Κάπρος: Πώς η αγορά RES-pool θα εξυπηρετήσει ένα σύστημα βασισμένο στις ΑΠΕ και αποθήκευση με ανταγωνιστικές τιμές

Στην ανάγκη και τις προϋποθέσεις μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αναφέρθηκε σήμερα από το βήμα του Power & Gas Forum ο καθηγητής ΕΜΠ, Παντελής Κάπρος.

Τα τελευταία χρόνια η κρίση του 2022 αποκάλυψε θεμελιώδεις αδυναμίες σχεδιασμού στην ευρωπαϊκή αγορά. Συγκεκριμένα, το αέριο διαμορφώνει τις τιμές χονδρικής πολύ πέραν του πραγματικού μεριδίου στο ενεργειακό ισοζύγιο. Επίσης, οι αυξήσεις στη χονδρική μετακυλίονται σχεδόν αυτόματα στη λιανική.

Ένα ακόμη θέμα είναι ότι οι καταναλωτές αποκλείονται στην πράξη από άμεση πρόσβαση σε χαμηλού κόστους ενέργεια ΑΠΕ, ενώ η αγορά διμερών συμβολαίων παραμένει ρηχή, μη προβλέψιμη και ανεπαρκώς ρευστή.

Το δεύτερο σκέλος της σημερινής κατάστασης είναι ότι η αγορά αδυνατεί να στηρίξει κατάλληλα τις επενδύσεις στην πράσινη μετάναση. Τα θεμελιώδη δεν διασφαλίζουν βιωσιμότητα για τον συνδυασμό ΑΠΕ, ευελιξίας και αποθήκευσης.

Ταυτόχρονα, οι περικοπές και η αστάθεια εσόδων διαβρώνουν το επενδυτικό προφίλ της πράσινης ενέργειας. Η δε αποθήκευση καθίσταται οικονομικά ευάλωτη όσο το σύστημα προσεγγίζει τα βέλτιστα επίπεδα ανάπτυξής της. Όσον αφορά τις μονάδες αερίου, αντιμετωπίζουν επισφαλές μέλλον από οικονομικής άποψης. Τα ασταθή έσοδα της φυσικής αγοράς δεν συμβαδίζουν με τις ανάγκες μακροχρόνιας χρηματοδότησης.

Ο κ. Κάπρος μίλησε στη συνέχεια για τα βραχυχρόνια και τα μακροχρόνια τμήματα των βέλτιστων αγορών εμπορευμάτων. Στην πρώτη περίπτωση η προημερήσια και ενδοημερήσια αγορά λειτουργούν αξιόπιστα στον ηλεκτρισμό της Ευρώπης και η οριακή τιμολόγηση παραμένει ο πιο οικονομικά αποδοτικός τρόπος εκκαθάρισης. Περισσότερη σύζευξη των αγορών και ενοποίησή τους είναι σε θέση να βοηθήσουν.

Όσον αφορά τις μακροπρόθεσμες αγορές, οι προθεσμιακές δεν έχουν επαρκή ρευστότητα και η αγορά των ΡΡΑ είναι περιορισμένη. Έτσι, δεν αντιμετωπίζεται το λεγόμενο tenor gap που υπονομεύει τη χρηματοδότηση των έργων, τα οποία έχουν μακροχρόνιο επενδυτικό ορίζοντα.

Ως συμπέρασμα, η φυσική αγορά είναι από μόνη της ανεπαρκής για το σύνολο του κλάδου, ενώ η οδηγία της Ε.Ε. για την ηλεκτρική ενέργεια δεν χαίρει επαρκούς εφαρμογής. Ένας υβριδικός σχεδιασμός της αγοράς σημαίνει διατήρηση της φυσικής αγοράς, αλλά και ανάπτυξη μιας εκτεταμένης αγοράς συμβολαίων. Εκεί βρίσκεται η βέλτιστη αρχιτεκτονική, σύμφωνα με τον κ. Κάπρο.

Έτσι, η λεγόμενη αγορά RES-pool θα συγκεντρώνει και θα μετατρέπει σε CfD όλες τις μορφές ενίσχυσης ΑΠΕ μαζί με νέες ενισχύσεις στο μέλλον. Θα εκδίδει τυποποιημένα προϊόντα-συμβόλαια απλών και σύνθετων ΡΡΑ, ανάμεσα σε επενδυτές, κράτος και αγοραστές μαζί με εγγυήσεις.

Προμηθευτές και παραγωγοί θα έχουν πλέον συμφέρον να χρησιμοποιούν τη φυσική αγορά μόνο για αποκλίσεις και εξισορρόπηση. Ως αποτέλεσμα, οι προμηθευτές θα έχουν μια δομή κόστους με δύο τμήματα: Κυμαινόμενο κόστος αγοράς από τη spot αγορά και σταθερό κόστος μέσω συμβολαίων, όπου θα αντανακλώνται οι ΑΠΕ, αποθήκευση και ευελιξία.

Η νέα αυτή αγορά ηλεκτρισμού θα μπορεί να διαμορφώσει ένα τμήμα ειδικά για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες με επιπλέον κρατικές ενισχύσεις και προνόμια, ώστε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, κατέληξε ο κ. Κάπρος.