ΕΒΙΚΕΝ: Αντίθετη στη διατήρηση και επέκταση του αρνητικού κατωφλίου στην αγορά εξισορρόπησης - Να παρουσιαστεί τεκμηριωμένη μελέτη επιπτώσεων από τον Διαχειριστή

Την αντίθεσή της αναφορικά με τη διατήρηση και διεύρυνση του αρνητικού κατώτατου ορίου στην αγορά εξισορρόπησης, εξέφρασε η ΕΒΙΚΕΝ.

Η Ένωση τοποθετούμενη στα πλαίσια της σχετικής διαβούλευσης επί της εισήγησης του ΑΔΜΗΕ, για διεύρυνση του κατωφλίου στα -100 ευρώ/MWh, χαρακτήρισε ως αναποτελεσματικό το προσωρινό όριο των -50 ευρώ/MWh που επιβλήθηκε πέρυσι, ζητώντας τη μη διατήρησή του.

Ειδικότερα, η ΕΒΙΚΕΝ κάνει λόγο για ένα αναποτελεσματικό και επιζήμιο μέτρο, καθώς, αφενός δεν συνέβαλε στην προσφορά από πλευράς ΦοΣΕ ΑΠΕ υπηρεσιών εξισορρόπησης, αφετέρου είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση του ΛΠ3, προκαλώντας ταυτόχρονα στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς, επηρεάζοντας άμεσα την τιμή των αποκλίσεων.

Ταυτόχρονα, ζητείται η παρουσίαση από πλευράς ΑΔΜΗΕ ολοκληρωμένης μελέτης επιπτώσεων, ώστε να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της πρότασης του Διαχειριστή.

Αναλυτικά, στην επιστολή της η ΕΒΙΚΕΝ τονίζει:

Σε συνέχεια της σχετικής επιστολής μας (22 Μαρτίου 2025) και της Απόφασης Ε-96/2025 της Αρχής, με την οποία θεσπίστηκε για ένα έτος προσωρινό κατώτατο όριο υποβολής προσφορών ενέργειας εξισορρόπησης στα -50 €/MWh, υποβάλλουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί της εισήγησης του ΑΔΜΗΕ.

1. Αποτελεσματικότητα του μέτρου

Ο βασικός στόχος της θέσπισης του κατώτατου ορίου ήταν η ενίσχυση της συμμετοχής των ΦΟΣΕ ΑΠΕ στην καθοδική ενέργεια, ιδίως κατά τις περιόδους χαμηλής ζήτησης, όταν η παραγωγή ΑΠΕ υπερβαίνει τη ζήτηση και τις εξαγωγές (περίπου 4–5 μήνες ετησίως). Ωστόσο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία από τις εβδομαδιαίες αναφορές της αγοράς εξισορρόπησης, δεν υπήρξε ενδιαφέρον από πλευράς των ΦΟΣΕ ΑΠΕ στο να προσφέρουν καθοδική υπηρεσία στις ανωτέρω χρονικές περιόδους.

2. Επιπτώσεις στο κόστος (ΛΠ3)

Αντιθέτως, όπως επισημαίνεται και στην εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, η ρύθμιση έχει οδηγήσει σε αύξηση του λογαριασμού ΛΠ3 κατά περίπου 0,5 €/MWh κατά μέσο όρο για την περίοδο 27/6–31/12. Στις περιόδους χαμηλής ζήτησης, η επίπτωση αυτή είναι σημαντικά υψηλότερη (εκτιμώμενη αύξηση 2–4 €/MWh), λόγω και της κατανομής του κόστους σε χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αμελητέα, καθώς επιβαρύνει άμεσα τους καταναλωτές.

3. Περιορισμοί συμμετοχής ΑΠΕ

Στην επιστολή του ΑΔΜΗΕ δεν τεκμηριώνεται ότι το επίπεδο του οικονομικού κινήτρου (-50 €/MWh) αποτελεί τον βασικό περιοριστικό παράγοντα για τη συμμετοχή των ΦΟΣΕ. Αντιθέτως, φαίνεται να υποτιμάται η επίδραση τεχνικών περιορισμών, ιδίως για υφιστάμενες μονάδες ΑΠΕ, κυρίως αιολικά πάρκα, καθώς και οι λειτουργικές επιπτώσεις από τη συμμετοχή τους σε καθοδική εξισορρόπηση. Το 50% των ΑΠΕ διαχειρίζεται από τον ΔΑΠΕΕΠ (ΣΕΣΤ και ΣΕΔΠ), άρα δεν ενδιαφέρεται για καθοδική. Το κύριο αίτημα που εμφανίζεται σήμερα είναι η αποζημίωση των παραγωγών με ΣΕΔΠ. Δεν έχει πέσει στην αντίληψη μας ενδιαφέρον από μεριάς παραγωγών ή ΦΟΣΕ για αύξηση του κάτω ορίου. Στην πράξη οι merchant μονάδες ΑΠΕ, γνωρίζοντας ότι η επικρατούσα κατεύθυνση θα είναι το μεσημέρι η καθοδική, μπορούν κάλλιστα με υπερδήλωση της παραγωγής τους, ακόμη και εάν δεν έχουν ενταχθεί στην αγορά, να αποζημιωθούν με -50€/MWh για την εμφανιζόμενη εικονική μείωση της παραγωγής τους λόγω της υπερδήλωσης, αγνοώντας την αμελητέα χρέωση μη συμμόρφωσης. Εκτός εάν ο στόχος είναι να αποζημιώνουμε χωρίς να μας δίνουν καθοδική κάποιους έξυπνους παίκτες αυξάνοντας το όριο σε -100€/MWh. Επίσης υπάρχουν και οι ΑΠΕ οι οποίες έχουν συμβληθεί με ΡΡΑ, οι οποίες δεν έχουν κίνητρο να κάνουν καθοδική.

4. Στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς

Η διαμόρφωση αρνητικών τιμών στην καθοδική εξισορρόπηση επηρεάζει άμεσα την τιμή αποκλίσεων. Σε μια ορθολογικά λειτουργούσα αγορά, τα έσοδα από τις αποκλίσεις θα έπρεπε να επαρκούν για την αποζημίωση των θερμικών μονάδων που απαιτούνται για την εξισορρόπηση της στοχαστικής παραγωγής ΑΠΕ. Η υφιστάμενη κατάσταση υπονομεύει αυτή τη βασική αρχή.

5. Κίνδυνοι από την οριζόντια εφαρμογή του μέτρου

Το κατώτατο όριο εφαρμόζεται οριζόντια σε όλες τις ώρες, γεγονός που ενέχει κινδύνους στρεβλώσεων και δυνητικής εκμετάλλευσης της αγοράς. Υπενθυμίζουμε τα αναφερόμενα στην Απόφαση 54/2021 της Αρχής ότι το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης σε συγκεκριμένη περίοδο εκτοξεύτηκε σε αδόκητα επίπεδα (ΛΠ3 έως 36 €/MWh). Επιπλέον, η ελληνική αγορά στερείται κρίσιμων δομικών στοιχείων, όπως η προαγορά εφεδρειών και η έγκαιρη δέσμευση μονάδων για παροχή εφεδρείας, στοιχεία που θα παρείχαν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ορθολογική διαμόρφωση προσφορών για εξισορρόπηση.

6. Έλλειψη τεκμηριωμένης μελέτης επιπτώσεων

Η πρόταση του ΑΔΜΗΕ δεν συνοδεύεται από δημοσιευμένη μελέτη επιπτώσεων, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας και των συνεπειών της. Η επίκληση εμπιστευτικότητας δεν επαρκεί, δεδομένης της σημασίας της ρύθμισης για τη λειτουργία της αγοράς και το κόστος των καταναλωτών. Ελλείψει της μελέτης επιπτώσεων η πρόταση δεν μπορεί να σταθεί.

7. Συμπέρασμα – Πρόταση

Με βάση τα παραπάνω:

• Το μέτρο δεν επιτυγχάνει τον βασικό στόχο αύξησης της συμμετοχής των ΦΟΣΕ ΑΠΕ στην καθοδική εξισορρόπηση.

• Επιφέρει μετρήσιμη αύξηση του κόστους (ΛΠ3), ιδιαίτερα σε περιόδους χαμηλής ζήτησης.

• Δημιουργεί στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς και κινδύνους μη αποδοτικής κατανομής πόρων. Κατά συνέπεια, δεν τεκμηριώνεται ότι η προτεινόμενη ρύθμιση εξυπηρετεί το γενικότερο συμφέρον της αγοράς.

Προτείνουμε:

• Να μην παραταθεί η ισχύς του κατώτατου ορίου -50 €/MWh.

• Να προηγηθεί λήψη διαρθρωτικών μέτρων για την ορθολογική λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης (π.χ. μηχανισμοί εφεδρειών, βελτίωση συμμετοχής ΑΠΕ, άρση τεχνικών περιορισμών).

• Να καταρτιστεί και δημοσιοποιηθεί ολοκληρωμένη μελέτη επιπτώσεων.