοκλήρωση του πλαισίου κ.α.. Η ΡΑΕ, στο μέρος που της αναλογεί θα το πράξει. Οι δε ενεργειακοί συνεταιρισμοί που θεσμοθετούνται προσεχώς συμβάλλουν σημαντικά.

Οι εκ βάθρων αλλαγές στο μοντέλο λειτουργίας των ενεργειακών αγορών συνοδεύονται και από εξίσου σημαντικές μεταβολές στις ενεργειακές υποδομές της χώρας, οι οποίες ενισχύονται και επεκτείνονται, αναβαθμίζοντας σταδιακά την εσωτερική συνεκτικότητά τους, αλλά και την ισχυροποίηση της διασύνδεσής τους με τις αντίστοιχες υποδομές γειτονικών χωρών στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου, καθιστώντας τη χώρα πραγματικό ενεργειακό σταυροδρόμι με τεράστια γεωπολιτική-γεωστρατηγική σημασία.

Η ΡΑΕ, ως παράγοντας ρύθμισης καλείται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη μετάβαση αυτή.  Ήδη ο Ρυθμιστής έχει κληθεί και παράξει εξαιρετικά μεγάλο έργο, ίσως από τα πλέον κομβικά και κρίσιμα από την αρχή της λειτουργία της ΡΑΕ, και μάλιστα σε σύντομο χρόνο και με περιορισμένους ανθρώπινους πόρους.

Ειδικότερα και συνοπτικά μπορούν να αναφερθούν ορισμένες από τις βασικές δομικές αλλαγές του ενεργειακού γίγνεσθαι:

(α) Στον τομέα της αγοράς Ηλεκτρικής ενέργειας

Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αναθεωρείται πλήρως με βάση το νόμο 4425/2016 προσαρμοζόμενη στο Μοντέλο Στόχο (target model) για μια ενοποιημένη ευρωπαϊκή αγορά. Οι νέες αγορές που προβλέπονται, η Προθεσμιακή Αγορά, η Ενδοημερήσια Αγορά και η Αγορά Εξισορρόπησης Ισχύος και Ενέργειας και βεβαίως, η αγορά επόμενης ημέρας, η οποία, μαζί με την ενδοημερήσια, θα είναι σε θέση να συζευχθούν ταχύτατα με τις γειτονικές αγορές, κατ’ αρχήν με την Ιταλία και τις με αυτήν συνδεδεμένες αγορές ακόμα και εντός του 2018, αργότερα με τη Βουλγαρία/Ρουμανία και στο τέλος με όλη την ευρωπαϊκή αγορά.

Οι Κώδικες των αγορών καταρτίζονται εντατικά κατά την τρέχουσα περίοδο από τους Διαχειριστές μέσω συμβούλου, στο πλαίσιο τεχνικής συνδρομής της ΕΕ και του JRC, και πάντα σε συνεργασία με τη ΡΑΕ, με στόχο τη θέση σε λειτουργία των αγορών εντός του 2018, πιθανότατα το Β’ εξάμηνο. Προγραμματίζεται να τεθούν σε δημόσια διαβούλευση εντός του επομένου τριμήνου, όπου και θα συζητηθούν με την αγορά κρίσιμες επιλογές του νέου πλαισίου.

Διακριτή συζήτηση επίσης λαμβάνει χώρα παράλληλα, για τη θέσπιση χρηματιστηρίου ενέργειας, που εφόσον αποφασιστεί, θα πρέπει να θεσμοθετηθεί δια νόμου ταχύτατα, ώστε οι μεταβολές στο υφιστάμενο μοντέλο να ενσωματωθούν το συντομότερο δυνατό στους Κώδικες και στις πλατφόρμες. Ο σημαντικός Ρόλος της ΡΑΕ θα πρέπει να διακρίνεται από αυτόν της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς στην εποπτεία του χρηματιστηρίου, αλλά είναι δεδομένη και αναγκαία και η συνεργασία των αρχών.

Στο μεταβατικό, ωστόσο, διάστημα και μέχρι την εφαρμογή του νέου Μοντέλου Στόχου, ορισμένοι μεταβατικοί μηχανισμοί συμπληρώνουν την μόνη ουσιαστικά λειτουργούσα σήμερα προημερήσια αγορά:

α) μηχανισμός αμοιβής ευελιξίας μονάδων εφαρμόστηκε από τον Μάιο 2016 έως και τον Απρίλιο 2017, και την περίοδο αυτή διαμορφώνεται μια εναλλακτική πρόταση αυτού του μηχανισμού που έχει τεθεί σε διαβούλευση, για να ισχύσει μέχρι την πλήρη εφαρμογή του Μοντέλου-Στόχου, η οποία θα ολοκληρωθεί από τη ΡΑΕ εντός μηνός για να κοινοποιηθεί στην ΕΕ. Παράλληλα προωθείται η θέσπιση μηχανισμού επάρκειας, ο οποίος επίσης θα κοινοποιηθεί στο προσεχές διάστημα στην ΕΕ, με στόχο να εφαρμοστεί τα επόμενα χρόνια παράλληλα με το Μοντέλο Στόχο.

β) μηχανισμός ανάκτησης μεταβλητού κόστους που αναθεωρήθηκε δραστικά το 2015 από την Αρχή με την εισαγωγή ριζικών μεταβολών στη φιλοσοφία του και σαφώς στο συνολικό του κόστος το οποίο πλέον αποτελεί ελάχιστο κλάσμα εκείνου που κόστιζε πριν από μερικά χρόνια.

γ) μηχανισμός διακοψιμότητας ή άλλως διαχείρισης της ζήτησης μεγάλων καταναλωτών, εφαρμόζεται για περιορισμένο διάστημα που λήγει τον μήνα αυτό  και η χώρα έχει ζητήσει ήδη την παράτασή του η οποία και συζητείται με την ΕΕ.  

Επίσης, κατά το 2016, λήφθηκαν και είναι σε εφαρμογή μέτρα διόρθωσης της αγοράς, όπως η μεθοδολογία προσδιορισμού του ελάχιστου κόστους των προσφορών των υδροηλεκτρικών μονάδων, η αύξηση της ανώτατης τιμής στον ημερήσιο προγραμματισμό, κ.λπ., ενώ κατά την τρέχουσα περίοδο επανεξετάζεται το πλαίσιο των εφεδρειών που παρέχουν οι μονάδες παραγωγής στην αγορά και εξετάζεται η θέσπιση αμοιβής της τριτεύουσας εφεδρείας, η αύξηση του ορίου προσφορών στις επικουρικές υπηρεσίες και η εισαγωγή ενεργειακού περιορισμού στα υδροηλεκτρικά, μεταβολές που θα ολοκληρωθούν το επόμενο τρίμηνο.  

Για το «άνοιγμα» της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας εφαρμόστηκαν οι υποχρεωτικές δημοπρασίες πώλησης Προθεσμιακών Προϊόντων Ηλεκτρικής Ενέργειας Φυσικής Παράδοσης, οι γνωστές δημοπρασίες ‘τύπου ΝΟΜΕ’. Οι δημοπρασίες έχουν βοηθήσει σημαντικά στο άνοιγμα της αγοράς και τη δραστηριοποίηση περισσότερων προμηθευτών, εντούτοις, το άνοιγμα δεν είναι ομοιόμορφο, καθώς παρατηρείται σημαντικό άνοιγμα στη ΜΤ (35%), μικρό άνοιγμα στη ΧΤ (8%) και σχεδόν μηδενικό στην ΥΤ, τα οποία χρήζουν βαθύτερης μελέτης.

Οι ποσότητες ΝΟΜΕ που θα πρέπει να δημοπρατηθούν εντός του β’ εξαμήνου του 2017, λόγω και της απόκλισης από το στόχο, αγγίζουν τις 720 MWh/h, ενώ τον Νοέμβριο λήγουν οι πρώτες ποσότητες 460 MWh/h που δημοπρατήθηκαν πέρυσι (καθώς πρόκειται για ετήσιο προϊόν).  Επιπλέον, επειδή τα προϊόντα ΝΟΜΕ επιβλήθηκαν για το άνοιγμα της εγχώριας αγοράς, εξετάζονται μέτρα για τον περιορισμό του φαινομένου των εξαγωγών των προϊόντων ΝΟΜΕ που έχει παρατηρηθεί, σε μικρή κλίμακα στο σύνολο της ενέργειας ΝΟΜΕ, αλλά σε μεγάλο ποσοστό από τα προϊόντα που κατέχουν ορισμένοι συμμετέχοντες. Το όφελος του προμηθευτή από το μειωμένο κόστος πρέπει να περνάει στον καταναλωτή, ο οποίος παραμένει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της ΡΑΕ.

Με γνώμονα άλλωστε την εξυπηρέτηση του καταναλωτή, η ΡΑΕ παρακολουθεί συστηματικά τη λειτουργία διαχειριστών και προμηθευτών, και εντείνει την προσπάθειά της για την άρση των στρεβλώσεων που επιβάλλουν ρυθμιζόμενες χρεώσεις με μη δίκαιο τρόπο, αλλά και την ενίσχυση της προστασίας των πραγματικά αδύναμων οικονομικά καταναλωτών. Στη βάση αυτή προχώρησε στην επανεξέταση του πλαισίου των ρυθμιζόμενων χρεώσεων, κυρίως των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας και του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου, με σκοπό τον εξορθολογισμό των χρεώσεων και την άρση υφιστάμενων στρεβλώσεων σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ που έχει τη σχετική αρμοδιότητα.

Το 2016 λήφθηκαν αποφάσεις της ΡΑΕ για μείωση των πιστωτικών περιθωρίων των προμηθευτών, όσον αφορά στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις για την ενίσχυση της προστασίας της αγοράς και του καταναλωτή, τακτοποιήθηκαν οι λογαριασμοί και επιβλήθηκε στους διαχειριστές επανυπολογισμός όλων των ρυθμιζόμενων χρεώσεων από το 2012, ώστε να αποτυπωθούν οι συναλλαγές ορθά και ακολούθως να εξορθολογιστεί το έσοδο και το έξοδο κάθε ειδικού λογαριασμού, καθώς διαπιστώθηκαν προβλήματα ως προς την τήρηση της ορθής διαδικασίας.

Στρεβλώσεις των ρυθμιζόμενων τιμολογίων και συγκεκριμένα των ΥΚΩ που εκτίναξαν το κόστος για τον καταναλωτή λόγω αυξημένης κατανάλωσης τη χειμερινή περίοδο, αίρονται άμεσα.  Η πρόταση της ΡΑΕ προς το ΥΠΕΝ για τον εξορθολογισμό των χρεώσεων ΥΚΩ, προβλέπει μια πιο ορθολογική και ομαλή χρέωση, η οποία θα επιφέρει μειώσεις στη χρέωση ΥΚΩ ακόμα και 50%, για ορισμένες κατηγορίες οικιακών καταναλωτών (τετραμηνιαίες ημερήσιες καταναλώσεις της τάξης των 2.000-3.500 kWh), η οποία μεταφράζεται σε μείωση έως και 10% στον τελικό τους λογαριασμό ρεύματος.

Περαιτέρω, διευθετήθηκε ένα ακανθώδες θέμα σχετικά με την υποανάκτηση των ανταλλαγμάτων ΥΚΩ περιόδου 2012-2015 που οφείλονται κυρίως στη ΔΕΗ ως κύριου παρόχου ΥΚΩ, τα οποία η ΡΑΕ προσδιόρισε τον προηγούμενο μήνα προκαταρκτικά, καθώς αναμένονται ορισμένα στοιχεία για την οριστική εκκαθάριση, και πρότεινε την ανάκτησή τους οπισθοβαρώς, κατά την πενταετία 2018-2022 που έχει συμφωνηθεί με τους Θεσμούς, ώστε να αξιοποιηθεί η αναμενόμενη μείωση των ΥΚΩ λόγω διασύνδεσης νησιών των Κυκλάδων και της Κρήτης, αλλά και την εισροή χρημάτων από τον κρατικό προϋπολογισμό για την κάλυψη μέρους των ΥΚΩ η οποία επίσης προτάθηκε (αρχικά ως επιστροφή μέρους του ΕΦΚ των καυσίμων της ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά), κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, καθώς οι ΥΚΩ αποτελούν μέρος της κοινωνικής πολιτικής του κράτους.      

Αναφορικά με το ΚΟΤ, βασική κατεύθυνση της Αρχής στην αναμόρφωση των κοινωνικών οικιακών τιμολογίων που πρότεινε και συζητά με το ΥΠΕΝ είναι η ενίσχυση της προστασίας των οικονομικά αδύναμων καταναλωτών, με κλιμάκωση της ενίσχυσης των ομάδων που χρήζουν προστασίας, ώστε από το σημερινό καθεστώς των ελαφρύνσεων της τάξης του 20-40%, να προχωρήσουμε στη διάκριση των εξαιρετικά αδύναμων που εντάσσονται στο Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (ΚΕΑ), οι οποίοι και πρέπει να απολαμβάνουν μεγάλες εκπτώσεις της τάξης του 80% επί του συνόλου του λογαριασμού τους, προκειμένου να έχουν πρόσβαση στο βασικό αγαθό της ηλεκτρικής ενέργειας για την ικανοποίηση στοιχειωδών αναγκών επιβίωσης, καθώς και άλλων ομάδων καταναλωτών που επίσης χρειάζονται στήριξη, με την παροχή εκπτώσεων που κλιμακώνονται σε 20%, 40% και 60% επί του συνόλου του λογαριασμού, βάσει πάντα της οικονομικής τους δυνατότητας (εύλογα εισοδηματικά, όχι πιο αυστηρά από τα ισχύοντα και προσθήκη κάποιων εύλογων περιουσιακών κριτηρίων), καθώς και κοινωνικών κριτηρίων. Αυτό αποτελεί την ελάχιστη έμπρακτη έκφραση αλληλεγγύης της κοινωνίας μας προς τις οικονομικά αδύναμες πληθυσμιακές ομάδες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι στοιχειώδεις ανάγκες τους σε ηλεκτρική ενέργεια κατά τη δύσκολή αυτή περίοδο που διανύει η χώρα μας.

Ως προς τα τιμολόγια ρεύματος προς τον τελικό καταναλωτή, το 2016, η χώρα μας ήταν η 11η ακριβότερη χώρα στα οικιακά τιμολόγια, αλλά σαφώς κάτω του αντίστοιχου μέσου ευρωπαϊκού όρου. Υπάρχουν σαφώς περιθώρια βελτίωσης, ιδίως στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ειδικότερα σε ΥΚΩ και ΕΤΜΕΑΡ. Είναι όμως γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει αισθητή μείωση, τόσο στο ανταγωνιστικό σκέλος, όσο και στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις.

Στο ανταγωνιστικό σκέλος, λόγω του εντεινόμενου ανταγωνισμού και τη μείωση του κόστους πρωτογενούς ενέργειας (κυρίως ΦΑ), όσο και με την υποβοήθηση από ρυθμιστικές παρεμβάσεις που έλαβαν χώρα κατά το διάστημα αυτό (μείωση κόστους μηχανισμών), έχουμε σημαντικές εκπτώσεις 15-25%, σε σχέση με τα τιμολόγια του 2015, με αξιόλογες διαφοροποιήσεις μεταξύ των προμηθευτών.

Στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις για τα δίκτυα του ηλεκτρισμού (μεταφοράς και διανομής) επιχειρήθηκε και επετεύχθη η συγκράτηση ή ακόμη και η μείωση χρεώσεων χρήσης των δικτύων προς τους καταναλωτές σε επίπεδα 6% για τη μεταφορά και 3% για τη διανομή μεσοσταθμικά την τελευταία διετία.

Αν και οι χρεώσεις ΥΚΩ παραμένουν σταθερές από το 2012 βάσει του νόμου 4067, στο ΕΤΜΕΑΡ έχουμε σημαντική μείωση κατά 9% στη διετία 2016 - 2017. Από δε το 2018 όπως εξηγείται και στη συνέχεια, οι μειώσεις θα συνεχιστούν.

Όσον αφορά τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, σημειώνεται ότι καθιερώθηκε το βασικό πλαίσιο διαχείρισης του δικτύου με τη θέσπιση του οικείου Κώδικα, μια εκκρεμότητα από το 2001, την οποία η Αρχή, με όλη την προεργασία που είχε γίνει, και σε συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ ολοκλήρωσε και έθεσε σε εφαρμογή από τις αρχές του 2017. Η εφαρμογή του Κώδικα επιφυλάσσει θετικές εξελίξεις αναφορικά με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και ποιότητας ενέργειας στους τελικούς καταναλωτές, ενώ παράλληλα οργανώνει τη δραστηριότητα της διανομής με καθαρές, διαφανείς και αμερόληπτες διαδικασίες και ισότιμη μεταχείριση. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εισαγωγή των λεγόμενων έξυπνων μετρητών στην τελική κατανάλωση, σχέδιο το οποίο φιλοδοξεί η χώρα να ολοκληρώσει έως το 2020, με αντικατάσταση του συνόλου των περίπου 7,5 εκ. μετρητών.

Εκτός από το πιλοτικό πρόγραμμα που επιχειρεί ο ΔΕΔΔΗΕ  για περίπου 200.000 μετρητές σε επιλεγμένους καταναλωτές της επικράτειας το οποίο και θα πρέπει να ολοκληρωθεί άμεσα, η ΡΑΕ αναζητά το καταλληλότερο επιχειρησιακό μοντέλο για την υλοποίηση του φιλόδοξου προγράμματος για την αντικατάσταση του συνόλου των μετρητών. Πρόκειται για εγχείρημα-πρόκληση, τόσο για τις αρχές που καλούνται να το σχεδιάσουν και υλοποιήσουν, όσο και για τις εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη τέτοιων έργων.

Είναι νομίζω κατανοητό, ότι με βάση το Χειμερινό Πακέτο της ΕΕ, σχεδιάζονται σε επίπεδο ΕΕ πολλά να γίνουν στη διανομή σε μέσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα, με την ενεργή συμμετοχή του καταναλωτή, και στην παρούσα φάση, είναι σημαντική η ανάληψη πρωτοβουλιών για σταδιακή ωρίμανση προς την κατεύθυνση αυτή.   

(β) Διασυνδέσεις- Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά

Δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ στο ζήτημα των διασυνδέσεων των ΜΔΝ που αποτελούν διαχρονικό στόχο της ΡΑΕ και εξέχουσα προτεραιότητα της παρούσας διοίκησής της και κατά τα τελευταία έτη, βρίσκονται στο κέντρο της ενεργειακής πολιτικής της χώρας. Είμαι σήμερα περισσότερο αισιόδοξος για την προώθηση κρίσιμων διασυνδέσεων, λόγω και της πολιτικής βούλησης αλλά και της κινητικότητας του νέου ΑΔΜΗΕ.

Σε κάθε όμως περίπτωση, η Αρχή και εγώ προσωπικά δεσμευόμαστε να προβούμε σε κάθε νόμιμη και δυνατή λύση για την ολοκλήρωση των έργων αυτών, κάνοντας χρήση, αν χρειαστεί, των εξουσιών ανάληψης σχετικής πρωτοβουλίας για την κατασκευή έργων του Συστήματος Μεταφοράς που της αποδίδονται με τον ν. 4001/2011 και την Οδηγία 72/2009/ΕΚ. Η επιτροπή που συστάθηκε από τη ΡΑΕ τον Δεκέμβριο του 2015 εργάζεται στο στόχο αυτό εντατικά και αποτελεσματικά, καθώς ήδη έχει εξαγάγει κάποια πρώτα πορίσματα για τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα και οι προτάσεις φαίνεται να δείχνουν  ότι πρέπει να διασυνδεθούν και άλλα νησιά των Κυκλάδων και κυρίως η Σαντορίνη, η Μήλος, ακόμα και η Αμοργός, όπως επίσης και τα περισσότερα και μεγαλύτερα νησιά της Δωδεκανήσου. Περιμένουμε τις εισηγήσεις των διαχειριστών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ν. 4414/2016, η ΡΑΕ, βάσει των πορισμάτων της Επιτροπής και των εισηγήσεων των διαχειριστών, θα πρέπει να αποφανθεί για τον τρόπο ηλεκτροδότησης των νησιών μακροπρόθεσμα (δηλαδή μέσω διασύνδεσης ή με τοπικούς σταθμούς), εντός της τρέχουσας διετίας 2017-2018. Στόχος της Αρχής είναι η ολοκλήρωση του μεγαλύτερου μέρους του έργου αυτού εντός του 2017, ώστε εντός του 2018 να περιληφθούν στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Συστήματος οι διασυνδέσεις των νησιών που θα κριθούν αναγκαίες, και με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα.

Όπως είναι γνωστό, η διασύνδεση των νησιών σχετίζεται με το μεγάλο ζήτημα του κόστους παροχής των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για τα νησιά, το οποίο αποτελεί σημαντικό μέρος του τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας που λαμβάνει κάθε καταναλωτής και είναι ένα από τα περιθώρια μείωσης των τιμολογίων που ανέφερα προηγουμένως. Στόχος λοιπόν είναι η μείωση ή και η εξάλειψή του σε βάθος χρόνου. Σε ετήσια βάση, το ύψος των συνολικών επιβαρύνσεων των καταναλωτών από τις ΥΚΩ ανέρχεται στην τάξη των 500 έως 800 εκατομμυρίων ευρώ, ανάλογα κυρίως με το κόστος του πετρελαίου.

Βάσει των σχετικών μελετών που έχουν εκπονηθεί από τη ΡΑΕ ή άλλους φορείς κατά το παρελθόν, και φυσικά με βάση τα στοιχεία και δεδομένα της περιόδου εκείνης, υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μη διασυνδεδεμένων νησιών και κυρίως των νησιών μεγάλου ή και μέσου μεγέθους, καθώς και των γύρω από αυτά μικρότερων, θα πρέπει να διασυνδεθούν. Εφόσον επαληθευτούν, εντός της επόμενης δεκαετίας, θα πρέπει να ενσωματωθεί  στο ηπειρωτικό Σύστημα τουλάχιστον το 80% της διακινούμενης ηλεκτρικής ενέργειας των νησιών που σήμερα παράγεται κυρίως από τοπικούς πετρελαϊκούς σταθμούς που επιφέρουν το υπέρογκο, εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, ετήσιο κόστος ΥΚΩ στον καταναλωτή. Τα λοιπά θα εξακολουθήσουν να ηλεκτροδοτούνται αυτόνομα, βασιζόμενα και σε υβριδικά συστήματα ΑΠΕ και αποθήκευσης, αλλά εξετάζεται και η εισαγωγή φυσικού αερίου. Αναμένεται η ολοκλήρωση των σχετικών μελετών της Επιτροπής για να ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις από τη ΡΑΕ. Είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι το κόστος των έργων διασύνδεσης ακόμα και του συνόλου σχεδόν των νησιών, το οποίο εκτιμάται περί τα 3-3,5 δις €, είναι άμεσα συγκρίσιμο με τις επιβαρύνσεις για ΥΚΩ των νησιών ορισμένων μόνο ετών, καθώς, μόνο την τελευταία πενταετία, οι επιβαρύνσεις των καταναλωτών ανέρχονται σε ποσά περί των 3,5  δις €, εκ των οποίων, περίπου το 70% αντιστοιχεί στο κόστος καυσίμου (πετρελαίου).

Τώρα, όσον αφορά στην παρούσα μορφή της αγοράς των νησιών, με την εφαρμογή του Κώδικα Διαχείρισης που θεσπίστηκε το 2014, καθώς και την έγκριση από την Αρχή το 2016 των βασικών στοιχείων του δευτερογενούς πλαισίου, «άνοιξε» η αγορά της Κρήτης με την δραστηριοποίηση ιδιωτών προμηθευτών από τον Αύγουστο του 2016 και στη Ρόδο από 1/1/2017. Ήδη, έως σήμερα ένα μερίδιο περί το 17% της αγοράς έχει αλλάξει πάροχο στην Κρήτη, ενώ στη Ρόδο το ποσοστό είναι 5-6%. Τα καλά νέα για τους νησιώτες καταναλωτές των λοιπών ΜΔΝ, είναι ότι η ΡΑΕ, κατόπιν συζητήσεων που έχουν προηγηθεί με τον αρμόδιο Διαχειριστή ΜΔΝ, θα προβεί σε άνοιγμα της λιανικής αγοράς όλων των ΜΔΝ από 1.1.2018, οπότε θα μπορεί κάθε νησιώτης καταναλωτής, νοικοκυριό ή επιχείρηση, να επιλέξει τον πάροχο της αρεσκείας του και να μειώσει ενδεχομένως σημαντικά το ενεργειακό του κόστος.

(γ) Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας το πλαίσιο ανάπτυξης και λειτουργίας των ΑΠΕ άλλαξε ριζικά από το 2016, καθώς εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το νέο σύστημα στήριξης των ΑΠΕ για πρώτη φορά στη χώρα με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις.

Στις καινοτομίες που στέφθηκαν με επιτυχία, συγκαταλέγεται για το 2016 και ο πιλοτικός διαγωνισμός που διεξήγαγε η ΡΑΕ, μια πρωτόγνωρη για τη χώρα προσπάθεια, για την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών συστημάτων για ώριμα έργα, βάσει του νέου καθεστώτος, όπου συμπιέστηκαν σημαντικά οι εγγυημένες τιμές. Σχεδιάστηκε και εγκαινιάστηκε ηλεκτρονική δημοπρασία ως πρωτοποριακό πανευρωπαϊκά μέτρο, αποδεκτή από το σύνολο της αγοράς και χωρίς να παρατηρηθούν προβλήματα και στρεβλώσεις.

Η χώρα μέσω του ΥΠΕΝ, κατόπιν γνώμης της Αρχής, κοινοποίησε ήδη το σχήμα ανταγωνιστικών διαδικασιών που προτίθεται να εφαρμόσει, ενώ μέχρι την έγκριση και εφαρμογή του, η ΡΑΕ εισηγείται στο ΥΠΕΝ τη άμεση θεσμοθέτηση 2-3 ακόμα πιλοτικών διαγωνισμών, ιδίως για ΑΠΕ σε κορεσμένες νησιωτικές περιοχές και, συνεπώς,  μη ώριμα έργα, ώστε οι σχετικές διαδικασίες να ξεκινήσουν εντός των επομένων 2-3 μηνών. Είναι αυτονόητο ότι για την επίτευξη των στόχων της χώρας, απαιτείται αυξημένος ρυθμός εγκατάστασης ΑΠΕ, εκατοντάδων MW ετησίως.

Κομβικό σημείο για την εξυγίανση του συστήματος στήριξης των ΑΠΕ αλλά και τον εξορθολογισμό της λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς με παράλληλη ελάφρυνση του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ σε σημαντικό βαθμό, αποτέλεσε η θέσπιση της πρόσθετης χρέωσης προμηθευτών με το ν. 4414/2016, κατόπιν πρότασης της ΡΑΕ. Έχει επισημανθεί ότι βάσει υπολογισμών που έγιναν σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης υπό συγκεκριμένα δεδομένα και συνθήκες, το ετήσιο κόστος που μεταφέρθηκε από το ΕΤΜΕΑΡ στη χονδρεμπορική αγορά και στους προμηθευτές, ανέρχεται στα 350 περίπου εκατομμύρια ευρώ το χρόνο. Αν δεν λάμβανε χώρα η ρύθμιση αυτή, το ΕΤΜΕΑΡ θα έπρεπε να αυξηθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα (περί το 25-30%) και αυτή η χρέωση θα περνούσε απευθείας στον καταναλωτή. Ο προμηθευτής, βεβαίως, έχει δικαίωμα να μετακυλήσει τη χρέωση στον καταναλωτή, ωστόσο, λόγω του ανταγωνισμού, μέχρι τώρα διαφαίνεται ότι απορροφήθηκε σε σημαντικό βαθμό από το περιθώριο λιανικής συμπιέζοντάς το, ισότιμα όμως για όλους τους προμηθευτές. Πρόκειται όμως για κόστος ενέργειας, βάσει απόφασης του ΣτΕ, το οποίο είναι ορθό να βαρύνει το ανταγωνιστικό σκέλος και όχι τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, εντείνοντας τη στρέβλωση που θέλει τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις να αποτελούν πολύ μεγάλο, ίσως και το μεγαλύτερο σε κάποιες περιπτώσεις, σκέλος του τελικού λογαριασμού που λαμβάνει ο καταναλωτής.

Η εξάλειψη του ελλείματος του ειδικού λογαριασμού δημιουργεί πλέον στέρεη βάση για την προσέλκυση νέων επενδύσεων στις ΑΠΕ. Οι νέοι αυτοί σταθμοί, σε αντίθεση με το παρελθόν, δεν θα επιβαρύνουν αξιοσημείωτα τον καταναλωτή, ή ακόμα μπορεί να τον ελαφρύνει, καθώς με βάση τις ανταγωνιστικές διαδικασίες, αλλά και τη συνεχή μείωση του κόστους εγκατάστασής τους, οι τιμές αγοράς της ενέργειας ΑΠΕ καθίσταται σταδιακά συγκρίσιμες ή στο μέλλον ακόμα και πιο ανταγωνιστικές, ανάλογα και με την εξέλιξη των τιμών των δικαιωμάτων ρύπων. 

Η προώθηση και άλλων ιδίως μικρών εγκαταστάσεων ΑΠΕ παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής, και η ΡΑΕ, από κοινού με τον Διαχειριστή του Δικτύου, εξετάζουν λύσεις υπέρβασης του τοπικού κορεσμού των δικτύων που αποτελεί συχνά το εμπόδιο ανάπτυξης μικρών τοπικών μονάδων ΑΠΕ. Ως λύση εξετάζεται η ενίσχυση του δικτύου όπου εκδηλώνεται πραγματικό ενδιαφέρον, χωρίς οι λίγοι αρχικοί μικροπαραγωγοί να επωμίζονται το σύνολο του κόστους των έργων επέκτασης, αλλά αυτό να καλύπτεται σταδιακά από τις επόμενες εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

(δ) Φυσικό Αέριο

Ίσως η απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου, κυρίως της λιανικής, στη χώρα μας, αποτελεί παράδειγμα ταχείας απελευθέρωσης, παρά την καθυστερημένη έναρξή της. Σημαντικό βήμα στον τομέα του φυσικού αερίου αποτέλεσε η κατάργηση μονοπωλιακών καταστάσεων κυρίως στη διανομή το 2015, ενώ στον τομέα της μεταφοράς, σημαντικό παράγοντα εξορθολογισμού αποτέλεσε η αναθεώρηση του κανονισμού τιμολόγησης το Φθινόπωρο του 2016. Βάσει αυτού και της σχετικής νομοθετικής παρέμβασης τον Ιούλιο του 2016, ο επανυπολογισμός από τη ΡΑΕ παλαιών οφειλών προς τον ΔΕΣΦΑ (της ανακτήσιμης διαφοράς του ΔΕΣΦΑ κατά τη σχετική ορολογία) για τα έτη 2006-2016, επέφερε σημαντικό όφελος για τον τελικό καταναλωτή, της τάξεως των 550 εκατομμυρίων ευρώ και οδήγησε στην συγκράτηση της αύξησης των τιμολογίων χρήσης του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, από περίπου 70% που ήταν οι αρχικοί υπολογισμοί στο ~33% μεσοσταθμικά.

Η σοβαρή υποανάκτηση κυρίως προήλθε από τη μείωση της κατανάλωσης που σημειώθηκε κατά το 2013 - 2016 σε σχέση με τις προϋπολογιζόμενες καταναλώσεις κατά την προηγούμενη έγκριση των τιμολογίων το 2012. Η μεγαλύτερη κατανάλωση ΦΑ σημειώθηκε το 2011 και 2012. Η ανάκαμψη της ζήτησης ΦΑ το τρέχον έτος, ακόμα και πέραν των προβλέψεων του ΔΕΣΦΑ, ίσως οδηγήσει σε κάποια υπερανάκτηση. Για το λόγο αυτό, εξετάζεται η δυνατότητα  μικρής διόρθωσης (μείωσης) των τιμολογίων χρήσης του ΕΣΦΑ από το 2018 για τον μετριασμό της υπερανάκτησης, διατηρώντας αναλλοίωτα, ωστόσο, το εγκεκριμένο έσοδο του ΔΕΣΦΑ για τα έτη 2017 και 2018 και συνεπώς όλα τα δεδομένα της τρέχουσας ρυθμιστικής αυτής περιόδου, αλλά και τον υφιστάμενο προγραμματισμό έγκρισης τιμολογίων. Η Αρχή εκτιμά ότι εφόσον έχεις καθιερώσει υγιείς και ορθούς κανόνες στην αγορά, κύριο μέλημά σου θα πρέπει να είναι η ρυθμιστική σταθερότητα. Για αυτό και σκοπεύουμε περαιτέρω και άμεσα να εξειδικεύσουμε τον τρόπο ανάκτησης των 320 εκ. € εντός της περιόδου που επιτάσσει ο νόμος.  

Προωθήθηκαν και στηρίζονται βασικά έργα υποδομής όπως είναι ο TAP που κατασκευάζεται με ταχύτατους ρυθμούς, ο IGB (ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας) που προγραμματίζεται, ο EastMed που μελετάται, καθώς και η νέα η πλωτή δεξαμενή υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη (FSRU Αλεξανδρούπολης) που σχετίζεται με τον IGB, για την οποία επίσης προωθείται η επανένταξή της στα έργα PCIs κατά την τρέχουσα διαδικασία επιλογής, και προφανώς η έγκριση της συμφωνίας των διαχειριστών Ελλάδας και Βουλγαρίας, για τη διαχείριση της ροής του αερίου στο υφιστάμενο σημείο διασύνδεσης Kulata - Σιδηρόκαστρο.

Περαιτέρω, η Αρχή θα σχεδιάσει και θα εισηγηθεί προς το ΥΠΕΝ τους προσεχείς μήνες για θεσμοθέτηση, την υλοποίηση μιας νέας οργάνωσης της χονδρεμπορικής αγοράς φυσικού αερίου, με την εισαγωγή πραγματικής αγοράς στις βασικές κατευθύνσεις και στα πρότυπα άλλων χωρών και του μοντέλου στόχου, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αποκάλυψη των τιμών.

Στη διανομή του φυσικού αερίου υπήρξε πλήρης αλλαγή του μοντέλου με ταχεία απελευθέρωση της αγοράς. Πρόκειται για πρωτόγνωρο δείγμα ανοίγματος της αγοράς σε ελάχιστο χρόνο, με κατάργηση των μονοπωλίων των ΕΠΑ και της ΔΕΠΑ στη διανομή, και απελευθέρωση των καταναλωτών (πλην των οικιακών) από 1/1/2017 και όλων από 1/1/2018. Στο πλαίσιο αυτό, εγκρίθηκε και τέθηκε σε λειτουργία το κύριο αναγκαίο δευτερογενές πλαίσιο, δηλαδή ο κώδικας διαχείρισης δικτύων, ο κανονισμός τιμολόγησης και η συνακόλουθη έγκριση των τιμολογίων χρήσης των δικτύων διανομής, αλλά και των τιμολογίων των οικιακών καταναλωτών για το 2017. Κατά το άνοιγμα της αγοράς προβλέφθηκε και είναι πλέον σε εφαρμογή ο νομικός και λειτουργικός διαχωρισμός των ΕΠΑ στις δραστηριότητες διαχείρισης δικτύου και προμήθειας, διαχωρίστηκε η κάθε ΕΠΑ και η ΔΕΠΑ στην εταιρεία διαχείρισης του δικτύου (ΕΔΑ) και στην εταιρία προμήθειας, και με βάση τον κανονισμό αδειών που ήδη έχει εκπονήσει η ΡΑΕ, θα χορηγήσει τις σχετικές άδειες στις διαχωρισμένες πλέον οντότητες κατά το προσεχές διάστημα.

Για την επιτυχία του εγχειρήματος πλήρους ανοίγματος της αγοράς Λιανικής ΦΑ από 1.1.2018, η ΡΑΕ εκπονεί ταχύτατα Κώδικα Προμήθειας ΦΑ με στόχο να τεθεί σε ισχύ εντός των επόμενων 2-3 μηνών, ενώ λαμβάνει μέτρα για την απρόσκοπτη, χωρίς ρήτρες και άλλα εμπόδια, αλλαγή προμηθευτή για κάθε οικιακό καταναλωτή ΦΑ από 1.1.2018, αλλά και για την έγκαιρη ενημέρωσή του. Αξίζει να σημειωθεί η έντονη δραστηριότητα που παρατηρείται στη λιανική αγορά ΦΑ, με την ενεργοποίηση αρκετών προμηθευτών, και την συνδυασμένη δραστηριοποίηση προμηθευτών στη λιανική ηλεκτρικής ενέργειας και ΦΑ.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εξάπλωση του ΦΑ στην τελική κατανάλωση. Για το λόγο αυτό η ΡΑΕ καθιέρωσε, κατόπιν και σχετικών προτάσεων διαχειριστών, σημαντικά κίνητρα προς τους καταναλωτές ΦΑ για τη σύνδεσή τους στο δίκτυο διανομής. Ιδίως θεσπίστηκε η πλήρης απαλλαγή τους από το κόστος σύνδεσης μέχρι και τον μετρητή της εγκατάστασής τους, και η ενσωμάτωση του αντίστοιχου κόστους στις χρεώσεις χρήσης του δικτύου,  αλλά και η παροχή δυνατότητας στους διαχειριστές για επιχορήγηση ή χρηματοδότηση ακόμα και της εσωτερικής εγκατάστασης του καταναλωτή. Τα κίνητρα αυτά, τα οποία παρέχονται με την προϋπόθεση ότι δεν οδηγούν σε περαιτέρω επιβάρυνση των άλλων καταναλωτών, καθώς αυξάνεται και ο όγκος ΦΑ στον οποίο επιμερίζεται το συνολικό κόστος δικτύου, θεωρώ ότι θα δώσουν, ήδη δίνουν, σημαντική ώθηση για την διείσδυση του ΦΑ στην τελική κατανάλωση σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις σε επίπεδο δικτύου διανομής. Θα πρέπει να επισημάνω την συστηματική και εντατική προσπάθεια των διαχειριστών διανομής ΦΑ για την επέκταση του ΦΑ στον οικιστικό ιστό των μεγάλων πόλεων,  και την ιδιαίτερη, θα έλεγα με μεράκι, αντιμετώπιση της δραστηριότητας αυτής ιδίως από ορισμένους, οι οποίοι συνδράμουν και το έργο της Αρχής για την εφαρμογή των καταλληλότερων επιλογών στο άνοιγμα αυτής της αγοράς που αποβαίνουν σε όφελος του καταναλωτή.

(ε)Ασφάλεια εφοδιασμού

          Θα ήθελα να κλείσω με μια αναφορά στην ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας. Είναι γνωστό στους περισσότερους ότι κατά το προηγούμενο χειμώνα, συγκεκριμένα το δίμηνο Δεκεμβρίου 2016 - Ιανουαρίου 2017, η χώρα βίωσε μια δύσκολη ενεργειακή κρίση που ξεπεράστηκε χωρίς απτές επιπτώσεις στους καταναλωτές. Η ΡΑΕ, σε συνεργασία με τους φορείς της αγοράς και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατά τα προβλεπόμενα στο σχέδιο εκτάκτων αναγκών για τις κρίσεις φυσικού αερίου, συντόνισε την ομάδα διαχείρισης κρίσεων φυσικού αερίου ώστε η κρίση να ξεπεραστεί, σχεδόν ανώδυνα.

Έχοντας απόλυτη επίγνωση της σημασίας της ασφάλειας εφοδιασμού, η ΡΑΕ επεξεργάζεται εντατικά, με τη συνδρομή και των αρμόδιων διαχειριστών, μέτρα για την περαιτέρω οχύρωση του ενεργειακού συστήματος της Χώρας. Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα και ενόψει και του επερχόμενου χειμώνα, εκπονείται νέα μελέτη Εκτίμησης Επικινδυνότητας ΦΑ, σε συνδυασμό με το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας που είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής ΦΑ, και βρισκόμαστε στη φάση διαμόρφωσης των μέτρων. Μέτρα τόσο αγοράς για την αποφυγή της επανάληψης της περσινής εμπειρίας, όσο και υποδομών στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Ιδίως όμως εξετάζεται η υλοποίηση των ειδικών όρων των αδειών ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων ΦΑ για την απρόσκοπτη λειτουργία τους σε περιόδους κρίσης ΦΑ, βάσει των επιλογών για εναλλακτικό καύσιμο ή αποθηκευμένων ποσοτήτων ΦΑ ή, σε κάθε περίπτωση, με την εξασφάλιση της διάθεσης επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου κατά την κρίσιμη περίοδο Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου.      

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι όλες οι ενεργειακές εξελίξεις και δράσεις, όπως και αυτές που περιγράφηκαν προηγουμένως, θα πρέπει να αποτελούν επιμέρους εκφάνσεις και εφαρμογές ενός μακροπρόθεσμου ενεργειακού σχεδιασμού, ο οποίος, ως οφείλει, θέτει τις βασικές ράγες της πορείας των ενεργειακών ζητημάτων της χώρας. Αποτελεί δε σημείο αναφοράς, για κάθε δράση, για κάθε σχεδιασμό, θεσμικού φορέα ή συμμετέχοντα στην ενεργειακή αγορά, καθώς δείχνει την κατεύθυνση της ενεργειακής πορείας, βάζει στόχους ή περιορισμούς, και εν γένει δίνει πολλά από τα εφόδια και δεδομένα που θα πρέπει κανείς να γνωρίζει όταν σχεδιάζει την ενεργειακή του στρατηγική, τα επιχειρηματικά του σχέδια, τη ρυθμιστική πολιτική, δράσεις του κράτους που αλληλοσυνδέονται με την ενέργεια, όπως οι χωροταξικοί σχεδιασμοί, οι ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, κλπ.

Με όλες αυτές τις μεταβολές που συντελούνται και θα συντελεστούν τα αμέσως επόμενα χρόνια αναγεννώνται ή και αναδιαρθρώνονται εκ βάθρων όλες οι βασικές δομές της ενεργειακής αγοράς και εν γένει του ενεργειακού τομέα της χώρας.

Εκείνο που έχουμε να κάνουμε όλοι, είναι να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να συνδράμουμε στο μέρος που αναλογεί στον καθένα. Ο Ρυθμιστής οφείλει να ανοίξει τους δρόμους για μια ενιαία ανταγωνιστική αγορά ενέργειας, εφαρμόζοντας τους κανόνες εκείνους που κινούνται μεν στους βασικούς άξονες της εθνικής και κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, αλλά εξυπηρετούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δημόσιο συμφέρον και τον καταναλωτή.

Αυτό το στοίχημα, θέλουμε και μπορούμε να το κερδίσουμε.

-----------------------------------

Το κείμενο αποτελεί την τοποθέτηση του προέδρου της ΡΑΕ κ. Νίκου Μπουλαξή κατά την ημερίδα που πραγματοποίησε η Αρχή την Κυριακή 10 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της 82ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Δείτε τα slides της παρουσίασης του κ. Μπουλαξή στο συνημμένο αρχείο:

 

 



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα