«Κενά» στο διασυνοριακό εμπόριο και στις διασυνδέσεις της Ελλάδας με τις γειτονικές αγορές εντοπίζει ο ACER – Τι αναφέρει σε έκθεση για το εισόδημα συμφόρησης του 2021

13 10 2022 | 07:30

«Επίπληξη» για την Ελλάδα περιλαμβάνει η πρόσφατη έκθεση του ACER για το εισόδημασυμφόρησης (congestion income) για το έτος 2021, όπου αναφέρεται πως η χώραμας περιλαμβάνεται μεταξύ των πέντε χωρών που «δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν εκπληρωθεί οι Στόχοι Προτεραιότητας» όπως ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ειδικότερα, το εισόδημα συμφόρησης έγκειται στο «ενοίκιο» που λαμβάνουν οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ανά την Ευρώπη για το διασυνοριακό εμπόριο. Σύμφωνα με την έκθεση του Οργανισμού της ΕΕ για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), το συνολικό εισόδημα συμφόρησης για το 2021 ανέρχεται σε 6.9 δισεκατομμύρια ευρώ εκ των οποίων τα 4.9 δις ευρώ προήλθαν από 23 κράτη-μέλη στη διάρκεια του περασμένου έτους και 2 δις ευρώ είχαν αποταμιευθεί σε ξεχωριστό λογαριασμό πριν το 2021.

Το διαθέσιμο εισόδημα συμφόρησης κατανεμήθηκε ως εξής:

3.1 δισεκατομμύρια (45%): αξιοποιήθηκε για τους στόχους προτεραιότητας
3.4 δισεκατομμύρια (49%): αποταμιεύθηκε σεεσωτερικούς λογαριασμούς
342 εκατομμύρια (5%): αξιοποιήθηκε για την μείωση των τελών
89 εκατομμύρια (1%): δαπανήθηκε σε φόρους

Σημειώνεται ότι το εισόδημα συμφόρησης (congestion income) που συγκεντρώθηκε στα σύνορα μεταξύ των κρατών-μελών αυξήθηκε κατά 104% το 2021 σε σχέση με το 2020. Εάν συνυπολογίσουμε τις εσωτερικές ζώνες υποβολής προσφορών Σουηδίας και Ιταλίας τότε μιλάμε για αύξηση της τάξης του 221%.

screenshot_2022-10-12_181632.png

Συμπερασματικά ο ACER υπογραμμίζει προς το σύνολο των ευρωπαίων διαχειριστών πως θα πρέπει να αξιοποιούν το εισόδημα συμφόρησης για την περαιτέρω ενίσχυση των διασυνδέσεων ηλεκτρισμού μεταξύ των κρατών-μελών, ως μια εξαιρετικά κρίσιμη παράμετρο τόσο για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων, όσο και για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων που γεννά η τρέχουσα ενεργειακή κρίση.

Ειδικότερα για την Ελλάδα

Επιπρόσθετα της παραπάνω «επίπληξης», ο ACER αναφέρει ότι οι συγκεκριμένες πέντε χώρες (Βουλγαρία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία και Σλοβενία) θα πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για την εκπλήρωση του δεσμευτικού στόχου του 70% (η πρέπουσα δυναμικότητα των διασυνδέσεων για την ελεύθερη διακίνηση της ηλεκτρικής ενέργειας – ελεύθερο εμπόριο) αξιοποιώντας το διαθέσιμο εισόδημα συμφόρησης με στόχο την επίτευξη των στόχων διασυνοριακής δυναμικότητας.

Ταυτόχρονα προτρέπει τις χώρες να εντείνουν τις προσπάθειές τους στο σχεδιασμό και την υλοποίηση επενδύσεων στο δίκτυο ώστε να αυξήσουν την διασυνοριακή δυναμικότητα, καθώς τα στοιχεία του δεκαετούς πλάνου EU TYNDP 2020 δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερη δυναμικότητα σε ορισμένα σημεία των συνόρων, όπου και μπορεί να αξιοποιηθεί το διαθέσιμο εισόδημα συμφόρησης. Δεν παραλείπει να «σχολιάσει» ότι οι προαναφερόμενες χώρες χρησιμοποίησαν το διαθέσιμο εισόδημα συμφόρησης για την μείωση των τελών χρήσης συστήματος το 2021, αξιοποιώντας συνολικά 240 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για ποσό που αντιπροσωπεύει το 70% του ποσού που προήλθε από το εισόδημα συμφόρησης και διατέθηκε για τον σκοπό αυτό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, το εισόδημα συμφόρησης που συγκεντρώθηκε από τον Ιανουάριο του 2021 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2021 αντιστοιχεί σε 40,6 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένο κατά 11,8% σε σχέση με το εισόδημα που συγκεντρώθηκε μεταξύ του Ιανουαρίου 2020 και του Δεκεμβρίου 2020, λόγω της αύξησης του εισοδήματος των εξαγωγών.

Το εν λόγω ποσό των 40,6 εκατ. ευρώ ως εισόδημα συμφόρησης προέρχεται από τον καταμερισμό δυναμικότητας στις διασυνδέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, Αλβανίας, Βόρειας Μακεδονίας, Βουλγαρίας και Τουρκίας που πραγματοποιείται μέσω ετήσιων, μηνιαίων και ημερήσιων δημοπρασιών.

Από την ανάλυση του εισοδήματος προκύπτει ότι ένα ποσοστό 69,9% προέρχεται από δημοπρασίες που αφορούν προϊόντα εισαγωγών και ένα ποσοστό 30,1% από προϊόντα εξαγωγών. Η ανάλυση ανά σύνορο δείχνει ότι το 28,3% του συνολικού εισοδήματος προέρχεται από τις δημοπρασίες καταμερισμού δυναμικότητας στη διασύνδεση Ελλάδας και Βουλγαρίας, το 11,1% από τις δημοπρασίες μεταξύ Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας, το 31,6% από τις δημοπρασίες μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας,το 10,7% από τις δημοπρασίες μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, και το 18,2% από τις δημοπρασίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσοστό των εξαγωγών για τις διασυνδέσεις με Τουρκία είναι σχεδόν μηδενικό.

Σε ότι αφορά την διαχείριση του εισοδήματος συμφόρησης, η ΡΑΕ με την απόφασή της 1058/2021 ενέκρινε τη χρήση ποσού 35.3 εκατ. ευρώ για τη μείωση του Απαιτούμενου Εσόδου και των Χρεώσεων Χρήσης Συστήματος Μεταφοράς.

Η αξιολόγηση της ΡΑΕ

Όπως σημειώνεται στο παράρτημα της έκθεσης, ηΡΑΕ θεωρεί ότι οι Στόχοι Προτεραιότητας εκπληρώνονται επαρκώς.

Όσον αφορά τις επενδύσεις δικτύου σχετικά με την μείωση των συμφορήσεων διασύνδεσης, η ΡΑΕ εξηγεί ότι το εισόδημα συμφόρησης αξιοποιήθηκε για την νέα διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας που τέθηκε σε λειτουργία την 1η Οκτωβρίου 2022 και η συμβολή στην διατήρηση της διασυνοριακής δυναμικότητας μέσω της βελτιστοποίησης της χρήσης των υφιστάμενων διασυνδέσεων (το καλώδιο μεταφοράς υψηλής τάσης 400kV Blagoevgrad-Κέντρο Υψηλής Τάσης Λαγκαδά στη Θεσσαλονίκη που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2023).

Σχετικά με τον στόχο για το 70% όπως προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός, η ΡΑΕ εξηγεί ότι η διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας είναι στο 99% της δυναμικότητας διασύνδεσης δεδομένου ότι είναι καλώδιο DC, ενώ στα σύνορα με Βουλγαρία, έχει κατοχυρωθεί εξαίρεση από τον κανονισμό για το 2021.

Τι είναι οι «Στόχοι Προτεραιότητας»

Στην παράγραφο 2 του άρθου 19 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2019/943 αναφέρεται:

Οι ακόλουθοι σκοποί θα έχουν προτεραιότητα στην κατανομή τυχόν εσόδων από την κατανομή διαζωνικής δυναμικότητας:

α) η εξασφάλιση της πραγματικής διαθεσιμότητας της κατανεμημένης δυναμικότητας, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης λόγω παγίωσης ή

β) η διατήρηση ή αύξηση των διαζωνικών δυναμικοτήτων μέσω βελτιστοποίησης της χρήσης υφιστάμενων γραμμών διασύνδεσης χάρη σε συντονισμένα διορθωτικά μέτρα, κατά περίπτωση, ή η κάλυψη δαπανών που προκύπτουν από επενδύσεις στο δίκτυο για τη μείωση της συμφόρησης των γραμμών διασύνδεσης.