Το γνωστό τοίχο «κανένα έργο στην Αν. Μεσόγειο χωρίς την Τουρκία» υψώνει για το καλώδιο ο Ερντογάν - Τα δεδομένα μετά τη ματαίωση του ραντεβού με Μητσοτάκη

Tα όσα είπε από τη Νέα Υόρκη σε παγκόσμια μετάδοση ο Ταγιπ Ερντογάν, παραμονές της συνάντησής του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ότι «χωρίς τη Τουρκία, κανένα έργο δεν μπορεί να γίνει στην Αν.Μεσόγειο», εννοώντας προφανώς και το καλώδιο, δεν αποτελούν προφανώς είδηση, αφού αποτελούν την πάγια τουρκική θέση εδώ και χρόνια.

Το θέμα είναι ότι τα παραπάνω, έρχονται σε μια επιβαρυμένη συγκυρία για τα ελληνοτουρκικά, όπου η Αθήνα αναζητά τη δύσκολη ισορροπία της διατήρησης των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο, παρά την ένταση που ανεβαίνει διαρκώς γύρω από πολλά θέματα, με ό,τι αυτή συνεπάγεται και για τη τύχη του GSI. 

Αλλά ακριβώς επειδή έχει διανυθεί μεγάλο διάστημα χωρίς να έχει υπάρξει συνάντηση κορυφής (πλην μιας σύντομης συνομιλίας τους τον Ιούνιο στη Χάγη στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ), και το περίφημο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας αναβάλλεται διαρκώς από τον Ιανουάριο, ένα ραντεβού τους στο πλαίσιο του ΟΗΕ εθεωρείτο από την ελληνική πλευρά πως θα έστελνε ένα μήνυμα ότι η διαδικασία παραμένει ζωντανή.

Και δεν είναι τυχαίο ότι τα τρία βασικά θέματα που σύμφωνα με πληροφορίες θα έθετε η ελληνική πλευρά σε ένα τέτοιο ραντεβού θα ήταν πρώτον, η στάση της Αθήνας έναντι της Αγκυρας στο πρόγραμμα SAFE, δεύτερον ο ανταγωνισμός στο πεδίο της Λιβύης και τρίτον, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου.

Τα σήματα Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη

Των όσων είπε ο Τούρκος Προεδρος από το βήμα του ΟΗΕ ότι «δεν θα ευοδωθούν τα έργα που αποκλείουν την Τουρκία και την «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» στην Ανατολική Μεσόγειο», αναφερόμενος προφανώς τόσο στο φυσικό αέριο, όσο και στην ηλεκτρική διασύνδεση, είχε προηγηθεί η κοινή δήλωση των Κυρ.Μητσοτάκη και Ν.Χριστοδουλίδη με «καθησυχαστικά» σήματα, σε μια προσπάθεια να διαλυθούν τα σύννεφα για το GSI, αλλά και να στείλουν το μήνυμα ότι αυτό έχει τη στήριξη της Κομισιόν.

Το κοινό ανακοινωθέν αναφέρει ότι οι «οι δύο κυβερνήσεις παραμένουν απολύτως προσηλωμένες στην υλοποίηση αυτού του έργου στρατηγικής σημασίας, όπως επίσης και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου οι οποίοι είναι πλήρως ενήμεροι και στηρίζουν την υλοποίηση του». Στο ανακοινωθέν πάντως δεν υπάρχει κάποια αναφορά που να παραπέμπει στο ότι βρέθηκε κοινός τόπος ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια που έχουν προκύψει με ευθύνη της Λευκωσίας.

Τα δεδομένα για το καλώδιο

Στην ουσία τους, πέρα από τη γενικότερη εικόνα στα ελληνοτουρκικά, οι δηλώσεις Ερντογάν δεν αλλάζουν στο παραμικρό τα δεδομένα για το καλώδιο.

Το διακύβευμα ήταν και παραμένει, πρώτον, κατά πόσο θα δεσμευτεί η Λευκωσία για την ομαλή καταβολή των ποσών που της αναλογούν (25 εκατ ευρώ το έτος) ώστε να παραμείνει ζωντανό το έργο, και δεύτερον αν η Αθήνα θα επανεκκινήσει τις έρευνες βυθού για τη πόντιση του καλωδίου, εκδίδοντας NAVTEX και βγάζοντας καράβι στη θάλασσα, με τη προυπόθεση φυσικά ότι θα το υποστηρίξει επί του πεδίου.

Ούτε ωστόσο η κυπριακή στάση «να ξεμπλοκάρουν οι έρευνες και μετά πληρώνουμε», φαίνεται να έχει αλλάξει, ούτε και κάποια κινητικότητα από την Αθήνα για έκδοση NAVTEX δείχνει να υπάρχει.

Οσο για τη γαλλική πλευρά (Nexans), η εταιρεία παραμένει απλήρωτη για τρεις μήνες (Ιούλιο, Αυγουστο, Σεπτέμβριο), και βρίσκεται πάντα ένα βήμα πριν πατήσει το κουμπί του «suspension» της παραγωγής του καλωδίου, παραπέμποντας οριστικά και αμετάκλητα το έργο στις ελληνικές καλένδες.

Σημειωτέον ότι το τελευταίο διάστημα είχαν δει το φως της δημοσιότητας κάποιες διαρροές ότι καταβάλλονται εκ νέου διπλωματικές προσπάθειες, προκειμένου να βρεθεί ένας λειτουργικός τρόπος ώστε οι έρευνες και η πόντιση των καλωδίων να γίνονται χωρίς να εγείρονται ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθώς οι εργασίες αυτές είναι ελεύθερες στα διεθνή ύδατα.

Κινούνταν στη γνωστή λογική της τυχόν εξεύρεσης μιας φόρμουλας γνωστοποίησης των εργασιών από το ερευνητικό σκάφος σε όλες τις παράκτιες χώρες της περιοχής. Στη πραγματικότητα, τα παραπάνω σενάρια δεν απαντούσαν στο μείζον ερώτημα, ποια θα είναι η χώρα που θα ασκεί την αρμοδιότητα για τη διεξαγωγή των εργασιών, όπου η Τουρκία έχει φυσικά τη πάγια θέση πως αυτή πρέπει να εκδίδει τη σχετική NAVTEX.

Σε αυτή τη φάση συνεχίζει να βρίσκεται ο GSI, τυχόν παραπομπή του οποίου στις ελληνικές καλένδες, κινδυνεύει να εδραιώσει την εικόνα ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο είναι πιο «ισχυρό» από την ελληνοαιγυπτιακή οριοθέτηση.

Διότι το καλώδιο ήταν και παραμένει εξαιρετικής σημασίας για την Ελλάδα, όχι μόνο για την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων με την ευρεία έννοια στην Αν.Μεσόγειο. Οσο γιατί θα αποτελούσε ουσιαστικά την πρώτη κίνηση άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ΑΟΖ που κηρύχθηκε με την Ελληνοαιγυπτιακή Συμφωνία του 2020, και ταυτόχρονα την πρώτη απόπειρα αμφισβήτησης του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Οσο καθυστερεί, τόσο το τελευταίο θα ενισχύεται έναντι της συμφωνίας με το Κάιρο.

Τούτων δοθέντων αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον η ομιλία του Πρωθυπουργού την Παρασκευή από το βήμα της Γ.Συνέλευσης του ΟΗΕ και πώς εκείνος θα τοποθετηθεί για τη θέση της Ελλάδας στο ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον (και ειδικά αυτό της Αν.Μεσογείου).