Βαρύτατες ευθύνες εντοπίζει η έρευνα για τη συμφωνία των αποβλήτων Κόσιης

Το ερώτημα πώς εκτοξεύθηκε η τιμή χρέωσης της διαχείρισης αποβλήτων από τη μονάδα διαχείρισης απορριμμάτων (ΟΕΔΑ) σε €75 από €39,90 που προνοείται στη νέα συμφωνία που θα υπογράψει η κυβέρνηση με τον εργολάβο, απαντάται μέσα από διοικητική έρευνα το περιεχόμενο της οποίας παρουσιάζει ο «Φ».

Στην έρευνα, η οποία θα τεθεί ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου προς εξέταση, περιγράφονται οι «αλχημείες» με βάση τις οποίες προέκυψαν τα δεδομένα και οι τιμές εις βάρος του δημοσίου και του φορολογούμενου πολίτη. Ευθύνες για το ψηλό κόστος επιρρίπτονται στους συμβούλους της κυβέρνησης, καθώς και σε δύο κρατικούς λειτουργούς οι οποίοι αφυπηρέτησαν ήδη, οπόταν δεν μπορούν να δικαστούν πειθαρχικά. Εξάλλου, παρ’ ότι αφήνεται ανοικτό το ενδεχόμενο εξέτασης πιθανών ποινικών αδικημάτων, φαίνεται πως η συγκεκριμένη επιλογή έχει αποκλειστεί.

Στο πόρισμα της έρευνας αναφέρεται πως μόνο από το αποτέλεσμα ενός λανθασμένου χειρισμού, το δημόσιο θα πληρώσει πρόσθετη επιβάρυνση της τάξης των €12,50/τόνο (αφορά περίπου 100.000 τόνους τον χρόνο) για περίοδο δέκα ετών. Συνολικά, δηλαδή, €12,5 εκατ.

Ο ερευνών λειτουργός, σχολιάζοντας τη φόρμουλα που ακολουθήθηκε για τον καθορισμό της τιμής, επισημαίνει: «Η πιο πάνω φόρμουλα αναθεώρησης των τιμών του ΟΕΔΑ Κόσιης, θεωρεί ότι η τιμή μονάδος επεξεργασίας των αποβλήτων θα πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό 40% από το κόστος των καυσίμων και 60% από τα εργατικά». 

Ο ερευνών λειτουργός υποδεικνύει πως η παραδοχή αυτή δεν είναι ορθή και φαίνεται να οδηγεί σε υπερπληρωμές προς τον ανάδοχο (εργολάβο), καταγράφοντας και το εξής παράδειγμα: Αν τη στιγμή που ο εργολάβος υπέβαλλε την προσφορά του ο ιμάντας ενός μηχανήματος στοίχιζε €10.000 και έκτοτε υπήρξε αύξηση στην τιμή του πετρελαίου κατά 10% και στο εργατικό κόστος επίσης 10%, με βάση τη φόρμουλα, ο ανάδοχος θα πληρωθεί για τον ιμάντα 11.000 ευρώ, αφού η τιμή μονάδος επεξεργασίας θα αυξηθεί κατά 10%. Αυτό όμως δεν συνάδει με την πραγματικότητα, αφού η κατά 10% αύξηση στην τιμή του πετρελαίου και στο εργατικό κόστος ουδόλως σημαίνει ότι η τιμή του ιμάντα αυξήθηκε κατά 10%. Αντίθετα, είναι πολύ πιθανό η τιμή του ιμάντα να έχει έκτοτε μειωθεί.

Στο πόρισμα της έρευνας αναφέρεται πως λόγω της φόρμουλας που χρησιμοποιήθηκε, η τιμή μονάδος των σύμμεικτων απορριμμάτων διαφοροποιήθηκε το 2012 από €54,8 τον τόνο σε €74,8 τον τόνο, σημειώνοντας αύξηση κατά 36,5%.

Πιο αναλυτικά, στο πόρισμα αναφέρεται, πως εκ πρώτης όψεως φαίνεται να προκύπτουν πιθανές ευθύνες στους ιδιώτες συμβούλους μηχανικούς του Έργου. Οι σύμβουλοι, έχουν περιλάβει στα έγγραφα πρόνοιες οι οποίες είναι ετεροβαρείς και δυσανάλογες για την Αναθέτουσα Αρχή και κατ’ επέκταση το δημόσιο, κυρίως για την περίοδο λειτουργίας και συντήρησης, και συγκεκριμένα:

• Παράγραφος 7,3 που αφορά ποσότητα 88.000 τόνων ανά έτος, η οποία θα θεωρείται ένα ελάχιστο εγγυημένο μέγεθος για σκοπούς πληρωμής του αναδόχου.

• Παράγραφος 7,4 που αφορά προσαύξηση στην τιμή μονάδος ανά κατηγορία, η οποία είτε θα προσαυξάνεται κατά 15% είτε θα απομειώνεται κατά 15% (αναλόγως της περίπτωσης).

• Παράγραφος 7,6 που αφορά στον τρόπο υπολογισμού του τελικού ποσού που πρέπει να καταβάλλεται στον ανάδοχο σε κάθε πιστοποίηση, ώστε να ανταποκρίνεται στον πληθωρισμό και την αύξηση του κόστους εργατικών και πρώτων υλών - καυσίμων.

«Μαγειρέματα» για το κόστος κατασκευής

Όπως αναφέρεται στο πόρισμα, στο κόστος λειτουργίας του έργου φαίνεται να προστέθηκε μέρος του κόστους κατασκευής του. Συγκεκριμένα, ο ερευνών λειτουργός καταγράφει τα εξής:  Ενώ η τιμή της προσφοράς της κοινοπραξίας ΗΛΕΚΤΩΡ Α.Ε. - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΤΕΒ Α.Ε. – CYBARCO LTD όσον αφορά στη λειτουργία του Έργου φαίνεται να περιελάμβανε και μέρος από το κόστος της κατασκευής του Έργου, οι σύμβουλοι απέτυχαν να το υποδείξουν στην Αναθέτουσα Αρχή (υπουργείο Εσωτερικών) και δεν έγινε καμία αναφορά στην έκθεση αξιολόγησης, αλλά αντίθετα στο στάδιο της αξιολόγησης ο τεχνικός σύμβουλος του Έργου δικαιολόγησε την αύξηση στην τιμή μονάδος (22% ψηλότερη από την εκτίμηση) επικαλούμενος άλλους λόγους.

Επίσης, στο στάδιο αξιολόγησης της προσφοράς οι σύμβουλοι διαφοροποίησαν την εκτίμηση για το κόστος λειτουργίας και αυτό φαίνεται να είχε στόχο να αποδειχθεί ότι η υποβληθείσα χαμηλότερη προσφορά ήταν συμφέρουσα για το δημόσιο. Σε περίπτωση που τελικά δεν καταστεί δυνατή η ανάκτηση από τον εργολάβο των υπερκερδών που του έχουν γίνει ή/και δεν καταστεί δυνατή η μείωση των τιμών μονάδος στο προσήκον μέτρο, με αποτέλεσμα ο ανάδοχος να συνεχίσει να πραγματοποιεί υπερκέρδη εις βάρος του δημοσίου, τότε το υπουργείο Εσωτερικών θα πρέπει να αναζητήσει καθοδήγηση από τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, ώστε να κινηθούν διαδικασίες κατά των συμβούλων μηχανικών και να απαιτηθούν αποζημιώσεις για τη ζημιά που θα έχει υποστεί το δημόσιο.

Λάθος χειρισμοί και παραλείψεις έπληξαν τον υγιή ανταγωνισμό

Πιθανές ευθύνες, σύμφωνα με την έρευνα, προκύπτουν και για τα ακόλουθα θέματα τα οποία δεν έτυχαν ορθού χειρισμού για τη διαφύλαξη του δημόσιου συμφέροντος:

• Ο χρόνος που δόθηκε στο υπό αναφορά έργο για ετοιμασία και υποβολή των προσφορών ήταν ανεπαρκής, αφού σε αυτόν θα περιλαμβανόταν και η μετάφραση των εγγράφων του διαγωνισμού. Η ανεπάρκεια χρόνου υποβολής των προσφορών φαίνεται να απέτρεψε πολλούς οικονομικούς φορείς από το να υποβάλουν προσφορά και κατ’ επέκταση αυτό επηρέασε τον υγιή ανταγωνισμό και τη δυνατότητα να υποβληθούν πιο συμφέρουσες προσφορές για το συγκεκριμένο Έργο.

• Στην προκήρυξη της προσφοράς για το Έργο δεν περιλήφθηκε, ως έπρεπε, η εκτίμηση της Αναθέτουσας Αρχής για το ετήσιο κόστος συντήρησης και λειτουργίας. Στη συνέχεια, στις εκθέσεις αξιολόγησης της Επιτροπής Αξιολόγησης, οι οποίες υποβάλλοντο στο Συμβούλιο Προσφορών, περιλαμβάνετο και εκτίμηση για το ετήσιο κόστος συντήρησης και λειτουργίας. Το ερώτημα που τίθεται είναι, αφού υπήρχε εκτίμηση της δαπάνης λειτουργίας, ήτοι για το κόστος διαχείρισης ανά τόνο απορριμμάτων ή για το συνολικό ετήσιο κόστος διαχείρισης, γιατί αυτή δεν περιλήφθηκε στη προκήρυξη της προσφοράς. Το ποσό αυτού του κόστους ήταν και το επίμαχο σημείο το οποίο καθιστούσε και τη χαμηλότερη προσφορά που υποβλήθηκε ψηλότερη από την αρχική εκτίμηση του μηχανικού αφού για το κόστος κατασκευής υπήρχε οροφή.

• Για το ενδεχόμενο πιθανής διάπραξης ποινικών αδικημάτων, ιδίως λόγω των δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ που αφορά η σύμβαση, το θέμα θα πρέπει να παραπεμφθεί στον Γενικό Εισαγγελέα.

(Βάσος Βασιλείου, Φιλελεύθερος)