Χ. Φλουδόπουλος: South Stream: Ξαναπαγώνει ο … "παγωμένος" αγωγός

Την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να περιορίσει την μονομερή ενεργειακή της εξάρτηση και να προωθήσει τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας ενέργειας, υπογραμμίζουν οι τελευταίες εξελίξεις που έφεραν το πάγωμα των εργασιών κατασκευής του αγωγού South Stream στη Βουλγαρία.

Όπως φάνηκε μετά την παρέμβαση της Ευρ. Επιτροπής προς τη Βουλγαρία, ο αγωγός μπορεί να κατασκευαστεί μόνο εφόσον υπάρξει πλήρης συμμόρφωση προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία που υπαγορεύει την πρόσβαση τρίτων εταιρειών σε υποδομές μεταφοράς ενέργειας, προκειμένου να εξασφαλιστούν συνθήκες ανταγωνισμού και να μη δημιουργηθεί «μονοψώνιο» στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας.

Είχαν προηγηθεί οι προειδοποιήσεις από την Ε.Ε. προς τη Βουλγαρία ότι δεν μπορεί να γίνει ανεκτή η παραβίαση της ενεργειακής νομοθεσίας της Ευρώπης, πάνω στην οποία «πόνταραν» η βουλγαρική κυβέρνηση αλλά και η Μόσχα, προκειμένου να ξεκινήσει η κατασκευή του αγωγού από αυτόν τον μήνα.

Τον περασμένο Απρίλιο, η Βουλγαρία πέρασε νόμο που στην ουσία παραχωρεί ειδικό καθεστώς λειτουργίας στο SouthStream κατά παράβαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, γεγονός που πυροδότησε μια σειρά από αντιδράσεις εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αποκορύφωμα η ανακοίνωση της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα ότι ξεκινά διαδικασία παραπομπής εναντίον της Βουλγαρίας. Εκτός από το θέμα της νομοθεσίας στο στόχαστρο των Βρυξελλών για θέματα ανταγωνισμού βρέθηκε ο διαγωνισμός ανάθεσης της κατασκευής του αγωγού στην εταιρεία Stroytransgaz που ανήκει στον Gennady Timchenko, Ρώσο επιχειρηματία στον οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις. Εξάλλου στις κινήσεις της Βουλγαρίας είχαν αντιδράσει έντονα και οι ΗΠΑ, εκφράζοντας μάλιστα τη δυσφορία τους και μέσω της πρέσβειράς τους στη Σόφια.

Έτσι την Κυριακή, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Oresharski δήλωσε ότι «η Βουλγαρία δεν πρόκειται να ξεκινήσει τις εργασίες για την κατασκευή του αγωγού South Stream εάν δεν πάρει το πράσινο φως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Τη δήλωση καλωσόρισε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Sabine Berger.

Πάντως ακόμη και μετά από την ανακοίνωση του Oresharski, ο υπουργός Ενέργειας και ένθερμος υποστηρικτής του South Stream Stoynev επέμεινε ότι η Βουλγαρία δεν εγκαταλείπει τα σχέδιά της. «Θα βρεθεί λύση σε όλα τα εκκρεμή θέματα, ο South Stream είναι ένα μη αναστρέψιμο ευρωπαϊκό έργο» δήλωσε ο προερχόμενος από το σοσιαλιστικό κόμμα του Σ. Στάνισεφ υπουργός του κυβερνητικού συνασπισμού.

Ο πρώτος … πάγος

Πάντως ήδη από τις αρχές Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ουσιαστικά έχει βάλει φρένο στην ανάπτυξη του αγωγού South Stream παγώνοντας τη διαδικασία για την έγκριση του. Ακολούθησε ωστόσο τον περασμένο Απρίλιο η ψήφιση από τη Βουλγαρία του νέου ενεργειακού νόμου, που προκάλεσε την αντίδραση της Ε.Ε. καθώς έδινε ειδικό καθεστώς άδειας και λειτουργίας στο South Stream, κατά παράβαση του τρίτου ενεργειακού πακέτου.

Το τρίτο ενεργειακό πακέτο

Η ενεργειακή νομοθεσία της Ε.Ε. (γνωστό και ως τρίτο ενεργειακό πακέτο) υποχρεώνει τις ενεργειακές εταιρείες να διαχωρίσουν την παραγωγή από τη διανομή με στόχο να επιτρέψει σε ανταγωνιστές να έχουν πρόσβαση στις υποδομές. Ωστόσο η Ρωσία και η Gazprom θέλουν να διατηρήσουν τον πλήρη έλεγχο του αγωγού που σχεδιάζεται ώστε, παρακάμπτοντας την Ουκρανία μέσω της Μαύρης Θάλασσας, να παραδίδει 63 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως στη Βουλγαρία και από εκεί στα Βαλκάνια και τη νότια και κεντρική Ευρώπη.

Ουκρανία

Στο φόντο των εξελίξεων για το South Stream πάντως εκτυλίσσονται και οι κρίσιμες τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΕΕ για το θέμα της τιμής με την οποία θα χρεώνεται το Κίεβο για το φυσικό αέριο που καταναλώνει από τη Μόσχα. Η Ουκρανία που πλήρωνε πολύ χαμηλότερες τιμές αερίου, έχει δηλώσει ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στα 485 δολάρια ανά 1000 κυβικά μέτρα που χρεώνει η Ρωσία μετά την κρίση. Σε περίπτωση που δε βρεθεί λύση, τότε υπάρχει κίνδυνος για την ομαλή ροή του ρωσικού αερίου που εξάγεται στην Ευρώπη μέσω Ουκρανίας. Όλες οι πλευρές πάντως διακηρύσσουν τη βούλησή τους να μην δημιουργηθεί αδιέξοδο, το οποίο θα προκαλούσε τεράστια προβλήματα τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Ρωσία.

Διαφοροποίηση

Η δέσμευση της Ε.Ε. στην πολιτική διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας πάντως, επαναβεβαιώνει τη σημασία που διαδραματίζουν που έχουν για την Ευρώπη εναλλακτικοί αγωγοί, όπως ο TAP, που φέρνουν στις ευρωπαϊκές αγορές αέριο από άλλες πηγές, εν προκειμένω από την Κασπία. Ιδιαίτερα μετά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο South Stream, ενισχύονται σημαντικά ταυτόχρονα με τον αγωγό TAP, και οι διασυνδετήριοι αγωγοί που θα αποτελέσουν τις προεκτάσεις του προς τα κεντρικά Βαλκάνια ή ακόμη και την κεντρική Ευρώπη.

(capital.gr, 10/6/2014)