Η ανακάλυψη-μαμούθ της Eni και η ευκαιρία της Κύπρου

Σύμφωνα με την Credit Suisse, όταν πρόκειται για τους φυσικούς της πόρους, η εξασφάλιση ξένων επενδύσεων και η εδραίωση ευνοϊκότερων όρων, είναι τα δύο σημεία που κυριαρχούν στην ατζέντα της νέας κυβέρνησης της Αιγύπτου. Έτσι, βάση αυτού του σκεπτικού, κατέστη δυνατή η σύναψη συμφωνίας εξόρυξης μεταξύ του Υπουργείου Πετρελαίου της Αιγύπτου και του Ιταλικού ενεργειακού γίγαντα ΕΝΙ, τον Ιούνιο που μας πέρασε. Η συμφωνία, αξίας 2 δις $, ήρθε ως συνέχεια του μνημονίου συνεννόησης του Μαρτίου, επιτρέποντας στην ΕΝΙ να προχωρήσει σε έρευνες στο Σινά, στον Κόλπο του Σουέζ, τη Μεσόγειο και σε περιοχές ανοικτά από το Δέλτα του Νείλου. Η ΕΝΙ δεν είναι μια εταιρία άγνωστη στην Αίγυπτο, καθώς δραστηριοποιείται στη χώρα για περισσότερα από 60 χρόνια μέσο της Αιγυπτιακής θυγατρικής της IEOC (International Egyptian Oil Company), με ημερήσια παραγωγή 200.000 βαρελιών πετρελαίου.

Τη Κυριακή, 30 Αυγούστου, Η ΕΝΙ ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε ένα ‘γιγάντιο’ κοίτασμα φυσικού αερίου, με ‘ενδεχόμενο όγκο 30 τρις κυβικών ποδιών lean αερίου’. Το κοίτασμα αυτό βρίσκεται στη περιοχή  Zohr, του οικοπέδου Shorouk, ανοιχτά της Μεσογειακής ακτής της Αιγύπτου και σε βάθος 1.450 μέτρων. Καλύπτει μια έκταση περίπου 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων και, αν οι υπολογισμοί της ΕΝΙ αποδειχτούν ακριβείς, αποτελεί τη μεγαλύτερη ανακάλυψη φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, μέχρι σήμερα.

zohr.jpg

Αυτή η ανακάλυψη ‘αλλάζει τα δεδομένα του παιχνιδιού για την Αίγυπτο… Είναι εξαιρετικά σημαντική τόσο για την Αίγυπτο, όσο και για ολόκληρη τη Μεσόγειο, μιλώντας με όρους σταθερότητας’, δήλωσε ο CEO της ΕΝΙ, Claudio Descalzi, σε μια συνέντευξη την επομένη της ανακοίνωσης της ανακάλυψης. Η Αίγυπτος είδε την παραγωγή της σε φυσικό αέριο να μειώνεται μετά την ανατροπή του Hosni Mubarak το 2011. Τα αποτέλεσμα ήταν ένα χτύπημα στις επενδύσεις για εξόρυξη και παραγωγή. Επιπλέον η εγχώρια ζήτηση για ηλεκτρισμό αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό μεγαλύτερο του 7%, ενώ ο πληθυσμός της χώρας, που αυτή τη στιγμή εκτιμάται στα 87 εκατομμύρια, συνεχίζει να μεγαλώνει. Η Αίγυπτος ξεκίνησε φέτος να αγοράζει φορτία Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) από διάφορες εταιρίες, της Noble Group Ltd, της BP Plc και της Vitol SA συμπεριλαμβανομένων. Όμως, αυτή η κατάσταση πρόκειται να αλλάξει.

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου από την ανεξάρτητη εταιρία συμβούλων Energy Aspects Ltd. με έδρα το Λονδίνο, η ΕΝΙ μπορεί να πετύχει παραγωγή ‘σημαντικών επιπέδων’ από το κοίτασμα Zohr γύρω στο 2018 με 2019. ‘Η περιοχή θα δίνει για αρκετό καιρό φυσικό αέριο’, σημειώνει. Αυτό θα μπορούσε να δώσει στην Αίγυπτο τη δυνατότητα να επανεκκινήσει δικές της εξαγωγές ΥΦΑ παρέχοντας εμπόρευμα στις κύριες εξαγωγικές εγκαταστάσεις της ΕΝΙ στη Damietta ή απελευθερώνοντας αέριο για εξαγωγή από τις εγκαταστάσεις της BG Group Plc στο Idku’, προσθέτει η Energy Aspects.

Παρόλα αυτά το σύνολο της παραγωγής θα κατευθυνθεί προς τη κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης, όπως επιβεβαίωσε ο Hamdy Abdel Aziz, διευθυντής του τμήματος πληροφόρησης του Υπουργείου Πετρελαίου της Αιγύπτου. ‘Ο όγκος του κοιτάσματος δύναται να καλύψει τις ανάγκες της Αιγύπτου για περισσότερο από μια δεκαετία’, σημείωσε ο ίδιος. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί μια αναστροφή στην ενεργειακή πολιτική της Αιγύπτου, μειώνοντας την εξάρτηση από εισαγωγές ΥΦΑ και δημιουργώντας παράλληλα προβληματισμούς στο Ισραήλ και τη Κύπρο που σκόπευαν να εξάγουν αέριο στην Αίγυπτο από τα κοιτάσματα Λεβιάθαν και Αφροδίτη αντίστοιχα. Αλλά όλο αυτό το εγχείρημα δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Η διασφάλιση των απαραίτητων επενδύσεων για την εκμετάλλευση και την ανάπτυξη ενός τέτοιου κοιτάσματος, απαιτεί ορισμένα πολιτικά και οικονομικά διαπιστευτήρια, τα οποία η Αίγυπτος οφείλει να δώσει αν επιθυμεί να πείσει τους πιθανούς επενδυτές για την βιωσιμότητα της επένδυσής τους σε μακρό χρονικό ορίζοντα.

Όμως, η τύχη μπορεί να είναι ακόμα ευνοϊκή για την Κύπρο. Καθώς οι έρευνες στη περιοχή Zohr βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη, υπάρχει μια εξαιρετικά μεγάλη πιθανότητα ότι το κοίτασμα ‘Zohr – 1X’ που βρίσκεται στα όρια μεταξύ της Κυπριακής και της Αιγυπτιακής ΑΟΖ, να εκτείνεται και εντός της Κυπριακής ΑΟΖ. Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο ισχύει τότε θα ενεργοποιηθούν οι σχετικές συμφωνίες διαμοιρασμού της παραγωγής. ‘Αν σκεφτούμε ότι τα δικά μας οικόπεδα 10, 11 και 12 είναι γειτονικά [παρακείμενα] και μόνο έξι χιλιόμετρα μακριά, αντιλαμβάνεστε ότι κανείς δε μπορεί να αποκλείσει ότι οι περιοχές εντός των οποίων βρίσκεται τέτοιος όγκος, δεν εκτείνονται και στην ευρύτερη περιοχή’, δήλωσε ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης. ‘Δεν αποκλείεται να εκτείνεται και στη Κυπριακή ΑΟΖ’ ήταν η δήλωση του Κύπριου Υπουργού Ενέργειας, Γιώργου Λακκοτρύπη. Επίσης ο Λακκοτρύπης επιβεβαίωσε ότι ‘η κατασκευή του προγραμματισμένου αγωγού φυσικού αερίου από κοίτασμα που ανακαλύφθηκε ανοιχτά της Κύπρου προς την Αίγυπτο θα επανεξεταστεί, καθώς προς το παρόν οι δύο χώρες μελετάν τα δεδομένα από την περιοχή Zohr’ όπως δήλωσε σε συνέντευξη στο κρατικό τηλεοπτικό σταθμό ΡΙΚ.

Δεδομένων των χαμηλών και ευμετάβλητων τιμών φυσικού αερίου και των αυξανόμενων περιβαλλοντολογικών περιορισμών, τα νέα αυτής της γιγάντιας ανακάλυψης στη περιοχή Zohr, δε θα μπορούσαν να είχαν έρθει σε καλύτερη στιγμή τόσο για την Αίγυπτο, όσο και για την ΕΝΙ, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή. Από τη μια θα αναζωπυρώσει το διαρκώς εξασθενούμενο ενδιαφέρον για τις παραγωγικές προοπτικές της περιοχής. Από την άλλη θα επιτρέψει στην Αίγυπτο να σταθεί στα πόδια της, ενώ αποτελεί ένα καλό πρώτο βήμα για την εξασφάλιση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή. Επιπρόσθετα, καθώς αξιολογούμε εκ νέου του περιβαλλοντικούς μας στόχους για το σήμερα, αλλά και το αύριο, το φυσικό αέριο σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ίσως αποτελούν τη μόνη ρεαλιστική επιλογή για το μέλλον του ενεργειακού μας συστήματος. Συνεπώς η εξασφάλιση όσο το δυνατό περισσότερων κοιτασμάτων θα συμβάλλει θετικά στην τήρηση των περιβαλλοντικών και ενεργειακών στόχων που έχουμε ήδη θέσει.  

(Ο Χρήστος Μπρακούλιας είναι αναπληρωτής επικεφαλής του Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ στις Βρυξέλλες και ο Δρ. Άγγελος Γκανούτας – Λεβέντης είναι αναπληρωτής διευθυντής του Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ. Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο είναι προσωπικές και δεν αντανακλούν τις απόψεις ολόκληρου του Φόρου και των εταιριών που τους απασχολούν.)