Ενεργειακός ρεαλισμός, θεσμική συνέχεια και υλοποίηση: η επόμενη φάση για την ΕΔΕΥΕΠ

Η συμμετοχή της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) στο ετήσιο αφιέρωμα του energypress τα τελευταία χρόνια αποτελεί χρήσιμη αφορμή αποτίμησης του έργου μας. Όχι μόνο για όσα έχουν ήδη υλοποιηθεί, αλλά –ακόμη σημαντικότερα– για το πώς εξελίσσεται, με συνέχεια και συνέπεια, η εθνική στρατηγική αξιοποίησης των εθνικών ενεργειακών πόρων.

Η διεθνής ενεργειακή πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Γεωπολιτική αβεβαιότητα, αυξημένες ανάγκες ενεργειακής ασφάλειας, κόστος μετάβασης, περιορισμοί της εφοδιαστικής αλυσίδας και ανάγκη διατήρησης της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας επιβεβαιώνουν ότι η πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Απαιτεί ενεργειακό ρεαλισμό, διαφοροποίηση πηγών ενέργειας και οδεύσεων ανεφοδιασμού, τεχνολογική ωριμότητα, και θεσμική ικανότητα υλοποίησης. Με άλλα λόγια, η αποτελεσματική ενεργειακή πολιτική είναι κατεξοχήν ζήτημα κατάλληλου χρονισμού και, ουσιαστικά, η τέχνη του εφικτού – η ικανότητα δηλαδή να υπηρετεί κανείς μακροπρόθεσμους στόχους, χωρίς να παραβλέπει άμεσες και ουσιαστικές ανάγκες.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο θεσμικός ρόλος της ΕΔΕΥΕΠ είναι να συνδράμει με ρεαλισμό τον κεντρικό σχεδιασμό και να μετατρέπει τη στρατηγική κατεύθυνση της Πολιτείας σε ώριμα, τεχνικά τεκμηριωμένα και υλοποιήσιμα έργα. Τα τελευταία πέντε χρόνια, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η εταιρεία υπηρετεί τέσσερις βασικούς άξονες αρμοδιότητας: υδρογονάνθρακες, δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, υπεράκτια αιολικά πάρκα, και υπεράκτια ασφάλεια – κοινή βάση των οποίων είναι η υπεύθυνη αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας προς όφελος της ενεργειακής ασφάλειας, της οικονομίας, και των τοπικών κοινωνιών.

Υδρογονάνθρακες: από την επανεκκίνηση στην πρώτη ερευνητική γεώτρηση

Στον τομέα των υδρογονανθράκων, η χώρα έχει περάσει πλέον από την επανεκκίνηση του εθνικού προγράμματος στην υλοποίηση κρίσιμων επενδυτικών αποφάσεων. Η απόφαση της κοινοπραξίας Energean – ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY για ερευνητική γεώτρηση στο «Μπλοκ 2» στο Βορειοδυτικό Ιόνιο αποτελεί εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πρόκειται για την πρώτη δραστηριότητα αυτού του είδους στην Ελλάδα έπειτα από περίπου τέσσερις δεκαετίες, αλλά και για ένα ουσιαστικό stress test της μέχρι σήμερα προετοιμασίας.

Παράλληλα, η υπογραφή των συμβάσεων μίσθωσης με την κοινοπραξία Chevron – HELLENiQ ENERGY για αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις νέες θαλάσσιες περιοχές «Μπλοκ Α2», «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», διευρύνει σημαντικά το χαρτοφυλάκιο παραχωρήσεων της χώρας. Το ενδιαφέρον της Chevron και για την παραχώρηση «Μπλοκ 10», στο Νότιο Ιόνιο, όπου έχουν ήδη ολοκληρωθεί δισδιάστατες και τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες, προσθέτει έναν ακόμη ώριμο κρίκο στο εθνικό πρόγραμμα, δημιουργώντας προϋποθέσεις για την επόμενη απόφαση γεώτρησης. Συνολικά, η ενισχυμένη παρουσία εταιρειών διεθνούς κύρους επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει ουσιαστικό ερευνητικό ενδιαφέρον και ότι το εθνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων έχει πλέον εισέλθει σε πιο ώριμη φάση αξιολόγησης και υλοποίησης.

Το ενδεχόμενο να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη εμπορικά αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων θα είχε πολλαπλασιαστική σημασία για τη χώρα, ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού, τη γεωπολιτική αναβάθμιση, την προσέλκυση επενδύσεων, την ανάπτυξη τεχνογνωσίας, και τη δημιουργία τοπικών και εθνικών αλυσίδων αξίας. Δεδομένων όσων έχουν ήδη επιτευχθεί, το ζητούμενο πλέον είναι να διατηρηθεί το momentum με την εξίσου επιτυχή υλοποίηση των επόμενων ερευνητικών φάσεων – πάντα στο πλαίσιο των τεχνικών, κανονιστικών, και περιβαλλοντικών όρων. Υπό αυτές τις συνθήκες η χώρα μας θα κατακτήσει την επιχειρησιακή αυτοπεποίθηση για την υλοποίηση του συνόλου των γεωτρήσεων εξερεύνησης που θα απαιτηθούν.

CCS: θεσμική ωρίμανση ενός νέου κλάδου στρατηγικής σημασίας

Η Δέσμευση και Αποθήκευση Διοξειδίου του Άνθρακα (Carbon Capture and Storage – CCS) συνιστά έναν από τους πλέον κρίσιμους τεχνολογικούς πυλώνες επίτευξης των κλιματικών στόχων, ιδίως για τους βιομηχανικούς κλάδους που είναι δύσκολο να απανθρακοποιηθούν με άλλες διαθέσιμες τεχνολογίες. Και για την Ελλάδα ειδικότερα, οι τεχνολογίες CCS δεν είναι μόνο εργαλείο κλιματικής πολιτικής. Είναι επίσης προϋπόθεση διατήρησης της ανταγωνιστικότητας της ενεργοβόρας εγχώριας βιομηχανίας, αλλά και πεδίο ανάπτυξης νέας τεχνικής, ρυθμιστικής, και επιχειρησιακής τεχνογνωσίας.

Η άδεια αποθήκευσης για το έργο «Prinos CO₂» που χορήγησε η ΕΔΕΥΕΠ στην EnEarth Greece τον Μάρτιο του 2026, σηματοδοτεί ένα πραγματικό θεσμικό ορόσημο για τη χώρα. Πρόκειται άλλωστε για μόλις το τρίτο έργο του είδους που αδειοδοτείται σε επίπεδο ΕΕ, κατόπιν αξιολόγησης σύμφωνα με το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο, και σε συνέχεια της θετικής γνωμοδότησης της Γενικής Διεύθυνσης Δράσης για το Κλίμα (DG CLIMA). Γι’ αυτό και η σημασία του «Prinos CO₂» υπερβαίνει την εθνική διάσταση και τοποθετεί την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών προσπαθειών για την ανάπτυξη ασφαλών υποδομών αποθήκευσης CO₂. 

Ταυτόχρονα, η ΕΔΕΥΕΠ υποστηρίζει την ωρίμανση ενός ευρύτερου οικοσυστήματος έργων δέσμευσης, μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂, σε συνεργασία με μεγάλες ελληνικές βιομηχανίες και φορείς που έχουν ήδη εξασφαλίσει σημαντικές ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η θέσπιση του εθνικού πλαισίου για τη δέσμευση, χρήση, μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα αποσαφηνίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις ανάπτυξης των σχετικών έργων, επιτρέποντας στον κλάδο να περάσει από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της οργανωμένης υλοποίησης.

Υπεράκτια αιολικά: οργανωμένη ανάπτυξη ενός εθνικού πλεονεκτήματος

Η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων αποτελεί τον τρίτο μεγάλο άξονα της διαφοροποιημένης εθνικής ενεργειακής στρατηγικής. Η Ελλάδα διαθέτει από τα ισχυρότερα αιολικά δυναμικά στην Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε κρίσιμους υποστηρικτικούς κλάδους – όπως η ναυτιλία, τα λιμάνια, οι μεταφορές, η βιομηχανία, και οι κατασκευές.

Η ενεργοποίηση του προγράμματος ΥΑΠ μέσω της δημιουργίας Εταιρείας Ειδικού Σκοπού (SPV) είναι καθοριστική για τη μετάβαση από το στρατηγικό σχεδιασμό στην οργανωμένη υλοποίηση. Στόχος είναι η πραγματοποίηση των αναγκαίων τεχνικών ερευνών πεδίου –ανεμολογικών, βυθομετρικών, γεωφυσικών και περιβαλλοντικών– στις υποψήφιες περιοχές, μειώνοντας στο ελάχιστο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το επιχειρησιακό φορτίο, ώστε οι επόμενοι διαγωνισμοί να βασιστούν σε αξιόπιστα δεδομένα. Μια εξέλιξη που διασφαλίζει παράλληλα τον περιορισμό του επενδυτικού ρίσκου και τη μείωση του κόστους της ενέργειας.

Η έγκαιρη ενεργοποίηση του προγράμματος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διεθνής αγορά υπεράκτιων αιολικών χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό για εξειδικευμένους προμηθευτές, εξοπλισμό, διαθέσιμες υποδομές, και ανθρώπινο δυναμικό. Η Ελλάδα, κατά συνέπεια, οφείλει να κινηθεί με οργάνωση και ταχύτητα, ώστε να μετατρέψει το φυσικό της πλεονέκτημα σε επενδυτικό πλεονέκτημα, εξασφαλίζοντας ότι θα είναι έτοιμη να προκηρύξει τα έργα την καταλληλότερη χρονική στιγμή.

Τα υπεράκτια αιολικά δεν αποτελούν απλώς μία ακόμη κατηγορία ΑΠΕ, αλλά είναι η καλύτερη διαθέσιμη επιλογή για την επέκταση του δυναμικού καθαρής ενέργειας, στην απαραίτητη κλίμακα με το μικρότερο δυνατό αποτύπωμα. Μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μείγμα, να δημιουργήσουν μια νέα εγχώρια αλυσίδα αξίας, και να προσδώσουν εξαγωγικά χαρακτηριστικά στην ελληνική ενεργειακή στρατηγική. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται προσεκτικός χωροταξικός σχεδιασμός, σεβασμός στο θαλάσσιο περιβάλλον, και θεσμική συνέχεια.

Υπεράκτια ασφάλεια: προϋπόθεση για κάθε θαλάσσιο ενεργειακό έργο

Κοινός παρονομαστής των παραπάνω είναι η υπεράκτια ασφάλεια. Η ανάπτυξη ενεργειακών έργων στη θάλασσα προϋποθέτει υψηλά πρότυπα πρόληψης, επιχειρησιακής ετοιμότητας και συντονισμού. Η ΕΔΕΥΕΠ, ως αρμόδια αρχή και για την ασφάλεια των υπεράκτιων δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων, έχει επενδύσει συστηματικά στην ενίσχυση των εθνικών πρωτοκόλλων, στην εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών και στη συνεργασία με τους σχετικούς φορείς.

Η εμπειρία μεγάλων ασκήσεων ετοιμότητας υπεράκτιων εγκαταστάσεων, όπως η «Philippos 2025», που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη κινητοποίηση ειδικών μέσων και φορέων στη Μεσόγειο, δεν περιορίζεται μόνο στην υφιστάμενη κάθε φορά δραστηριότητα. Δημιουργεί τεχνογνωσία, επιχειρησιακή ετοιμότητα, και κουλτούρα συνεργασίας. Στοιχεία απολύτως απαραίτητα για κάθε μελλοντικό υπεράκτιο ενεργειακό έργο – είτε αυτό αφορά υδρογονάνθρακες, είτε υποδομές CCS, είτε υπεράκτια αιολικά.

Η επόμενη φάση απαιτεί κλιμάκωση της προσπάθειας με συνέπεια

Η ΕΔΕΥΕΠ έχει πλέον εισέλθει στην περίοδο που οι στρατηγικές επιλογές των προηγούμενων ετών μετουσιώνονται σε συγκεκριμένα έργα, αδειοδοτικές διαδικασίες, επενδυτικές αποφάσεις, και επιχειρησιακή υλοποίηση. Αυτό άλλωστε είναι και το πιο απαιτητικό στάδιο – όταν η θεσμική αξιοπιστία κρίνεται στην πράξη, και η τεχνική προετοιμασία οφείλει να οδηγεί σε απτά αποτελέσματα.

Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι να διατηρηθεί η συνέχεια. Να προχωρήσουν οι ερευνητικές γεωτρήσεις, να ωριμάσουν τα έργα CCS, να ενεργοποιηθεί οργανωμένα η υπεράκτια αιολική αγορά, και να ενισχυθούν περαιτέρω τα πρότυπα υπεράκτιας ασφάλειας. Όχι αποσπασματικά, αλλά ως μέρη μιας ενιαίας, συντονισμένης, και διαφοροποιημένης ενεργειακής στρατηγικής.

Με ενεργειακό ρεαλισμό, διαφάνεια και προσήλωση, η ΕΔΕΥΕΠ θα συνεχίσει να υπηρετεί τον ρόλο που της έχει αναθέσει η Πολιτεία, διεκδικώντας παράλληλα τη λειτουργική και επιχειρησιακή ενίσχυση που απαιτείται για το χτίσιμο ενός πιο ασφαλούς, ανθεκτικού και βιώσιμου ενεργειακού μέλλοντος για τη χώρα.

Ο κ. Αριστοφάνης Στεφάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος ΕΔΕΥΕΠ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο GREEK ENERGY 2026 που ετοίμασε για 15^η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress