Οι νικητές και οι χαμένοι από τη συμφωνία του ΟΠΕΚ τον προηγούμενο χειμώνα

Ίσως είναι ακόμα νωρίς για να αποτιμήσουμε την επίδραση της συμφωνίας του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, όμως τα μέχρι τώρα δείγματα φανερώνουν μια αδυναμία επίτευξης των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

Ο οργανισμός σε συνεργασία με τη Ρωσία εφήρμοσε το χειμώνα ένα περιορισμό της παραγωγής τους, προκειμένου να πετύχουν ένα διπλό στόχο: Από τη μια να απομειώσουν τα υψηλά αποθέματα αργού διεθνώς και από την άλλη να στηρίξουν τις τιμές. Η συμφωνία είχε παράλληλα έναν ακόμη στρατηγικό στόχο, δηλαδή να διατηρήσει το καρτέλ και συγκεκριμένα η Σαουδική Αραβία τον έλεγχό της στην παγκόσμια αγορά μακροπρόθεσμα εν μέσω σημαντικών ανακατατάξεων.

Μετά από αρκετούς μήνες εφαρμογής της συμφωνίας, το μέχρι τώρα αποτέλεσμα είναι το εξής: Η παραγωγή περιορίστηκε κατά 1,2 εκατ. βαρέλια ανά ημέρα μέσω της επίτευξης υψηλού επιπέδου συμμόρφωσης των παραγωγών. Τα αποθέματα περιορίστηκαν, όμως, με έναν αργό ρυθμό διότι η πρόσκαιρη άνοδος των τιμών ενίσχυσε την αμερικανική παραγωγή, η οποία με τη σειρά της στήριξε σε ένα βαθμό τα επίπεδά τους. Όσον αφορά τις τιμές, το Brent βρέθηκε προχθές λίγο πιο πάνω από τα 50 δολάρια, όσο δηλαδή ήταν στις 29 Νοεμβρίου του 2016, μια ημέρα πριν την υπογραφή της συμφωνίας. Χθες υποχώρησε κάτω από τα 50 δολάρια.

Ένα ερωτηματικό για τη συνέχεια έχει να κάνει με τη διατήρηση της συμμόρφωσης στο εσωτερικό του ΟΠΕΚ, πράγμα που διαχρονικά αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο σε οποιαδήποτε προσπάθεια εφαρμογής αποφάσεων του οργανισμού. Το θέμα περιπλέκεται αν λάβουμε υπόψη ότι χώρες όπως το Ιράν και το Ιράκ επιδιώκουν να αυξήσουν τη δική τους παραγωγή μεσοπρόθεσμα και αποκόμισαν μερικές εξαιρέσεις από τη συμφωνία, ενώ υπάρχει και ο παράγοντας «Χ» που ακούει στο όνομα Λιβύη. Ενόψει της πιθανής ανανέωσης της συμφωνίας, η λογική λέει ότι το Ιράν και το Ιράκ θα συνεχίσουν να εξαιρούνται, αλλά κάτι τέτοιο απλά καταλήγει να αυξάνει το δικό τους μερίδιο έναντι των υπολοίπων παραγωγών του ΟΠΕΚ.

Θα πρέπει να σημειώσουμε επίσης, ότι η Ρωσία έσπευσε να αυξήσει στα ύψη την παραγωγή της λίγο πριν την εφαρμογή της συμφωνίας με τον ΟΠΕΚ, άρα οι μειώσεις είναι σχετικά ανέξοδες για εκείνη, γεγονός που σημαίνει ότι ουσιαστικά οι Σαουδάραβες σηκώνουν μόνοι τους το βάρος της εφαρμογής της. Παρόλα αυτά, δεν είναι σαφές το αν και υπό ποιους όρους θα δεχτεί η Μόσχα μια παράταση της συμφωνίας.

Στο μεταξύ, τα τελευταία στοιχεία από τις ΗΠΑ δείχνουν άνοδο στις νέες γεωτρήσεις, άρα τα νέα δεν είναι ευχάριστα ούτε σε αυτό το μέτωπο για το Ριάντ, ιδίως αν λάβουμε υπόψη την έμπρακτη στήριξη της νέας αμερικανικής κυβέρνησης προς τον εγχώριο κλάδο.

Ταυτόχρονα, θα πρέπει να θυμίσουμε ότι οι Σαουδάραβες έχουν ανάγκη τη στήριξη των τιμών και για ένα ακόμη λόγο: Μέσα στο 2018 δρομολογούν τη δημόσια προσφορά για ένα ποσοστό 5% της Saudi Aramco. Η κίνηση αυτή, προκειμένου να πετύχει, θα πρέπει να γίνει υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες, αφού τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για να στηρίξουν το μεγαλεπήβολο σχέδιο εκσυγχρονισμού της σαουδαραβικής οικονομίας με άξονα το 2030.

Αξίζει να σημειώσουμε, επίσης, ότι καθώς το Ριάντ βλέπει ότι η συμφωνία δυσκολεύεται να παράγει αποτελέσματα, στράφηκε πρόσφατα σε εναλλακτικές μεθόδους, όπως βελτιωμένους όρους στο πετρέλαιο που εξάγει η Aramco στην Ευρώπη και την Ασία, προκειμένου να στηρίξει την πολιτική που εφαρμόζει.

Επόμενος σταθμός στο σίριαλ είναι αυτός και ο επόμενος μήνας, όταν ο ΟΠΕΚ θα κληθεί να αποφασίσει για την επέκταση της εξάμηνης συμφωνίας. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι πλέον η Σαουδική Αραβία ίσως να έχει εθίσει την αγορά στις συνθήκες που διαμόρφωσε η συμφωνία, με αποτέλεσμα μια ενδεχόμενη παύση της να οδηγήσει σε κατάρρευση των τιμών. Ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν ασφαλώς καταστροφικό και για τις προοπτικές της δημόσιας προσφοράς της Aramco, για αυτό και η πλειοψηφία των αναλυτών θεωρεί βέβαιη την επέκταση της συμφωνίας.

Μακροπρόθεσμα, οι συνθήκες στην αγορά είναι σύμφωνες με τις επιδιώξεις της Σαουδικής Αραβίας, διότι οι χαμηλές τιμές της τελευταίας διετίας οδήγησαν σε κατακόρυφη πτώση και σε ιστορικά χαμηλά τις επενδύσεις για νέα παραγωγή διεθνώς. Όμως, τα αποτελέσματα αυτά θα φανούν μετά το 2020 βάσει των εκτιμήσεων και το Ριάντ χρειάζεται μια ενίσχυση συντομότερα.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι οι Σαουδάραβες καλούνται να διαχειριστούν μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Ο ρόλος και η επίδραση του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια αγορά έχει αλλάξει πλέον ξεκάθαρα και το ζητούμενο στο εξής είναι να διασωθεί ότι μπορεί να διασωθεί από το «ένδοξο παρελθόν».