Αλ. Λαγάκος: Συνθηματολογία και ανάπτυξη – Το παράδειγμα της ενέργειας

Είναι γεγονός πως στην πατρίδα μας ανθεί το φαινόμενο της πολιτικής συνθηματολογίας, όχι μόνο κατά τη διάρκεια εκλογικών αναμετρήσεων αλλά σχεδόν σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου διαλόγου. Συνειδητοποιώ καθημερινά πως πληθαίνουν διαρκώς οι περιπτώσεις όπου όχι απλά επικοινωνούμε αλλά τελικά σκεφτόμαστε με συνθήματα. Για να γίνω πιο σαφής, εννοώ πως προσεγγίζουμε ακροθιγώς καίρια ζητήματα με σχεδόν μηδενική διάθεση εμβάθυνσης στις λεπτομέρειες ή σφαιρικής εκτίμησης όλων των σχετικών παραμέτρων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο χώρος της Ενέργειας.

Είμαι σίγουρος πως όλοι μας έχουμε ακούσει να διατυπώνεται συχνά η γενικευμένη πολιτική άποψη πως ο χώρος της Ενέργειας θα φέρει ανάπτυξη. Όμως αποδεικνύεται πως η συγκεκριμένη άποψη πρόκειται για μία καθαρά συνθηματικού τύπου προσέγγιση, καθώς προσκρούει στην πράξη στην εξίσου διαδεδομένη αντίληψη πως οι ιδιωτικοποιήσεις είναι κάτι εξ᾽ ορισμού κακό, η κατάργηση κρατικών επιδοτήσεων είναι κάτι καταστροφικό ή πως το «άνοιγμα αγορών» αποτελεί μία σκληρή «μνημονιακή» απαίτηση. Και κάπου εκεί η κοινή γνώμη –όπως και η εθνική οικονομία – φτάνουν σε αδιέξοδο, παγιδευμένες ασφυκτικά ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενες ιδεοληψίες που οι πρωταγωνιστές του δημόσιου διαλόγου φρόντισαν επιμελώς να καλλιεργήσουν τις τελευταίες δεκαετίες.

Είναι αδιαμφισβήτητο πως η Ενέργεια δύναται να τροφοδοτήσει την ανάπτυξη. Η εθνική ενεργειακή αγορά όμως πάσχει από έλλειψη ανταγωνισμού και διαφάνεια στη λειτουργία της, με τη ΔΕΗ και τη ΔΕΠΑ να κατέχουν δεσπόζουσα θέση στις αγορές ηλεκτρισμού και αερίου αντίστοιχα. Η απελευθέρωση των αγορών με θεσμικές παρεμβάσεις όπως η διασφάλιση του δικαιώματος επιλογής προμηθευτή για όλους τους πελάτες φυσικού αερίου, η διενέργεια δημοπρασιών τύπου ΝΟΜΕ με στόχο την πρόσβαση ιδιωτών στις πιο ανταγωνιστικές πηγές ηλεκτροπαραγωγής που σήμερα ελέγχει η ΔΕΗ, η πρόσβαση τρίτων σε εισαγόμενες ποσότητες αερίου είναι μόνο μερικές από τις θετικές εξελίξεις που φέρνει η «έξωθεν» απαίτηση για απελευθέρωση αγορών.

Οι ιδιωτικοποιήσεις όπως του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΣΦΑ σπάνε το απόστημα της διαπλοκής και της πολιτικής παρέμβασης στη διαχείριση των δικτύων και την εκκαθάριση οφειλών προς τους συμμετέχοντες στην αγορά. Πολλοί ανησυχούν πως η εκχώρηση εθνικών δικτύων σε ιδιώτες ενέχει τον κίνδυνο εξυπηρέτησης επιχειρηματικής ιδιοτέλειας ή αποτελεί πράξη εθνικής μειοδοσίας. Τέτοιου είδους θέματα τα έχει λυμένα εδώ και δεκαετίες η Ευρώπη- οριστικά και αμετάκλητα. Αρκεί να αναφέρω πως το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού της πόλης του Λονδίνου ανήκει σε έναν από τους πλουσιότερους Κινέζους επενδυτές. Μην ξεχνάμε επίσης πως η ανάπτυξη ανταγωνισμού και οι ιδιωτικοποιήσεις είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος μαζικού επαναπατρισμού άξιων Ελλήνων, καθώς δημιουργεί άμεσα θέσεις εργασίας υψηλής επιστημονικής εξειδίκευσης στον ιδιωτικό τομέα, ένα ποιοτικό χαρακτηριστικό που απουσιάζει αισθητά σήμερα από την εθνική μας οικονομία.

Αντίστοιχο αποτέλεσμα θα έχει και η κατάργηση επιδοτήσεων όπως αυτή των εγγυημένων ταριφών στις ΑΠΕ. Η Ελλάδα «αναγκάζεται» να υιοθετήσει ένα σύστημα «τύπου Γερμανίας» όπου αντί για την εγγύηση αγοράς της καθαρής ενέργειας από το Κράτος σε βάθος 20ετίας, η Ελληνική Κυβέρνηση προωθεί τους εθνικούς ενεργειακούς στόχους αποκλειστικά μέσω μηχανισμών ελεύθερης αγοράς.

Η απάντηση, λοιπόν, στο ερώτημα αν η Ενέργεια θα φέρει ανάπτυξη είναι αδιαμφισβήτητα θετική. Η επίτευξη αυτού του οράματος όμως απαιτεί δύο θεμελιώδη συστατικά: ένα ολοκληρωμένο φάσμα μεταρρυθμίσεων και ένα σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους. Η Ελλάδα δυστυχώς μέχρι σήμερα έχει ακολουθήσει μία ελλιπή και σπασμωδική στρατηγική μεταρρυθμίσεων, δημιουργώντας ανωμαλίες παρά λύσεις στην αγορά. Μόνο η στοχευμένη και έγκαιρη υλοποίηση όλων των απαραίτητων τομών μπορεί να φέρει θετικές αλλαγές στην οικονομία και στις ζωές μας. Και μόνο τότε θα απενοχοποιηθούν στα μάτια της κοινωνίας τα σύγχρονα εργαλεία ανάπτυξης που μέχρι σήμερα απλώς την τρομάζουν.

* Αλέξανδρος Λαγάκος, Ιδρυτικός Πρόεδρος Greek Energy Forum

(newrepublic.gr)