Αλέξανδρος Ζαχαρίου: ανάπτυξη μιας υγιούς και βιώσιμης αγοράς για όλο τον κλάδο των φωτοβολταϊκών

Τα φωτοβολταϊκά σήμερα είναι από τις πλέον υποσχόμενες τεχνολογίες για την περιβαλλοντικά ήπια παραγωγή ενέργειας για την κάλυψη των σύγχρονων αναγκών. Το κόστος τους μειώνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια και σε αρκετές εφαρμογές ηλεκτροπαραγωγής αποτελούν ήδη μια οικονομικά βιώσιμη και ανταγωνιστική λύση.

Για την ανάπτυξη της αγοράς φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, η Πολιτεία, ακολουθώντας το παράδειγμα πολλών άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, έχει δώσει κίνητρα, που αφορούν στην ειδική τιμή της ηλιακής kWh. Οι ενισχύσεις αυτές δε δίνονται χωρίς λόγο. Κάθε εγκατεστημένο κιλοβάτ φωτοβολταϊκών συμβάλλει ετησίως στην αποφυγή εκπομπής περίπου 1,5 τόνου διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρύπων, αν η ισόποση ενέργεια παραγόταν με την καύση λιγνίτη. Τα διασυνδεδεμένα φωτοβολταϊκά συστήματα συμβάλλουν στην ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου (μετριάζοντας τις αιχμές κατανάλωσης), την αποκεντρωμένη παραγωγή και την ελαχιστοποίηση των απωλειών κατά τη μεταφορά της ενέργειας καθώς η παραγωγή γίνεται συνήθως κοντά στον τόπο κατανάλωσης. Είναι απολύτως αθόρυβα κατά τη λειτουργία, δεν οχλούν οπτικά, δεν έχουν κινούμενα μέρη, έχουν αμελητέες απαιτήσεις συντήρησης, είναι επεκτάσιμα κι έχουν εγγυημένη λειτουργία για τουλάχιστον 20-30 χρόνια ενώ η διάρκεια ζωής μπορεί να ξεπεράσει τα 50 χρόνια. Ειδικά όταν η εγκατάσταση γίνεται σε κτίρια, αποφεύγεται η χρήση άλλων εκτάσεων, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν διαφορετικά ενώ με την αρχιτεκτονική ένταξη μπορεί να δημιουργηθεί ένα άριστο αισθητικό αποτέλεσμα.

Πέρα από τα ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη της χρήσης των φωτοβολταϊκών, έχει ξεκινήσει μια νέα οικονομική δραστηριότητα στη χώρα με την ανάπτυξη πληθώρας εταιριών εμπορίας κι εγκατάστασης εξοπλισμού φωτοβολταϊκών αλλά και τη δημιουργία εγχώριας βιομηχανίας με συνολικά 5 μονάδες σε λειτουργία σήμερα. Κάποιες από αυτές έχουν κι έντονο εξαγωγικό χαρακτήρα, γεγονός εξαιρετικά σημαντικό στην παρούσα οικονομική συγκυρία. Παράλληλα έχουν ωφεληθεί κι άλλοι τομείς, όπως εταιρίες διέλασης αλουμινίου, οι οποίες αναπτύσσουν νέα προϊόντα για την προμήθεια και κατασκευή συστημάτων στήριξης φωτοβολταϊκών στο έδαφος ή σε στέγες. Συνολικά υπολογίζεται ότι ο κλάδος φωτοβολταϊκών έχει δημιουργήσει πάνω από 4.250 νέες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης μόνιμου χαρακτήρα.

To 2010 ήταν επιτέλους μια καλή χρονιά για την αγορά φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα. Οι νέες εγκαταστάσεις υπερτετραπλασιάστηκαν σε σχέση με το προηγούμενο έτος και έφτασαν τα 150MWp ενώ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς στη χώρα ξεπέρασε τα 200MWp. Τη μερίδα του λέοντος είχαν οι μεσαίου μεγέθους εγκαταστάσεις (20-150kWp) καλύπτοντας το 60% σχεδόν της αγοράς με τις μεγάλες εγκαταστάσεις να ανεβάζουν το μερίδιό τους στο 26% προς το τέλος του έτους, καθώς οι αιτήσεις του 2007-2008 τώρα ωριμάζουν και υλοποιούνται. Τα μικρά συστήματα και ειδικά τα οικιακά, επίσης κερδίζουν συνεχώς έδαφος καθώς γίνονται μια δημοφιλής επένδυση για ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις. Η πορεία αυτή δεν ήταν φυσικά χωρίς προβλήματα. Πέρασαν τέσσερα χρόνια από την ψήφιση του πρώτου νόμου, που έδινε κίνητρα στα φωτοβολταϊκά, μέχρι να τροποποιηθεί και να βελτιωθεί η αδειοδοτική διαδικασία και χρειάστηκαν επίπονες προσπάθειες της αγοράς και των επενδυτών να υπερβούν τα γραφειοκρατικά προβλήματα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι απαιτούνται συνήθως 3-4 χρόνια από τη θέσπιση ενός καθεστώτος ενίσχυσης μέχρι την απογείωση της αγοράς. Η ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών φαίνεται ότι βρίσκεται σ’ αυτό το σημείο.

Αν δεν υπάρξουν ιδιαίτερα προβλήματα στη χρηματοδότηση νέων έργων, από τράπεζες και επενδυτές, το 2011 υπάρχει η δυνατότητα να προστεθούν τουλάχιστον άλλα 250-300MWp φωτοβολταϊκών στο δίκτυο. Η συνεχιζόμενη αύξηση τα επόμενα χρόνια, μπορεί να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του κλάδου. Σε αυτό, σημαντικό ρόλο θα πρέπει να παίξει η Πολιτεία, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος, εξαλείφοντας τη γραφειοκρατία και προσαρμόζοντας τα κίνητρα στα νέα δεδομένα. Ήδη, ο νόμος στην Ελλάδα προβλέπει μια μείωση της τιμής αγοράς της ενέργειας που παράγεται από φωτοβολταϊκά κατά 4-5% κάθε εξάμηνο. Αυτή η μείωση συμβαδίζει με την προσδοκώμενη μείωση του κόστους επένδυσης σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις. Δεδομένης της ηλιοφάνειας στην Ελλάδα, το κίνητρο αυτό είναι ισχυρότερο από ότι σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες αλλά το επενδυτικό ρίσκο στη χώρα, η αβεβαιότητα για το μέλλον και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων, δικαιολογούν μια μεγαλύτερη ενίσχυση για την ανάπτυξη της αγοράς.

Σήμερα τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν λιγότερο από το 0.5% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα. Ο στόχος που θέτει ο ΣΕΦ είναι 12% μέχρι το 2020 το οποίο αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 6GWp εγκατεστημένης ισχύος. Είναι ένας αισιόδοξος αλλά εφικτός στόχος.

Ο σωστός προγραμματισμός στην ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και των λοιπών ΑΠΕ και ταυτόχρονα ο εκσυγχρονισμός του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να καλυφθούν οι μελλοντικές ανάγκες παραγωγής και κατανάλωσης είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επίτευξη του στόχου. Παρόμοια θέματα αντιμετωπίζονται σήμερα και σε άλλες χώρες και ήδη συζητούνται τεχνικές λύσεις (π.χ. προηγμένα συστήματα αποθήκευσης) για τη μέγιστη διείσδυση των φωτοβολταϊκών στο δίκτυο.

O Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών πιέζει για τη γοργή και ουσιαστική ανάπτυξη μιας υγιούς και βιώσιμης αγοράς φωτοβολταϊκών, τη θέσπιση των απαραίτητων κινήτρων και την άρση των εμποδίων που υπάρχουν σήμερα. Στρατηγικός στόχος του ΣΕΦ είναι η ανάπτυξη μιας υγιούς και βιώσιμης αγοράς που θα περιλαμβάνει τους τομείς της παραγωγής εξοπλισμού, της εμπορίας, εγκατάστασης και συντήρησης φωτοβολταϊκών συστημάτων και θα ανταποκρίνεται στις ενεργειακές, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές προκλήσεις της χώρας.

Ο Αλέξανδρος Ζαχαρίου είναι ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)