Αγορά καθαρών καυσίμων: Νομοσχέδιο για την προώθηση της παραγωγής βιομεθανίου και οργάνωση της αγοράς υδρογόνου

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για τη δόμηση κανονιστικού πλαισίου για τη διείσδυση καθαρών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημοσίευσε νέο σχέδιο νόμου με τίτλο: «Πλαίσιο για την προώθηση της παραγωγής βιομεθάνιου, κανόνες για την οργάνωση της αγοράς παραγωγής υδρογόνου και τα γεωγραφικά περιορισμένα δίκτυα υδρογόνου – Μερική ενσωμάτωση οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 και άλλες διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος». Το σχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, από τις 2 Ιουνίου έως τις 16 Ιουνίου 2025, ενώ η πρώτη συζήτηση του στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 26 Ιουνίου.

            Σκοπός του νομοσχεδίου αποτελεί η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου σχετικά με την παραγωγή και συμμετοχή του βιομεθανίου και του υδρογόνου – ανανεώσιμου και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών – στην εγχώρια αγορά ενέργειας λαμβάνοντας υπόψη του σχετικούς στόχους που έχουν συμπεριληφθεί στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (Ε.Σ.Ε.Κ.) καθώς και την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια».

            Το Α’ μέρος του νομοσχεδίου επικεντρώνεται στην προώθηση της αγοράς βιομεθανίου και στην ενίσχυση της συμμετοχής στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την ρύθμιση των σταδίων αδειοδότησης των μονάδων παραγωγής, την έγχυσή τους στο Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου ή σε Δίκτυα Διανομής Φυσικού Αερίου, καθώς και τη θέσπιση καθεστώτων στήριξης για νέες μονάδες και την αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου. Αντίστοιχα, το Β’ μέρος σχετίζεται με τη ρύθμιση της παραγωγής και αγοράς υδρογόνου, προβλέποντας το πλαίσιο αδειοδότησης μονάδων παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου και υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, την στήριξη των εν λόγω μονάδων, την εποπτεία της σχετικής αγοράς καθώς και την ανάπτυξη και λειτουργία Γεωγραφικά Περιορισμένων Δικτύων Υδρογόνου.

            Πιο αναλυτικά, στο έκτο άρθρο του νομοσχεδίου προβλέπεται αναλυτικώς η διαδικασία αδειοδότησης μονάδων βιομεθανίου, με σαφή αναφορά στις τεχνικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Στο ίδιο άρθρο, και συγκεκριμένα στην τρίτη παράγραφο, προβλέπεται η δυνατότητα αναβάθμισης μονάδων βιοαερίου σε μονάδες βιομεθανίου. Πρόκειται για μια δυνατότητα που προσφέρει σημαντική αναπτυξιακή προοπτική, καθώς αξιοποιεί τις ήδη εγκατεστημένες υποδομές και επιταχύνει την ενσωμάτωση του βιομεθανίου στην αγορά.

            Το παραγόμενο βιομεθάνιο δύναται να εγχέεται είτε στο Εθνικό  Σύστημα Φυσικού Αερίου είτε στα Δίκτυα Διανομής Φυσικού Αερίου, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τις τεχνικές προδιαγραφές και υποβάλλοντας αίτηση στον αρμόδιο Διαχειριστή, σύμφωνα με τον οικείο Κώδικα Διαχείρισης. Όπως ρητά αναφέρεται στο άρθρο 16 παρ. 3 του σχεδίου: «...ο αρμόδιος Διαχειριστής δεν παραλαμβάνει βιομεθάνιο που: α) δεν είναι σύμφωνο με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί με την παρ. 2 του άρθρου 20, β) προέρχεται από μονάδα που δεν διαθέτει ισχύουσα άδεια λειτουργίας, γ) δεν περιλαμβάνεται σε δήλωση χρήστη, ο οποίος έχει δεσμεύσει αντίστοιχη δυναμικότητα εισόδου, δ) δεν είναι σύμφωνο με τους όρους και τις προδιαγραφές των οικείων Κωδίκων των αρμόδιων Διαχειριστών.». Παράλληλα, στο Κεφάλαιο Δ’ του Μέρους Α’ εισάγεται καθεστώς στήριξης για τις μονάδες παραγωγής βιομεθανίου, έχοντας ως στόχο την ενίσχυση της οικονομικής τους βιωσιμότητας και την προσέλκυση επενδύσεων στον τομέα αυτόν. Τα μέτρα στήριξης περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα ένταξης των μονάδων σε καθεστώς επενδυτικής ή/και λειτουργικής ενίσχυσης, καθώς και κίνητρα για την αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου, όπως η απαλλαγή από τέλη σύνδεσης με το δίκτυο και η δυνατότητα αυτοκατανάλωσης μέσω ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού. Επιπλέον, θεσπίζεται ένα πλαίσιο για την έκδοση και διαχείριση εγγυήσεων προέλευσης του παραγόμενου βιομεθανίου, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησής του στην αγορά ενέργειας.

            Με ανάλογη δομή, το Β’ Μέρος του νομοσχεδίου αφορά το υδρογόνο, εισάγοντας εξειδικευμένες ρυθμίσεις για την ανάπτυξη και λειτουργία της σχετικής αγοράς. Διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα πλήρες και συγκροτημένο θεσμικό πλαίσιο για την παραγωγή, αδειοδότηση, εποπτεία και διάθεση ανανεώσιμου υδρογόνου, καθώς και υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η διαδικασία αδειοδότησης διαρθρώνεται σε δύο διακριτές φάσεις. Η πρώτη φάση, που ρυθμίζεται στα άρθρα 26 έως 29, αφορά την έκδοση βεβαίωσης παραγωγού υδρογόνου, η οποία αποτελεί προαπαιτούμενο για τη συνέχιση της αδειοδοτικής πορείας και εκδίδεται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία του άρθρου 27. Στη δεύτερη φάση, η οποία καλύπτεται από τα άρθρα 30 έως 34, προβλέπονται τα επόμενα στάδια αδειοδότησης, περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, της έκδοσης απόφασης περιβαλλοντικής αδειοδότησης, της έγκρισης εγκατάστασης και της άδειας λειτουργίας. Επιπλέον, προβλέπεται η εποπτεία της σχετικής αγοράς από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), με στόχο την παρακολούθηση της εφαρμογής των ρυθμίσεων, την εξασφάλιση ίσων όρων πρόσβασης και την αποτροπή στρεβλώσεων στην ανάπτυξη των υποδομών.

            Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης στο Κεφάλαιο ΣΤ’ την ανάπτυξη, αδειοδότηση, λειτουργία και διαχείριση των Γεωγραφικά Περιορισμένων Δικτύων Υδρογόνου (ΓεΠεΔΥ), τα οποία αποτελούν τοπικές ενεργειακές υποδομές με σκοπό τη μεταφορά υδρογόνου από τον τόπο παραγωγής του σε συγκεκριμένα σημεία κατανάλωσης. Η δημιουργία τέτοιων δικτύων προβλέπεται κυρίως σε περιοχές όπου δεν υπάρχει υφιστάμενη διασύνδεση με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου ή όπου εντοπίζεται αυξημένη και τοπικά συγκεντρωμένη ζήτηση. Μέσω των δικτύων αυτών καθίσταται εφικτή η στοχευμένη και ελεγχόμενη ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου σε τοπικό επίπεδο, με περιορισμένο γεωγραφικό εύρος, γεγονός που συμβάλλει στη μείωση του κόστους διανομής και στην περιβαλλοντικά βιώσιμη κάλυψη ενεργειακών αναγκών. Τα ΓεΠεΔΥ, ως μη διασυνδεδεμένα με το κεντρικό σύστημα, εντάσσονται σε ειδικό καθεστώς αδειοδότησης και εποπτείας, ώστε να διασφαλίζεται η τεχνική επάρκεια και η ασφαλής λειτουργία τους.

            Το προτεινόμενο θεσμικό πλαίσιο για το βιομεθάνιο και το υδρογόνο αποτελεί μια συνεκτική νομοθετική παρέμβαση που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης και στις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής για την απανθρακοποίηση. Μέσα από διακριτές ρυθμίσεις για την παραγωγή, τη σύνδεση με τα δίκτυα, την πιστοποίηση και τη στήριξη των μονάδων, επιχειρείται η θεμελίωση των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη νέων καθαρών αγορών ενέργειας. Αν και απομένει να αποδειχθεί στην πράξη η πρακτική αποτελεσματικότητα των προβλέψεών του, το νομοσχέδιο διαμορφώνει μια πρώτη, δομημένη βάση για την ορθολογική και σταδιακή ένταξη του βιομεθανίου και του υδρογόνου στο ενεργειακό μείγμα και επενδυτικό περιβάλλον της χώρας.

Καταληκτική επισήμανση

Καθαυτό το γεγονός ότι, έστω καθυστερημένα, ελήφθη η πρωτοβουλία κάποιας κανονιστικής ρύθμισης των εν λόγω κομβικών τομέων είναι θετική. Κατά τα λοιπά, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εμφανίζουν μια όχι πάντα ευκρινή σώρευση παραμέτρων αλλά και, κατά περίπτωση, δικαιοπολιτικά ελλείμματα, τα οποία καλό θα είναι να αντιμετωπισθούν και, ει δυνατόν, αναιρεθούν στο τελικό κείμενο του υπό θέσπιση νόμου.

Επιμέλεια: Δικηγορική Εταιρεία «Μεταξάς & Συνεργάτες» (www.metaxaslaw.gr)