Οι τρεις πυλώνες ώστε να γίνει η ΝΑ Ευρώπη σημαντική αγορά στο φυσικό αέριο

Στις δυνατότητες του τομέα υδρογονανθράκων της ΝΑ Μεσογείου αναφέρθηκε την Τετάρτη ο πρόεδρος του Greek Energy Forum, Αλεξανδρος Λαγάκος, μιλώντας από το βήμα του 3ου Adriatic and Balkans Oil & Gas Summit. Στάθηκε ιδιαίτερα στους τρεις πυλώνες που μπορούν να καταστήσουν στο μέλλον την περιοχή μας σε σημαντική περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου.

Ο κ. Λαγάκος θεωρεί ότι η απελευθέρωση των εθνικών αγορών μέσω της θεσμοθέτησης ενός σύγχρονου, σαφούς και διαφανούς ρυθμιστικού πλαισίου θα λειτουργήσει - συν τοις άλλοις - ως καταλύτης για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη προσέλκυση επενδυτών στον τομέα της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι μεταρρυθμίσεις σε συνδυασμό με την καλύτερη διασύνδεση των Βαλκανικών αγορών μέσω της κατασκευής φυσικών υποδομών και της συμβατότητας των επιμέρους εθνικών ρυθμιστικών πλαισίων θα δώσουν αναπτυξιακή ώθηση τόσο στις εθνικές οικονομίες όσο και στην ανάπτυξη του τομέα των ερευνών υδρογονανθράκων. «Η ύπαρξη μίας εύρυθμης περιφερειακής αγοράς επιτρέπει στον επενδυτή να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα το ρίσκο που αντιμετωπίζει», τόνισε σχετικά ο πρόεδρος του Greek Energy Forum.

Σύμφωνα με τον ίδιο, προκειμένου να αναδειχθεί η περιοχή της ΝΑ Μεσογείου σε περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου, θα πρέπει να επενδύσει σε τρεις βασικούς πυλώνες στο εξής:

1) Ασφάλεια εφοδιασμού & Διαφοροποίηση πηγών προμήθειας

Οι επιλογές που είναι προς το παρόν ή διαφαίνοται ως διαθέσιμες στα εγγύς μέλλον για την περιοχή μας είναι οι εξής:

α) Ρωσία: Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις σε νέα κοιτάσματα τεράστιας δυναμικότητας. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αυξανόμενη πίεση που δέχεται η Gazprom στο εσωτερικό της Ρωσίας, τόσο λόγω της ισχυροποίησης των "ανεξάρτητων" παραγωγών όσο και της πιεστικής ανάγκης για ενίσχυση εσόδων με στόχο την αποπληρωμή των γιγάντιων επενδύσεών της σε νέες υποδομές, αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες οι Ρώσοι όχι απλώς να διατηρήσουν τις εξαγωγές αερίου στην Ευρώπη στα ίδια επίπεδα αλλά να τις αυξήσουν στο άμεσο μέλλον. Με άλλα λόγια, η Ρωσία έχει κάθε κίνητρο να καλλιεργήσει στις συνειδήσεις των Ευρωπαίων πολιτών την εικόνα του "αξιόπιστου προμηθευτή"

β) LNG: Προγραμματίζεται η κατασκευή νέων σταθμών υγροποίησης διεθνώς (π.χ Αυστραλία, Αγκόλα, Μοζαμβίκη) καθώς και η έναρξη εξαγωγών αμερικανικού LNG από το 2016 αλλά και αρκετοί νέοι σταθμοί αεριοποίησης στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ως αποτέλεσμα, η παγκόσμια αγορά LNG θα παραμείνει πιεσμένη τουλάχιστον έως το 2018. Για τη συνέχεια, οι απόψεις διίστανται, αν και ο κ. Λαγάκος θεωρεί πως από το 2018 και μετά θα αρχίσουμε να βλέπουμε αποκλιμάκωση των τιμών και συνεπώς σταδιακά περισσότερα φορτία να φτάνουν στην Ευρώπη, ειδικότερα στη ΝΑ Ευρώπη.

γ) Στην περίπτωση της Κασπίας ο ΤΑΡ αλλάζει τα δεδομένα - όχι άμεσα για την ΒΔ Ευρώπη όπου συγκεντρώνεται η πλειοψηφία της ευρωπαϊκής ζήτησης προς το παρόν αλλά σίγουρα για τη "γειτονιά μας", καθώς τα 10 bcm που πρόκειται να μεταφέρει σε πρώτη φάση ισοδυναμούν με περισσότερο από το 50% της συνολικής ζήτησης όλων των κρατών των Βαλκανίων. Επίσης, ο ΤΑΡ θα επιτρέψει την αμφίδρομη διασύνδεση της Ελλάδος με την Ιταλία. Η Ιταλία με τη σειρά της είναι ήδη διασυνδεδεμένη με τα σημαντικότερα hubs όπως αυτά της Ολλανδίας και της Γερμανίας. Έτσι, η Ελλάδα μέσω του TAP θα καταλήξει να είναι διασυνδεδεμένη με τις τρεις μεγαλύτερες αγορές αερίου της Ευρώπης, δηλαδή τις Γερμανία, Ιταλία και Τουρκία.

δ) Κοιτάσματα ΝΑ Μεσογείου: Ο κ. Λαγάκος προέβαλε την ανάγκη υποστήριξης του αγωγού East Med και χαρακτήρισε ως τεράστιας στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη το να εξασφαλίσει πως το αέριο που θα παράγεται στη ΝΑ Μεσόγειο θα διέρχεται μέσω ευρωπαϊκού εδάφους προτού αξιοποιηθεί με οποιονδήποτε άλλο τρόπο αργότερα. «Ο εν λόγω αγωγός, αν και οικονομικά υστερεί όλων των υπόλοιπων προτεινόμενων λύσεων, εξασφαλίζει πως το αέριο θα διέρχεται μέσω αγωγού από ευρωπαϊκό έδαφος και μάλιστα από μία χώρα, όπως η Ελλάδα, η οποία από μόνη της δεν είναι σε θέση επ' ουδενί να "μπλοκάρει" τη διέλευση του αερίου από το εθνικό της σύστημα, αφενός λόγω χαμηλής εθνικής κατανάλωσης και αφετέρου λόγω δεσμεύσεων τήρησης των κοινοτικών κανόνων λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς», δήλωσε σχετικά.

Όσον αφορά την διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, οι χώρες της περιοχής οφείλουν να συνεργαστούν για να εναρμονίσουν τα ρυθμιστικά τους πλαίσια, ώστε να επιτρέψουν την ουσιαστική διασύνδεση των εθνικών αγορών. Επίσης η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει αντίστοιχα έργα κοινού ενδιαφέροντος (PCI projects).

2) Τέλος, η επιχειρησιακή ευελιξία κρίνεται απαραίτητη για την καλύτερη διαχείριση ρίσκου αλλά και την ανάδειξη ευκαιριών, τόσο για τους καταναλωτές όσο και τους προμηθευτές.

Μέσα επίτευξης της επιχειρησιακής ευελιξίας θα μπορούσα να είναι μεταξύ άλλων η θεσμοθέτηση trading hubs, η μεταφορά του σημείου παράδοσης όλων των υφιστάμενων συμβολαίων στο εικονικό σημείο παράδοσης (virtual trading point), προώθηση βραχυχρόνιας αγοράς μεταφορικής δυναμικότητας μεταξύ των κρατών, επένδυση σε φυσικές υποδομές αποθήκευσης αερίου και δεξαμενών LNG.

Ο κ. Λαγάκος σημείωσε, επίσης, ότι οι παραπάνω στόχοι μπορούν να επιτευχθούν περισσότερο μέσω των μεταρρυθμίσεων παρά μέσω δημοσίων δαπανών, ώστε να εξοικονομηθούν χρήματα.