Στη Βουλή η χρηματοδότηση έργων εξοικονόμησης από τους προμηθευτές και η ανάκτησή τους από τους λογαριασμούς – Τα ανοικτά ζητήματα για το On-Bill Financing – Λύση στον «ενεργειακό τουρισμό» ζητούν οι πάροχοι

Διατάξεις που ανοίγουν τον δρόμο για την «ενεργοποίηση» του χρηματοδοτικού εργαλείου On-Bill Financing καθώς και των λεγόμενων «λευκών πιστοποιητικών», περιλαμβάνει σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αντικείμενο τη σύσταση της Ειδικής Υπηρεσίας για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.

Όπως έχει γράψει το energypress, μέσω του On-Bill Financing, οι πάροχοι θα αναλαμβάνουν το κόστος των έργων -είτε με ίδια κεφάλαια είτε μέσω δανεισμού- το οποίο θα το ανακτούν σταδιακά μέσα από τους λογαριασμούς των πελατών τους. Στην ουσία το συγκεκριμένο σχήμα αφορά ένα είδος έμμεσης δανειοδότησης, που θα επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να προχωρούν σε αναβαθμίσεις, χωρίς να καλύπτουν εκείνοι σε πρώτη φάση τα έξοδα.

Με τη νομοθετική πρωτοβουλία, κατ΄αρχάς θα διευρυνθεί το αντικείμενο των προμηθευτών ώστε να συνάπτουν συμφωνίες με τους πελάτες τους και για την παροχή υπηρεσιών ενεργειακών αναβάθμισης. Επίσης, θεσπίζεται η δυνατότητα χρηματοδότησης των υπηρεσιών αυτών, όπως και η εξόφλησή τους μέσω των λογαριασμών.

Επομένως, όταν υπερψηφιστεί η συγκεκριμένη διάταξη, πλέον θα μπορεί να υπάρξει τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας, ο οποίος θα θέσει σε εφαρμογή το On-Bill Financing. Με την τροποποίηση, θα καθορίζονται επίσης και οι ακριβείς όροι με τους οποίους αυτό θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί. 

Ερωτήματα για την ακριβή «φόρμουλα»

Επομένως, για να «κλειδώσει» η τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας, θα πρέπει να δοθεί απάντηση σε μία σειρά από ζητήματα, τα οποία αυτή τη στιγμή παραμένουν ανοικτά. Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί το αν θα επιτραπεί η αξιοποίηση των προμηθευτών και του On-Bill Financing στα προγράμματα «Εξοικονομώ», δανειοδοτώντας τους πελάτες τους για την ίδια συμμετοχή τους, η οποία θα αποπληρώνεται μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος.

Το πρόβλημα είναι πως τα συγκεκριμένα προγράμματα περιλαμβάνουν επιδοτήσεις από κρατικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Επομένως, εγείρονται ανησυχίες αν με αυτό τον τρόπο οι προμηθευτές θα βρεθούν σε προνομιακή θέση έναντι άλλων παικτών της αγοράς που «τρέχουν» τα προγράμματα (όπως μηχανικοί και εταιρείες ESCO), δημιουργώντας έτσι στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Πιο ξεκάθαρο θεωρείται το πεδίο εφαρμογής του «on-bill financing» σε έργα αναβάθμισης που θα υλοποιούνται αποκλειστικά με ιδιωτικά κεφάλαια, χωρίς επιδοτήσεις. Ακόμη όμως και σε αυτή την περίπτωση, εκκρεμούν αποφάσεις για μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα.

Βασικό τέτοιο θέμα είναι η αλλαγή προμηθευτή από τον καταναλωτή. Σε ένα τέτοιο σενάριο, εξετάζεται το ενδεχόμενο να απαιτείται η άμεση εξόφληση του υπόλοιπου της οφειλής στον αρχικό πάροχο ο οποίος χρηματοδότησε την ενεργειακή αναβάθμιση.

Παράλληλα, αναζητείται το κατάλληλο μοντέλο αποπληρωμής. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικές επιλογές: είτε η ενσωμάτωση των δόσεων στον λογαριασμό ρεύματος, ως διακριτή χρέωση, είτε η έκδοση ξεχωριστών λογαριασμών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το ενδεχόμενο αθέτησης των πληρωμών από τον καταναλωτή. Το ερώτημα είναι αν αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε εντολή διακοπής της ηλεκτροδότησης (όπως συμβαίνει τώρα με τα ληξιπρόθεσμα χρέη για την προμήθεια ρεύματος). Η επικρατέστερη άποψη, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, είναι αρνητική. Αντί αυτού, προκρίνεται η λύση της μερικής παρακράτησης μέρους από επόμενους λογαριασμούς, ως ένας μηχανισμός περιορισμένης διασφάλισης των προμηθευτών.

«Φίλτρο» στις μετακινήσεις καταναλωτών με ληξιπρόθεσμα 

Αξίζει να σημειωθεί πως η χρήση του on-bill financing δεν θα είναι προαιρετική για τους προμηθευτές, καθώς θα συνδεθεί με τα Καθεστώτα Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης. Αυτό σημαίνει ότι οι πάροχοι θα υποχρεώνονται να δεσμεύονται να πετύχουν συγκεκριμένους στόχους εξοικονόμησης σε ετήσια βάση, προωθώντας τον αντίστοιχο αριθμό ενεργειακών αναβαθμίσεων.

Στελέχη του κλάδου τονίζουν ότι πριν τεθεί σε εφαρμογή το νέο εργαλείο, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το χρόνιο πρόβλημα του «ενεργειακού τουρισμού». Πρόκειται για την πρακτική κατά την οποία καθώς σήμερα δεν υπάρχει κανένα «φίλτρο» στις μετακινήσεις καταναλωτών με ληξιπρόθεσμα, νοικοκυριά και επιχειρήσεις αλλάζουν πάροχο, ώστε να συνεχίσουν να ηλεκτροδοτούνται παρά τα χρέη που αφήνουν πίσω τους.

Η πρακτική αυτό έχει ήδη δημιουργήσει σημαντικές οφειλές στις εταιρείες προμήθειας, που ανέρχονται σε εκατομμύρια ευρώ. Εκτιμάται δε ότι το πρόβλημα θα ενταθεί, εφόσον οι προμηθευτές κληθούν να χρηματοδοτούν και έργα ενεργειακής αναβάθμισης. Με δεδομένο ότι η χρήση του on-bill financing από τους παρόχους θα είναι υποχρεωτική, η ανάγκη περιορισμού του «ενεργειακού τουρισμού» καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική.

Για τον λόγο αυτό, τα στελέχη του κλάδου σημειώνουν πως πλέον γίνονται επείγουσες οι άμεσες παρεμβάσεις, για την αναθεώρηση του -ανενεργού σήμερα- Άρθρου 42 του Κώδικα Προμήθειας, ώστε να θεσπιστούν αποτελεσματικές δικλίδες προστασίας απέναντι στις μετακινήσεις καταναλωτών με ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Τα Πιστοποιητικά Μονάδων Εξοικονόμησης Ενέργειας 

Με άλλη ρύθμιση του σχεδίου νόμου ανοίγει ο δρόμος για την έκδοση Πιστοποιητικών Μονάδων Εξοικονόμησης Ενέργειας εντός του καθεστώτος επιβολής υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσης. Πρόκειται για τα λεγόμενα «λευκά πιστοποιητικά», τα οποία όπως και το on-bill financing, περιλαμβάνονται στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», που κατάρτισε το ΥΠΕΝ και ο οποίος εγκρίθηκε πρόσφατα με Υπουργική Απόφαση.

Οι Μονάδες Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΜΕΕ) θα αντιπροσωπεύουν ένα τεκμηριωμένο αποτέλεσμα εξοικονόμησης. Θα είναι μεταβιβάσιμες και θα λειτουργούν ως εμπορεύσιμο προϊόν, θα συνδέονται με χρηματικό ισοδύναμο και θα καταγράφονται σε κεντρικό πληροφοριακό σύστημα.

Η εξέλιξη του σχήματος θα επιτρέψει τη συμμετοχή και τρίτων μερών, όπως Εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCOs), δήμοι, δημόσιοι φορείς, ακόμα και μεγάλοι τελικοί καταναλωτές, τα οποία θα μπορούν να πιστοποιούν ΜΕΕ και να τις πωλούν στα Υπόχρεα Μέρη.

Παράλληλα, θα εξορθολογιστεί η αξία των ΜΕΕ, εισάγοντας διαφορετική τιμολογιακή πολιτική ανά τεχνολογία ή κοινωνικό όφελος. Για παράδειγμα, θα αναγνωρίζεται μεγαλύτερη αξία ΜΕΕ για παρεμβάσεις σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και θα δίνεται η δυνατότητα «πράσινων premiums» για τεχνολογίες χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος.