Μ. Πίου: Ο ρόλος του «Turkish Stream» στη ρωσική σκακιέρα των αγορών

Ανατροπές στο σκηνικό των ευρωπαϊκών αγωγών αερίου αλλά και μία ευκαιρία για την Ελλάδα να αναβαθμίσει τη θέση της στο διεθνές ενεργειακό σκηνικό φέρνει η απόφαση του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούττν να ακυρώσει τον αγωγό South Stream και να διαμηνύσει στις Βρυξέλλες ότι το αέριο που προμηθεύεται σήμερα η Ε.Ε. μέσω Ουκρανίας θα πρέπει στο μέλλον να το αγοράζει από τον νέο κόμβο στα σύνορα Τουρκίας-Ελλάδας.

Αν και πολλοί αναλυτές μιλούν για μπλόφα των Ρώσων, η εσπευσμένη επίσκεψη του νέου επιτρόπου για την Ενεργειακή Ενοποίηση και αντιπροέδρου της Ε.Ε. Μάρος Σέφτοβιτς στη Μόσχα και η αμήχανη στάση των Βρυξελλών δείχνουν ότι στο μεγάλο παιχνίδι των αγωγών μόλις ξεκίνησε μία νέα παρτίδα.

Η ματαίωση του South Stream ανακοινώθηκε σε μία περίοδο που η ρωσική οικονομία δέχεται ισχυρότατο πλήγμα από την πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και η χρηματοδότηση του αγωγού είχε τεθεί σε αμφιβολία. Αποτελεί όμως και την απάντηση του Κρεμλίνου στις ασφυκτικές πιέσεις της Ε.Ε., η οποία επικαλούμενη το λεγόμενο «τρίτο ενεργειακό πακέτο», τα τελευταία χρόνια δημιουργεί συνεχώς εμπόδια στην υλοποίηση του South Stream.

Παράκαμψη Ουκρανίας

«Η στρατηγική μας απέναντι στην Ευρώπη αλλάζει. Μέχρι σήμερα μεταφέρουμε εμείς το αέριο στον καταναλωτή. Από εδώ και πέρα, αν η Ευρώπη θέλει να συνεχίσει να προμηθεύεται τα περίπου 50 δισ. κ.μ. αερίου που έπαιρνε κάθε χρόνο μέσω Ουκρανίας θα πρέπει να φτιάξει τις υποδομές για να το παραλαμβάνει από τον κόμβο στα σύνορα Τουρκίας Ελλάδος, όπου θα το παραδίδει η Gazprom», δήλωσε ο Αλεξέι Μίλερ, επικεφαλής του ρωσικού ομίλου, αλλά και ένας από τους κορυφαίους εκφραστές της ενεργειακής πολιτικής της Μόσχας. Η παράκαμψη της Ουκρανίας, που αποτελεί τον κεντρικό στόχο του προέδρου Πούτιν, σχεδιάζεται τώρα να επιτευχθεί μέσω του Turkish Stream (Τουρκικό Ρεύμα), του νέου αγωγού που θα συν δέει απευθείας τη Ρωσία με την Τουρκία στην τουρκική Θράκη, σε αντικατάσταση του South Stream, του έργου που είχε σχεδιαστεί να ενώσει τη Ρωσία με τη Βουλγαρία, μέσω ενός υποθαλάσσιου αγωγού στη Μαύρη Θάλασσα. Από τη Βουλγαρία ο South Stream θα ακολουθούσε μία διαδρομή προς την Αυστρία, τροφοδοτώντας με αέριο τα Βαλκάνια, τα οποία σήμερα προμηθεύονται το ρωσικό αέριο από τον κεντρικό αγωγό, ο οποίος περνά από την Ουκρανία.

Ο νέος σχεδιασμός φέρνει την Τουρκία σε προνομιακή θέση, αφού γίνεται το «πέρασμα» προς την Ευρώπη όχι μόνον του εναλλακτικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν αλλά και του ρωσικού φυσικού αερίου. Οι ίδιοι δε οι Ρώσοι με δηλώσεις τους άφησαν να εννοηθεί ότι η Άγκυρα μπορεί να χρησιμοποιήσει τον Turkish Stream στις δια πραγματεύσεις της με την Ε.Ε.

Οι συνομιλίες Gazprom με τη Botas (τουρκική κρατική εταιρεία αερίου) για τη χάραξη της διαδρομής του Turkish Stream έχουν ήδη ξε κινήσει, με τον υπουργό Ενέργειας της Τουρκίας Τανέρ Γιλντίζ να δηλώνει ότι οι επαφές των δύο εταίρων αποσκοπούν στην ανάλυση των τεχνικών και οικονομικών παραμέτρων του έργου. Αν υλοποιηθεί ο Turkish Stream, θα είναι ο δεύτερος ρωσικός αγωγός με την Τουρκία, μετά τον Blue Stream, ο οποίος εδώ και χρόνια τροφοδοτεί απευθείας τη γειτονική χώρα με ρωσικό αέριο.

Η Αθήνα παρακολουθεί με εν διαφέρον τις εξελίξεις, στο μέτρο που η Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει τη πύλη εισόδου του ρωσικού αερίου στην Ε.Ε., με κατεύθυνση τόσο προς τα Βαλκάνια, όσο και προς την Ιταλία. Ειδικά για τη σύνδεση με την Ιταλία, ρόλο θα μπορούσε να παίξει τόσο ο αγωγός TAP με την κατάλληλη αναβάθμιση της χωρητικότητάς του, όσο και ο ελληνο-ιταλικός αγωγός Poseidon. Όμως όλα τα σενάρια είναι πρώιμα.

Το ατού της Ε.Ε.

«Προσπαθούμε να κατανοήσου με πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», δήλωσε ο επίτροπος Σέφτοβιτς. σε συνάντηση που είχε με τους εκπροσώπους της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Σλοβενίας, της Κροατίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Ρουμανίας, των χωρών δηλαδή που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο είχαν εμπλακεί με τον South Stream. Ο Σλοβάκος επίτροπος χαρακτήρισε τον South Stream ως «μεγίστης σημασίας», δήλωση που ερμηνεύτηκε από αναλυτές ότι ενδεχομένως η απόφαση της Ρωσίας για την ακύρωση του έργου να μην είναι οριστική.

Από την άλλη πλευρά, η Ε.Ε. διατηρεί πάντα το χαρτί του μεγάλου καταναλωτή. Κανένας αγωγός δεν μπορεί να γίνει αν δεν εξασφαλιστούν πρώτα οι αγοραστές του αερίου, δηλαδή αν οι Βρυξέλλες δεν δώσουν το «πράσινο φως». Η απειλή της Μόσχας ότι θα προ ωθήσει τα 50-60 δισ. κ.μ. αερίου ετησίως που προορίζονται για την Ε.Ε. στις αγορές της Ασίας δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθεί, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον.

Όμως ούτε η Ευρώπη μπορεί να απεξαρτηθεί από το ρωσικό α έριο, το οποίο, όπως προβλέπουν οι διεθνείς οργανισμοί, θα συνεχίσει να αποτελεί βασική ενεργειακή πηγή για την Ε.Ε. για πολλά ακόμα χρόνια Οπότε οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Βρυξελλών και της Μόσχας για την προμήθεια και την όδευση του αερίου θα συνεχιστούν και στο παιχνίδι αυτό δεν αποκλείονται ούτε οι μπλόφες, ούτε οι εκπλήξεις.

(Ημερησία, 23/1/2015)