Μια μικρή πόλη στο Βέλγιο, μικρογραφία της διαπάλης για την πυρηνική ενέργεια και το φυσικό αέριο στην ΕΕ

Το Tessenderlo είναι μια μικρή πόλη στο Βέλγιο, με περίπου 17.000 κατοίκους. Το τελευταίο διάστημα, στην περιοχή επικρατεί μεγάλη αναστάτωση, καθώς εκεί αποτυπώνεται με χαρακτηριστικό τρόπο η σφοδρότητα της διαπάλης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ για τα καύσιμα της “πράσινης” μετάβασης.

Η κατάσταση αποτυπώνεται με χαρακτηριστικό τρόπο στη σχετική αναφορά στο πρόσφατο ενημερωτικό σημείωμα για τις οικονομικές εξελίξεις στο Βέλγιο, που συνέταξε το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής πρεσβείας στις Βρυξέλλες:

“Καθώς η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου πιέζει την Ευρώπη, έντονη είναι η ανησυχία για την κίνηση της χώρας να αυξήσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ παράλληλα θέτει εκτός λειτουργίας παλιούς πυρηνικούς αντιδραστήρες. Οι κάτοικοι μιας μικρής πόλης της Tessenderlo 60 χιλιόμετρα ανατολικά της βελγικής πρωτεύουσας όπου διαδήλωσαν ενάντια στην απόφαση, είχαν μια πιο πιεστική ανησυχία: εάν το Βέλγιο απαλλαγεί από την πυρηνική ενέργεια, πού θα προμηθευτεί το αέριο του. 

Το Βέλγιο, που βρίσκεται ανάμεσα στη Γαλλία που είναι υπέρ των πυρηνικών και στη Γερμανία υπέρ του φυσικού αερίου, αποτελεί την επιτομή ενός από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ΕΕ στον ενεργειακό εφοδιασμό της καθώς κινείται προς ένα μέλλον ουδέτερο ως προς τον άνθρακα. Αλλά σε μια εποχή που η Ευρώπη αντιμετωπίζει τις αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου, η βελγική κυβέρνηση πρόκειται επίσης να ξεκινήσει μια μακροχρόνια πλήρη έξοδο από την πυρηνική ενέργεια - η οποία έχει μηδενικές εκπομπές άνθρακα αλλά παράγει επιβλαβή απόβλητα. Σχεδιάζει να κατασκευάσει περισσότερες μονάδες με καύση αερίου για να παρέχει την ενέργεια που δεν μπορεί ακόμη να καλυφθεί από αιολικά πάρκα και ηλιακούς συλλέκτες. 

Η κίνηση έχει προκαλέσει κριτική από την περιφερειακή κυβέρνηση στη Φλάνδρα, τη βόρεια και πιο βιομηχανοποιημένη περιοχή του Βελγίου, και από μια ασυνήθιστη συμμαχία υπέρ των πυρηνικών και ακτιβιστών για το κλίμα. 

Οι επτά πυρηνικοί αντιδραστήρες του Βελγίου, οι οποίοι παράγουν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, πρόκειται να τεθούν εκτός λειτουργίας έως το 2025 βάσει μιας δέσμευσης που κατοχυρώνεται στη συμφωνία συνασπισμού της εθνικής κυβέρνησης. Η κυβέρνηση ενέκρινε επίσης ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή και λειτουργία σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με αέριο, που θα κάλυπτε το ενεργειακό κενό. Αυτό θέτει τη χώρα σε πλήρη αντίθεση με τη γειτονική Γαλλία, η οποία πρόκειται να εντείνει τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας χωρίς άνθρακα, και την Ολλανδίας, η οποία απομακρύνεται από τις μονάδες που κινούνται με φυσικό αέριο. Η Ολλανδική κυβέρνηση κλείνει επίσης το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου της Ευρώπης, το οποίο προμήθευε σχεδόν το ήμισυ των εισαγωγών φυσικού αερίου του Βελγίου. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας στην έκθεσή της για τη χώρα αναφέρει ότι το Βέλγιο εξακολουθεί να βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα και αντιμετωπίζει προκλήσεις ενεργειακής ασφάλειας. 

Η περιφερειακή κυβέρνηση της Φλάνδρας που υποστηρίζει τις επιχειρήσεις έχει ταχθεί κατά του τερματισμού της πυρηνικής λειτουργίας του Βελγίου και αμφισβητεί τη χρονική στιγμή του εγχειρήματος. Ο Φλαμανδός υπουργός Ενέργειας Zuhal Demir υποστηρίζει ότι «Αν δείτε την αύξηση των τιμών του άνθρακα και την αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου, εάν κατασκευάσετε περισσότερες μονάδες φυσικού αερίου, θα εξαρτηθείτε μόνο από το φυσικό αέριο και το κόστος θα μεταφερθεί τελικά στον καταναλωτή». Έχει μπλοκάρει την κατασκευή ενός εργοστασίου που κινείται με φυσικό αέριο και οι κάτοικοι του Tessenderlo ελπίζουν ότι θα καταλήξει στην ίδια απόφαση και στην περίπτωσή τους”.