Η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής – Ποια μέτρα βρίσκονται στο τραπέζι των ευρωπαίων ηγετών – «Παράθυρο» για κρατικές ενισχύσεις

Τα αποτελέσματα των πιέσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για μέτρα «εδώ και τώρα» προς αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους αναμένεται να αποτυπώσει η σημερινή Σύνοδος Κορυφής με δέσμη βραχυπρόθεσμων μέτρων, μένοντας ωστόσο να φανεί σε πιο βαθμό θα επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, οι ριζικές αλλαγές στην «αρχιτεκτονική» της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (πχ marginal pricing ή το σύστημα εμπορίας ρύπων EU ETS) τίθενται προς ώρας «εκτός κάδρου», όπως και εξαρχής είχε προεξοφληθεί με την έμφαση να δίνεται αφενός στην βιομηχανία και αφετέρου στα νοικοκυριά, ανασύροντας την «εργαλειοθήκη» της ενεργειακής κρίσης του 2022 με ορισμένες τροποποιήσεις.

Έκτακτα μέτρα για έκτακτες συνθήκες

Αυτό άλλωστε καταμαρτυρούν δηλώσεις στελεχών της αγοράς με γνώση του θέματος που από την μία διευκρινίζουν ότι «δεν έχει υπάρξει κάποια συμβουλευτική μελέτη εσωτερικά στη Κομισιόν που να υποδεικνύει ριζικές αλλαγές» και από την άλλη διαβεβαιώνουν ότι «αυτό που θα κάνει οπωσδήποτε είναι να χαλαρώσει τους περιορισμούς για επιδοτήσεις/κρατικές ενισχύσεις στη βαριά βιομηχανία».

Μάλιστα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, οι σχετικές συζητήσεις φέρεται να είναι αρκετά προχωρημένες με τις αρμόδιες υπηρεσίες να έχουν πάρει το «πράσινο φως» να βρουν και την ανάλογη κατάλληλη «φόρμουλα» για να γίνει κάτι τέτοιο, χωρίς να «θίγεται» ή να «αναιρείται» το συνολικότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο μιας και πρόκειται για προσωρινά ως επί τω πλείστον μέτρα.

Υπό αυτό το πρίσμα, έδαφος φαίνεται να κερδίζουν κι άλλα αιτήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με την πρόσφατη επιστολή (δημοσιεύτηκε την Δευτέρα 16 Μαρτίου) της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να συνηγορεί υπέρ αυτών ή τουλάχιστον να αφήνει «ανοικτό παράθυρο» για ενέργειες και πρωτοβουλίες επί του πεδίου.

Αναλυτικότερα, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρει, μεταξύ άλλων, στην επιστολή προς τους Ευρωπαίους ηγέτες ενόψει της σημερινής Συνόδου Κορυφής ότι «η Κομισιόν θα ενισχύσει περαιτέρω τέτοιους μηχανισμούς, θα τους καταστήσει πιο ευέλικτους, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να προσφέρουν ακόμη και άμεση στήριξη όπου απαιτείται» για να συμπληρώσει σε άλλο σημείο ότι θα αξιολογήσει περίπτωση προς περίπτωση τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που θα παρουσιάσουν τα κράτη-μέλη προς αντιμετώπιση των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στην ηλεκτρική ενέργεια.

Υποχρεωτικά PPAs με χαμηλές τιμές

Η εν λόγω διατύπωση αφήνει περιθώριο να «παραμεριστούν» ή τουλάχιστον να μην ισχύσουν οριζόντια οι υφιστάμενοι κανονισμοί και οδηγίες που αποτρέπουν «εξατομικευμένες λύσεις» που ενδέχεται να αντιβαίνουν και στο ευρωπαϊκό «σκεπτικό». Επιπρόσθετα, ειδική αναφορά γίνεται στην αξιοποίηση των PPAs με την Πρόεδρο να σημειώνει ότι «η Κομισιόν θα άρει θα υφιστάμενα εμπόδια και θα προωθήσει περαιτέρω την αξιοποίηση όλης της δυναμικότητας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, συμπεριλαμβανομένου του συνδυασμού Διμερών Συμβάσεων Αγοροπωλησίας Πράσινης Ενέργειας (PPAs) με συμβόλαια επί της διαφοράς (contract for difference)».

Αναγνωρίζει δε, σε συνέχεια των επισημάνσεων της έκθεσης Ντράγκι, ότι τα PPAs μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο μέσω της αποσύνδεσης των τιμών ενέργειας της βιομηχανίας από την μεταβλητότητα των χονδρεμπορικών αγορών, πράγμα που εφάπτεται και συμπίπτει με το αίτημα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας να υπάρξει «υποχρεωτικότητα» στα PPAs με τους παραγωγούς ΑΠΕ να διαθέτουν μέρος της παραγωγής τους στη βιομηχανία έναντι σταθερών και προσιτών τιμών.

«Εκπτώσεις» στην απανθρακοποίηση

Από εκεί και πέρα, η παλέτα των υποψήφιων μέτρων περιλαμβάνει την «σιωπηρή» αναστολή της ενεργειακής μετάβασης με την προσοχή να εστιάζει στην διαχείριση των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων ώστε να μην υπάρξουν πρόσθετες αυξήσεις που με την σειρά τους θα επιφέρουν πρόσθετες επιβαρύνσεις στην παραγωγική διαδικασία της ενεργοβόρου βιομηχανίας. Αυτό μπορεί να γίνει με επιμέρους αλλαγές στο μηχανισμό «Market Stability Reserve» με βάση τον οποίο, κάθε Ιούλιο αποσύρεται μια ποσότητα δικαιωμάτων από την αγορά προκειμένου να αυξηθεί τεχνητά η τιμή CO2, καθιστώντας έτσι ασύμφορες τις «εναλλακτικές» της απανθρακοποίησης.

Το «σκεπτικό», όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, είναι να τροποποιηθούν εν μέρει τα εν λόγω ευρωπαϊκά benchmarks σε μια προσπάθεια να διατηρούν στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα τα συστατικά στοιχεία που καταλήγουν να διαμορφώνουν το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας με τους ρύπους να είναι ένα από τα βασικά. Υπενθυμίζεται, όπως έχει εξαγγελθεί, ότι η Κομισιόν θα προχωρήσει σε αλλαγές στο σύστημα ETS το καλοκαίρι, προσμετρώντας και την επικείμενη (από το 2028) εφαρμογή του ETS 2.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα εν λόγω σενάρια περί «επιβράδυνσης» στην ουσία της ενεργειακής μετάβασης «διχάζουν» την Ευρώπη με τις Γερμανία και Ιταλία να στέκονται αναφανδόν υπέρ, εν αντιθέσει με τις βόρειες χώρες  (πχ Σουηδία και λοιπές Σκανδιναβικές χώρες) που έχουν ήδη μετρήσει αρκετά «χιλιόμετρα» σε επενδύσεις απανθρακοποίησης και κινδυνεύουν να βρεθούν «αίολες» αν αλλάξουν οι «κανόνες του παιχνιδιού», με τις επιπτώσεις να αποτυπώνονται ευθέως στην βιωσιμότητα των επενδύσεων τους.

Η «μεγάλη εικόνα» θα καθορίσει και την ελληνική

Σε κάθε περίπτωση, η έκβαση των σημερινών διαπραγματεύσεων θα κρίνει εν πολλοίς και το ελληνικό «πακέτο μέτρων» με την κυβέρνηση, όπως έχει γράψει το energypress, να επιδιώκει πρόσθετους πόρους από την αύξηση του εθνικού συντελεστή εκπομπών CO2.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι η διαπραγμάτευση του ΥΠΕΝ με τους τεχνοκράτες της Κομισιόν έχει αυξήσει τον συντελεστή περί το 0.80 τόνους CO2 ανά MWh με την «άσκηση» να συνεχίζεται για κάτι παραπάνω, πράγμα που αν συμβεί θα μεταφραστεί και σε περισσότερους πόρους για την ενεργοβόρο βιομηχανία από τον μηχανισμό της αντιστάθμισης.

Η σχετική λίστα υποψήφιων μέτρων περιλαμβάνει επίσης «προτροπές» της βιομηχανίας για επιδότηση μπαταριών σε μεγάλες επιχειρήσεις με το «πακέτο» να συμπληρώνει η αρχική πρόταση της ΕΒΙΚΕΝ περί συνδυασμού πόρων από το CISAF και την αντιστάθμιση, πράγμα που αν συμβεί, θα δύναται να απαλύνει σημαντικά τον «πονοκέφαλο» του ενεργειακού κόστους για τις βιομηχανίες.

Σημειώνεται ότι η συζήτηση ως προς τον συνδυασμό CISAF και αντιστάθμισης έχει εκκινήσει από την Γερμανία με την έκβαση ωστόσο τόσο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων σήμερα όσο και του σχετικού αιτήματος της Γερμανίας να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για τις εξελίξεις εντός συνόρων, ως προς το «τι μέλλει γενέσθαι» τελικά. Με άλλα λόγια, οι ευρωπαϊκές αποφάσεις αναμένεται να καθορίσουν και τα όρια εντός των οποίων θα κινηθεί το ελληνικό πακέτο στήριξης που έχει εξαγγείλει η ελληνική κυβέρνηση και αναμένεται να παρουσιαστεί μέσα στις επόμενες δεκαπέντε μέρες.