Ο φαύλος κύκλος του ΟΠΕΚ

Ο ΟΠΕΚ απολάμβανε επί τόσες δεκαετίες το μεγάλο προνόμιο του να είναι ο μοναδικός οργανισμός με την δύναμη να καθορίζει επί της ουσίας την προσφορά και τις τιμές του πετρελαίου διεθνώς. Σήμερα, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με την απώλεια αυτής της εξουσίας, καθώς τα πράγματα έχουν αλλάξει στην αγορά τα τελευταία χρόνια.

Η βασικότερη εξέλιξη που συντελέστηκε είναι φυσικά η ραγδαία αύξηση της αμερικανικής παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου που έφερε τις ΗΠΑ στα ίδια περίπου επίπεδα με τη Ρωσία και την Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, η σχιστολιθική παραγωγή μείωσε πάρα πολύ τις εισαγωγές αυτής της χώρας από παραδοσιακούς παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία, γεγονός που δεν θα πρέπει να περνά απαρατήρητο και σε ότι έχει να κάνει με την εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον στο εξής.

Όσον αφορά το πετρελαϊκό γίγνεσθαι, η Σαουδική Αραβία και οι υπόλοιπες δυνάμεις του ΟΠΕΚ πήραν μέσα στο τελευταίο τρίμηνο (όπου και καταγράφηκε η μείωση της τιμής του Brent και του WTI) μια σημαντική απόφαση: Πόνταραν στο παραδοσιακό αόρατο χέρι της αγοράς πετρελαίου, το οποίο λέει ότι όταν πέφτουν οι τιμές, πλήττονται οι επενδύσεις στην παραγωγή, με πρώτες τις ακριβότερες. Με άλλα λόγια, τα μέλη του ΟΠΕΚ εμφανίζονται απρόθυμα να μειώσουν την δικιά τους παραγωγή επειδή θεωρούν ότι το φθηνό πετρέλαιο θα διαβρώσει τελικά την αμερικανική και θα την επαναφέρει σε χαμηλότερα επίπεδα. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι παρά την ωρίμανση των κοιτασμάτων πετρελαίου στην Αραβία και αλλού, το κόστος παραγωγής τους παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με το αμερικανικό πετρέλαιο, οπότε το σκεπτικό του ΟΠΕΚ έχει μια θεωρητική βάση. Γιαυτό και η χθεσινή δήλωση του προέδρου της γενικής συνόδου του ΟΠΕΚ, Αμπντουρμάν αλ-Αχίρις, ότι "αν οι χαμηλές τιμές συνεχιστούν, τότε θα δεχτεί μακροπρόθεσμα πλήγμα η παραγωγική βάση", αποτελεί περισσότερο ευχή παρά προειδοποίηση.

Στην πράξη, όμως, το πετρέλαιο των 80 δολαρίων δεν φαίνεται να έχει προβληματίσει ιδιαίτερα τους Αμερικάνους πετρελαιάδες, οι οποίοι δηλώνουν ικανοί να συνεχίσουν απτόητοι με την παραγωγή τους. Όλα αυτά τη στιγμή που στην παγκόσμια αγορά υπάρχει μια ποσότητα 1-2 εκατ. βαρελιών την ημέρα που παραμένει περιττή.

Κατά συνέπεια, ο ΟΠΕΚ είναι αντιμέτωπος με ένα πολύ άβολο δίλημμα εφόσον όλοι οι υπόλοιποι (ΗΠΑ, Ρωσία κτλ) έχουν δηλώσει ότι δεν θέλουν να περιορίσουν την παραγωγή τους: Η θα ρίξει την δικιά του παραγωγή για να στηρίξει τις τιμές και θα υποστεί απώλεια μεριδίου στην αγορά, ή θα συνεχίσει ως έχουν τα πράγματα ελπίζοντας για το καλύτερο μέσω της ενισχυμένης παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης που θα φέρει το φθηνό πετρέλαιο, η οποία με τη σειρά της θα αυξήσει εκ νέου την ζήτηση, άρα και τις τιμές. Οι αναλυτές θεωρούν, πάντως, ότι ακόμα και αν ο ΟΠΕΚ μειώσει κατά 0,5-1 εκατ. βαρέλια τις ποσότητες που παράγει, αυτό δεν πρόκειται να έχει κανένα φοβερό οριστικό αποτέλεσμα στην τιμή. Και φυσικά θα τονώσει εκ νέου την αμερικανική παραγωγή, εξ ου και ο φαύλος κύκλος που αναφέρεται στον τίτλο.

Είναι προφανές, με βάση τα παραπάνω, ότι ο οργανισμός δεν χαρακτηρίζεται πλέον από την παντοδυναμία άλλων εποχών. Στο κάτω-κάτω, παράγει σήμερα γύρω στα 30 εκατ. βαρέλια εκ των 90 εκατ. βαρελιών της παγκόσμιας παραγωγής. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία παράγουν από 10 εκατ. βαρέλια και στον ΟΠΕΚ κυριαρχούν παραδοσιακά οι έριδες, οπότε αντιλαμβάνεται κανείς ότι βρισκόμαστε σε ένα σύστημα ισχύος με περισσότερους πόλους σε σχέση με το παρελθόν.