Μικρά φωτοβολταϊκά: μια προθεσμία με μεγάλες συνέπειες

Η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2025 για τη δήλωση ετοιμότητας των φωτοβολταϊκών έργων ισχύος έως 400 kW, όπως έχει θεσπιστεί, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε σοβαρό πλήγμα για την αξιοπιστία του επενδυτικού πλαισίου της χώρας, αν δεν συνοδευτεί από την απαραίτητη θεσμική ευελιξία.

Τα συγκεκριμένα έργα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αποκεντρωμένης παραγωγής ΑΠΕ. Πρόκειται για επενδύσεις που έγιναν με συγκεκριμένους κανόνες, με δέσμευση ηλεκτρικού χώρου, με συμβάσεις, τραπεζική χρηματοδότηση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Σήμερα, καλούνται να απορροφήσουν έναν κίνδυνο που δεν υπήρχε όταν ελήφθη η επενδυτική απόφαση.

Ήδη, τα έργα αυτά λειτουργούν υπό περιορισμούς έγχυσης στο δίκτυο, με απώλειες που υπολογίζονται στο 4–5% του ετήσιου κύκλου εργασιών, συμβάλλοντας έμπρακτα στη σταθερότητα του συστήματος. Η επιβάρυνση αυτή έχει γίνει αποδεκτή από τους επενδυτές ως μέρος της συλλογικής προσπάθειας για την ενεργειακή ασφάλεια.

Ωστόσο, τους τελευταίους δύο μήνες η χώρα έχει βρεθεί σε κατάσταση μειωμένης λειτουργικότητας. Αγροτικές κινητοποιήσεις, εκτεταμένα μπλόκα και σοβαρές δυσκολίες στις μετακινήσεις συνεργείων και εξοπλισμού έχουν επιφέρει καθυστερήσεις που δεν μπορούν να αποδοθούν σε αμέλεια ή καθυστέρηση των επενδυτών.

Αν δεν δοθεί έστω μια σύντομη παράταση της τάξης των 1–2 μηνών, τα έργα που δεν θα προλάβουν να δηλώσουν ετοιμότητα θα ενταχθούν υποχρεωτικά στην αγορά εξισορρόπησης, με:

• χρεώσεις αποκλίσεων,

• πρόσθετο κόστος από περικοπές,

• ουσιαστική ανατροπή των οικονομικών τους δεδομένων.

Το αποτέλεσμα δεν θα είναι απλώς η απώλεια προσδοκώμενων εσόδων, αλλά η ακύρωση επενδύσεων που μέχρι σήμερα θεωρούνταν βιώσιμες, με άμεσες συνέπειες στην εξυπηρέτηση δανείων και στη συνολική εικόνα της αγοράς ΑΠΕ.

Η ενεργειακή πολιτική οφείλει να υπηρετεί τη σταθερότητα, τη συνέπεια και την εμπιστοσύνη. Όταν έργα που βρίσκονται στην τελική ευθεία οδηγούνται σε οικονομικό αδιέξοδο λόγω εξωγενών συνθηκών, το μήνυμα που εκπέμπεται προς την αγορά είναι προβληματικό.

Μια περιορισμένη, στοχευμένη παράταση, αποκλειστικά για έργα ώριμου σταδίου, δεν υπονομεύει τον σχεδιασμό, δεν αυξάνει τον κορεσμό, δεν μεταθέτει το πρόβλημα. Αντιθέτως:

• προστατεύει την επενδυτική αξιοπιστία της χώρας,

• αποτρέπει αδικαιολόγητες οικονομικές απώλειες,

• ενισχύει τη σοβαρότητα της ενεργειακής μετάβασης.

Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο ζήτημα στόχων και αριθμών, αλλά και θεσμικής δικαιοσύνης. Σήμερα, εκατοντάδες μικρομεσαίοι επενδυτές βρίσκονται σε κατάσταση έντονης ανασφάλειας, έχοντας χάσει τον ύπνο τους μπροστά στο ενδεχόμενο να τιμωρηθούν για καθυστερήσεις που δεν προκάλεσαν.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην ανασφάλεια.
Μια δίμηνη παράταση είναι μια ελάχιστη, αλλά ουσιαστική, πράξη πολιτικής ευθύνης.

*Ο Κώστας Σαββάτης είναι παραγωγός ΑΠΕ.