Τεχνητή νοημοσύνη και ενεργειακή κρίση

Το θέμα της εποχής είναι όπως γνωρίζουμε η Τεχνητή Νοημοσύνη. Τεράστιες επενδύσεις γίνονται και ακόμα πιο τεράστιες προγραμματίζονται σε όλο τον κόσμο, με αιχμή τις ΗΠΑ.

Για την συμβολή των AI επενδύσεων στο ΑΕΠ των ΗΠΑ, τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά — ίσως και ανησυχητικά:

Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό επεξεργασίας πληροφοριών και λογισμικό αντιπροσωπεύουν μόλις 4% του συνολικού ΑΕΠ των ΗΠΑ, αλλά ήταν υπεύθυνες για το 92% της ανάπτυξης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025. Χωρίς αυτές, η ετησιοποιημένη ανάπτυξη θα ήταν μόλις 0,1% — δηλαδή οικονομία σχεδόν στασιμότητας.

Συνολικά, εκτιμάται ότι το 80% της αύξησης της τελικής εγχώριας ιδιωτικής ζήτησης στο πρώτο εξάμηνο του 2025 προήλθε από data centers και συναφείς δαπάνες υψηλής τεχνολογίας. Το 2022 αποτέλεσε ένα σημείο καμπής λόγω της δημόσιας κυκλοφορίας του ChatGPT και του νόμου CHIPS.

Η κατασκευή data centers έφτασε σε ρεκόρ ρυθμό $40 δισεκατομμυρίων ετησίως τον Ιούνιο του 2025, αυξημένη κατά 30% σε ετήσια βάση. Τα λεγόμενα "hyperscalers" (Meta, Alphabet, Microsoft, Amazon, Oracle) εκτιμάται ότι θα διαθέσουν $342 δισεκατομμύρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες το 2025, αύξηση 62% σε σχέση με πέρυσι.

Στις ΗΠΑ, οι AI-σχετικές κεφαλαιουχικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν περίπου 5% του ΑΕΠ και αναπτύσσονται με ρυθμό χαμηλών διψήφιων ποσοστών ετησίως — συγκρίσιμο με την τεχνολογική άνθηση των τελών '90s/αρχών 2000s.

Ένα εύστοχο σχόλιο που κυκλοφόρησε ευρέως: "Η οικονομία των ΗΠΑ μπορεί να είναι απλώς τρία AI data centers με παλτό."

Η ενεργειακή εξάρτηση: ένα θεμελιακό πρόβλημα

Μια μονάδα AI server rack απαιτεί 40 έως 100 kilowatts ισχύος, ενώ μια παραδοσιακή χρειάζεται 5 έως 15. Ένα μόνο AI workload καταναλώνει περίπου 1.000 φορές περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από μια συνηθισμένη αναζήτηση στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, τα data centers καταναλώνουν ήδη το 1,5% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η Goldman Sachs εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση ισχύος από data centers θα αυξηθεί 50% ως το 2027 και μέχρι 165% ως το 2030.

Η Deloitte προβλέπει ότι η ζήτηση ισχύος των AI data centers στις ΗΠΑ θα εκτιναχθεί από 4 GW το 2024 σε 123 GW ως το 2035 — αύξηση 30 φορές.

Το ρίσκο του πολέμου στο Ιράν: Άμεσες απειλές

Ενεργειακή έκθεση

Το Ιράν έχει κηρύξει το Στενό του Ορμούζ "κλειστό" — ένα κρίσιμο πέρασμα για τις εξαγωγές αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από την περιοχή — με αποτέλεσμα την ανοδική εκτόξευση της τιμής πετρελαίου.

Η Allianz εκτιμά ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση με σημαντική διατάραξη του Ορμούζ μπορεί να ωθήσει το πετρέλαιο στα $100/βαρέλι, ενώ σε ένα ακραίο σενάριο ευρύτερων επιθέσεων σε ενεργειακή υποδομή, το Brent θα μπορούσε να ξεπεράσει τα $130. Μια αύξηση 10% στην τιμή πετρελαίου τείνει να προσθέτει 0,1 έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Το πετρέλαιο δεν είναι άμεσος καύσιμος πόρος για τα data centers — αλλά ο διαύλος μετάδοσης είναι σύνθετος:

Ένα πετρελαϊκό σοκ μπορεί να ανεβάσει τα ενεργειακά κόστη μέσω της υποκατάστασης καυσίμων, του κόστους ναυτιλίας, της ντιζελοκίνητης γεννήτριας εφεδρείας, των κατασκευαστικών εισροών, των πληθωριστικών προσδοκιών και των συνθηκών χρηματοδότησης.

Παράλληλα είχαμε ήδη Ιρανική drone επίθεση σε τρία data centers του AWS στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, πράγμα που ανησυχεί την επενδυτική κοινότητα, απειλώντας περισσότερα από $21 δισεκατομμύρια σε προγραμματισμένες επενδύσεις data centers στη Μέση Ανατολή. Τα παγκόσμια χρηματιστήρια έχουν υποχωρήσει 5,5% από την έναρξη της σύγκρουσης.

Αυτός φαίνεται να είναι ο πρώτος πόλεμος στον οποίο ένα AI data center αποτέλεσε στόχο στρατιωτικής επίθεσης — γεγονός που μπορεί να αναδιαμορφώσει το πού χτίζεται η AI υποδομή για χρόνια ή δεκαετίες.

Επίσης, Ιρανική επίθεση ανάγκασε το Κατάρ να θέσει εκτός λειτουργίας το 17% της παγκόσμιας παραγωγής LNG. Αυτό απειλεί άμεσα τη βιομηχανία chips, που αποτελεί κρίσιμο τμήμα της AI υποδομής — καθώς αυξημένες ενεργειακές τιμές, αν παραμείνουν, αποτελούν κίνδυνο βραχυπρόθεσμα για τους κατασκευαστές chips.

Με $200 δισεκατομμύρια να έχουν σβηστεί από τη συνδυασμένη αξία SK Hynix και Samsung από την έναρξη του πολέμου, οι μνήμες chips — θεμελιώδεις για AI — δέχονται άμεση πίεση.

Με δεδομένα όλα αυτά  πόσο άραγε είναι το ρίσκο για ένα απότομο σταμάτημα αυτών των επενδύσεων με βάση την εκτόξευση των τιμών ενέργειας;

Ανάμικτα στοιχεία:

• Τα hyperscalers έχουν δεσμεύσεις πολλών ετών — η Amazon προγραμματίζει $200 δισεκατομμύρια σε δαπάνες data centers μόνο το 2026. Τα δεσμευμένα κεφάλαια φτάνουν τα $1,5 τρισεκατομμύρια συνολικά.
• Τα data centers στις ΗΠΑ τρέχουν κυρίως σε ηλεκτρισμό — όχι άμεσα σε πετρέλαιο.
• Υπάρχει στρατηγικός ανταγωνισμός με Κίνα που κάνει τη διακοπή επενδύσεων πολιτικά αδύνατη.

Ωστόσο:

• Ήδη $64 δισεκατομμύρια σε data center projects έχουν μπλοκαριστεί ή καθυστερήσει επειδή το ηλεκτρικό δίκτυο δεν μπορεί να τα υποστηρίξει — και αυτό πριν το ενεργειακό σοκ του Ιράν.
• Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν ήδη ανέβει 42% από το 2019, σημαντικά πάνω από τον πληθωρισμό. Η ενέργεια αντιπροσωπεύει έως 60% του λειτουργικού κόστους ενός data center.
• Στο τρίτο τρίμηνο του 2025, η συμβολή των AI επενδύσεων στο ΑΕΠ είχε ήδη αρχίσει να κανονικοποιείται — η συμβολή εξοπλισμού επεξεργασίας πληροφοριών επέστρεψε κοντά στον ιστορικό μέσο όρο

Συμπέρασμα:

Το σενάριο δεν είναι ένα απότομο "σβήσιμο" αλλά ένα σταδιακό margin compression που μπορεί να αλλάξει την ταχύτητα — όχι την κατεύθυνση — του κύματος επενδύσεων. Το πραγματικό ρίσκο για το ΑΕΠ των ΗΠΑ είναι αυτό που ο Harvard οικονομολόγος Furman περιέγραψε: ένας τομέας που αντιπροσωπεύει 4% του ΑΕΠ αλλά παράγει το 80-92% της ανάπτυξης, αν επιβραδυνθεί ακόμα και μέτρια, θα αφήσει μια οικονομία σχεδόν χωρίς κινητήρα — με δεδομένο ότι οι υπόλοιποι κλάδοι (κατανάλωση, κατασκευές, λιανική) ήδη υστερούν.

Έργο Τραμπ, ασφαλώς.

Φαντάζομαι όλοι αυτοί οι φίλοι δισεκατομμυριούχοι του Προέδρου Τραμπ, πρωταθλητές του κύματος επενδύσεων για την Τεχνητή Νοημοσύνη, θα αρχίσουν να ανησυχούν για το μέλλον της φιλίας τους.