Φωτοβολταϊκά - πού είμαστε, πού πάμε, πώς θα πάμε;

Το 2025 κλείνει με την αγορά φωτοβολταϊκών σε περισυλλογή. Σε μεγαβάτ, πάμε καλά. Το 2025 διασυνδέθηκαν περίπου όσα και την προηγούμενη χρονιά. Είναι όμως διάχυτη η αίσθηση ότι κάτι αλλάζει. Τα νέα προβλήματα που εμφανίστηκαν (περικοπές, αρνητικές τιμές), η λήξη των σταθερών τιμών (κυρίως για μικρομεσαία έργα) και το πέρασμα από το net-metering στο net-billing, πέραν του ότι δημιουργούν αισθήματα ανασφάλειας σε εταιρίες και επενδυτές, απαιτούν και νέες λύσεις.

Είναι πια σαφές πως η αγορά εφεξής θα βασιστεί σε τρεις πυλώνες. Πρώτος πυλώνας είναι τα μεγάλα έργα, που πλέον έχουν ωριμάσει αδειοδοτικά και προσφέρουν γιγαβάτ και φθηνή ενέργεια. Δεύτερος πυλώνας είναι η αυτοκατανάλωση που στηρίζει θέσεις εργασίας και προωθεί την ενεργειακή δημοκρατία. Και τρίτος πυλώνας είναι η αποθήκευση ενέργειας που στηρίζει τους άλλους δύο και χωρίς την οποία δεν είναι δυνατόν να συνεχίσουμε.

Με βάση τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, 5,34 GW φωτοβολταϊκών αναμένεται να συνδεθούν στο Σύστημα τα επόμενα 2-3 χρόνια. Περί τα 3 GW αναμένονται μέσα στο 2026 και συνολικά 7,8 MW ως το 2030. Το 2026 θα είναι, όπως όλα δείχνουν, η χρονιά κατά την οποία η αγορά θα αγγίξει την κορύφωσή της.

Παράλληλα με τα μεγάλα έργα, περίπου 360 MW έργων αυτοκατανάλωσης έχουν υποβάλει ήδη αιτήσεις στον ΔΕΔΔΗΕ με χρόνο υλοποίησης τα περισσότερα μέσα στο 2026, χωρίς να υπολογίζουμε τις νέες αιτήσεις. Και φυσικά υπάρχουν κάποιες ουρές στα μικρομεσαία έργα σε περιοχές όπως η Δ. Μακεδονία, η Κρήτη και η Πελοπόννησος όπου ακόμη συνεχίζει να ισχύει το feed-in premium.

Στην αποθήκευση ενέργειας πάλι, πέραν των 900 MW που επιλέχθηκαν στους τρεις διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ και πρέπει να υλοποιηθούν μέσα στο 2026, έχουμε τα 105 MW μπαταριών του προγράμματος “Συστήματα Αποθήκευσης στις Επιχειρήσεις” και περίπου 100 MW μπαταριών πίσω από τον μετρητή που είχαν υποβάλει αιτήσεις πριν τη λήξη της προθεσμίας του Απριλίου 2025 και έχουν πολλές πιθανότητες να υλοποιηθούν εντός του 2026.

Στο θεσμικό επίπεδο, η πολυαναμενόμενη τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για την αυτοκατανάλωση αναμένεται να επανεκκινήσει την αγορά σε ότι αφορά τα μικρά συστήματα. Μόνο που η αγορά, όπως και οι καταναλωτές, πρέπει να ρίξουν το βάρος τους στα συστήματα ιδιοκατανάλωσης με μηδενική έγχυση, που παρέχουν εξοικονόμηση χωρίς περιττή γραφειοκρατία και επιπλέον ενισχύουν την αγορά της οικιακής και εμπορικής αποθήκευσης. Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις της υπουργικής απόφασης μπορούν να εφαρμοστούν κυρίως στην περίπτωση του virtual net-billing.

Οι προβλέψεις για την ηλιακή ακτινοβολία που φτάνει στην περιοχή μας δείχνουν ότι, ως τον Μάιο του 2026 τουλάχιστον, αναμένεται να είναι αυξημένη σε σχέση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο. Αυτό σημαίνει αυξημένη παραγωγή και επομένως και μεγαλύτερες περικοπές. Με άλλα λόγια, την άνοιξη ας ετοιμαστούμε για πιο συχνές αρνητικές τιμές. Είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστεί το συντομότερο ο Μηχανισμός Αντιστάθμισης (και μάλιστα αναδρομικά) για να επιμεριστεί δικαιότερα το κόστος των περικοπών. Και μη ξεχνάμε πως από 1.1.2026, ευθύνες εξισορρόπησης θα έχουν συστήματα πάνω από 200 kW από 400 kW που ήταν μέχρι τώρα (Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 και άρθρο 26 του Νόμου 4643/2019).

Όλα τα παραπάνω θα επηρεάσουν τις εταιρίες του κλάδου και τους επενδυτές. Τίποτα όμως δεν ήρθε ως έκπληξη. Πολλά προβλέπονταν εδώ και χρόνια από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία. Υπάρχει μέλλον για τα φωτοβολταϊκά για πολλά χρόνια ακόμη. Αρκεί να προσαρμοστεί κανείς στις νέες συνθήκες. Η εποχή του αυτόματου πιλότου και των εύκολων κερδών παρήλθε ανεπιστρεπτί.

_______

Ο Στέλιος Ψωμάς είναι Σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.