Καύσιμα: Γιατί δεν βλέπει η αγορά νέο σοκ στο πετρέλαιο – Πότε θα φανεί στην αντλία η αποκλιμάκωση των τιμών

Η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή επανέφερε στο προσκήνιο τους φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ, ωστόσο οι εκτιμήσεις της αγοράς πετρελαίου συγκλίνουν στο ότι οι συνθήκες σήμερα διαφέρουν σημαντικά από εκείνες που επικρατούσαν σε προηγούμενες γεωπολιτικές αναταράξεις.

Παρά το γεγονός ότι τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν το σημαντικότερο θαλάσσιο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, η αγορά εμφανίζεται περισσότερο θωρακισμένη απέναντι σε ενδεχόμενες διαταραχές. Βασικός λόγος είναι η θεαματική αύξηση της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, που τα τελευταία χρόνια έχουν μετατραπεί σε κυρίαρχη δύναμη στην παγκόσμια αγορά υδρογονανθράκων.

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η αμερικανική παραγωγή έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες και περιορίζοντας την εξάρτηση της Δύσης από τις ροές της Μέσης Ανατολής. Ενδεικτικό είναι ότι ποσότητες πετρελαίου που παλαιότερα κατευθύνονταν προς τις ΗΠΑ μέσω του Ορμούζ σήμερα διοχετεύονται κυρίως στις ασιατικές αγορές και ειδικότερα στην Κίνα και την Ινδία.

Η ευελιξία που άλλαξε τα δεδομένα

Ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι η αγορά απέδειξε στην πράξη πως διαθέτει μεγαλύτερο βαθμό ευελιξίας από ό,τι θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα.

Παρότι από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονται τεράστιες ποσότητες αργού, μέρος αυτών μπορεί να παρακαμφθεί μέσω εναλλακτικών υποδομών και αγωγών στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Έτσι, το πραγματικό έλλειμμα που θα δημιουργούσε μια διαταραχή εκτιμάται ότι είναι πολύ μικρότερο από τον συνολικό όγκο που διακινείται μέσω της περιοχής.

Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες καταναλώτριες χώρες διαθέτουν πλέον σημαντικά στρατηγικά αποθέματα. Ιδιαίτερα η Κίνα έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια τεράστια αποθηκευτική ικανότητα, γεγονός που λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε βραχυπρόθεσμες αναταράξεις.

Για τον λόγο αυτό, στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι ακόμη και σε περίπτωση νέας έντασης, οι τιμές του πετρελαίου δύσκολα θα κινηθούν σε επίπεδα που να θυμίζουν προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις. Το πιθανότερο σενάριο είναι η διατήρηση του Brent σε εύρος που δεν θα ξεπερνά σημαντικά τα 90-95 δολάρια το βαρέλι.

Το μεγάλο ερωτηματικό του LNG

Αντίθετα, περισσότερο ευάλωτη εμφανίζεται η αγορά φυσικού αερίου και ειδικότερα το LNG.

Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι το Κατάρ εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως και οι ποσότητες που διέρχονται από το Ορμούζ δεν διαθέτουν τις ίδιες εναλλακτικές διαδρομές που υπάρχουν για το πετρέλαιο.

Γι’ αυτό και η επίδραση της κρίσης στις τιμές φυσικού αερίου ήταν δυσανάλογα μεγαλύτερη. Η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών αποδίδεται ακριβώς στην ανησυχία για την ασφάλεια των ροών LNG προς τις διεθνείς αγορές, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη προχωρά στην αναπλήρωση των αποθεμάτων της ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Ο παράγοντας Ιράν

Παράλληλα, οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν συνεχίζουν να επηρεάζουν τις προσδοκίες της αγοράς.

Η χώρα διαθέτει εξαγωγική δυναμική που προσεγγίζει τα 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως και θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να αυξηθεί ακόμη περισσότερο εφόσον υπάρξει σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές της.

Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι ακόμη και σε περίπτωση πολιτικής συμφωνίας, η επιστροφή επιπλέον ιρανικών ποσοτήτων στις διεθνείς αγορές δεν θα γίνει άμεσα. Θα απαιτηθούν επενδύσεις, χρόνος και σταθερό περιβάλλον ώστε να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή και οι εξαγωγές.

Οι πιέσεις στα διυλιστήρια

Στην ελληνική αγορά, οι πρόσφατες αναταράξεις αποτυπώθηκαν στις τιμές λιανικής. Η αμόλυβδη κατέγραψε σημαντική άνοδο σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την κρίση, ενώ αντίστοιχη ήταν η εικόνα και στο πετρέλαιο κίνησης.

Ωστόσο, οι τελευταίες ενδείξεις δείχνουν ότι οι τιμές βενζίνης και ντίζελ στις διεθνείς αγορές υποχωρούν ταχύτερα από την τιμή του αργού πετρελαίου. Η εξέλιξη αυτή συμπιέζει τα περιθώρια διύλισης και αναμένεται να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στα οικονομικά αποτελέσματα των διυλιστηρίων το επόμενο διάστημα.

Παράγοντες του κλάδου υπενθυμίζουν ότι το ίδιο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί και σε προηγούμενους κύκλους της αγοράς, όταν η γρήγορη αποκλιμάκωση των τιμών προϊόντων περιόριζε την κερδοφορία της διύλισης.

Πότε θα φθηνύνει η βενζίνη

Παρά τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις, η γενική εικόνα που διαμορφώνεται στην αγορά είναι ότι εφόσον διατηρηθεί η γεωπολιτική ηρεμία και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμείνουν κοντά στα σημερινά επίπεδα, η αποκλιμάκωση θα αρχίσει να περνά σταδιακά και στις αντλίες.

Η διαδικασία όμως δεν είναι άμεση. Μεσολαβεί συνήθως ένα διάστημα περίπου ενός μήνα μέχρι να ενσωματωθούν οι χαμηλότερες τιμές του αργού στην εφοδιαστική αλυσίδα, να ανανεωθούν τα αποθέματα και να φτάσουν τα νέα προϊόντα στην αγορά.

Στελέχη της αγοράς υπογραμμίζουν ότι προτεραιότητα των διυλιστηρίων παραμένει η απρόσκοπτη τροφοδοσία της αγοράς, ακόμη και σε περιόδους υψηλής μεταβλητότητας. Όπως σημειώνουν, η εμπειρία από την πανδημία, την ενεργειακή κρίση του 2022 και τις μεγάλες διακυμάνσεις της προηγούμενης δεκαετίας έχει δείξει ότι η διύλιση είναι ένας κλάδος που επηρεάζεται άμεσα από τις μεταβολές της διεθνούς προσφοράς και ζήτησης, αλλά και από την ταχύτητα με την οποία οι τιμές περνούν από το αργό στα τελικά προϊόντα.