Ενώπιον διλημμάτων βρίσκονται οι ξένες εταιρείες ΑΠΕ στην Ελλάδα - Τα αδιέξοδα του ελληνικού μοντέλου, η έλλειψη καθετοποίησης και το κουβάρι των όρων σύνδεσης

Απέναντι σε σοβαρά διλήμματα βρίσκονται οι ξένες εταιρείες ΑΠΕ στην Ελλάδα που καλούνται να ανταγωνιστούν τους καθετοποιημένους ελληνικούς ομίλους σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων περικοπών, οι οποίες καθιστούν την αμιγή παραγωγή πράσινης ενέργειας μια ζημιογόνο δραστηριότητα.

Η ειλημμένη απόφαση για αποχώρηση της πορτογαλικής EDPR από την Ελλάδα, αλλά και οι προβληματισμοί που διακατέχουν αρκετούς ξένους παίκτες με μικρά και μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ, αναδεικνύουν ξανά τα πολύ μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών που έχουν οι εγχώριοι καθετοποιημένοι παίκτες σε μια ολοένα και πιο δύσκολη «πράσινη» αγορά.

Η απόφαση της Energias de Portugal να αποχωρήσει από την Ελλάδα και να πουλήσει το portfolio της θυγατρικής της EDP Renewables, μπορεί να εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που μεταφράζεται σε exit από 10 συνολικά αγορές (Ουγγαρία, Βέλγιο, Ολλανδία, χώρες της Ασίας, Κολομβία, Βραζιλία κλπ), ωστόσο συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι η ελληνική αγορά δεν είναι πλέον ελκυστική σε μη καθετοποιημένους παίκτες.

Από τη στιγμή που οι έλληνες καθετοποιημένοι δεν επηρεάζονται από τη διακύμανση της χονδρικής, καθώς μπορούν με το ένα χέρι να «μπιντάρουν» ακόμη και σε αρνητικές τιμές στο χρηματιστήριο ξέροντας ότι με το άλλο θα πληρωθούν από τους πελάτες τους για τις κιλοβατώρες που παρήγαγαν, οι ξένοι βρίσκονται αναπόδραστα σε μειονεκτική θέση. Το αναγνωρίζουν και στελέχη άλλων ξένων παικτών στις ΑΠΕ με σημαντική παρουσία στην Ελλάδα, για τους οποίους επίσης υπάρχουν φήμες ότι επανεξετάζουν τη θέση τους.

Η απουσία καθετοποίησης συνδυαστικά με τις δυσκολίες που συνεπάγεται η αγορά είναι ο νούμερο ένας λόγος, όπως λένε οι συνομιλητές μας, για τον προβληματισμό κάποιων ξένων, όχι μόνο των μικρότερων εταιρειών. Αλλά και μεγαλύτερων ομίλων που «βλέπουν» σφαιρικά τις χώρες όπου έχουν παρουσία και τη ζυγίζουν με τα κριτήρια ενός παγκόσμιου παίκτη, όπως η EDP.

Και όσο θα αυξάνονται οι περικοπές της «πράσινης» παραγωγής, τόσο θα αυξάνεται και η ανησυχία των ξένων μη τυχόν η παρουσία τους καταστεί ζημιογόνος, κάτι που δεν ισχύει για τους έλληνες καθετοποιημένους. Το μόνο που ενδιαφέρει τους τελευταίους είναι αφενός το σταθμισμένο κόστος παραγωγής των έργων τους σε ΑΠΕ, και αφετέρου το πόσο πουλάνε στη λιανική στους πελάτες τους.

Γιατί οι ξένοι βρίσκονται σε μειονεκτική θέση

Στη πραγματικότητα και κρίνοντας από τα μεγέθη πολλών ξένων ομίλων, στελέχη της ελληνικής αγοράς θεωρούν ανεξήγητο γιατί δεν ακολούθησαν αυτό που έκαναν άλλοι παίκτες με παρουσία στο εξωτερικό, οι οποίες δεν περιορίστηκαν μόνο σε εξαγοράς «πράσινων» Μεγαβάτ. Το παράδειγμα της ΔΕΗ όπου εξαγοράζοντας τη θυγατρική της Enel τη Ρουμανία απέκτησε και δραστηριότητα στη προμήθεια είναι χαρακτηριστικό.

Σε ένα τοπίο διεθνώς όπου τα μεγάλα χαρτοφυλάκια των έργων ΑΠΕ συνοδεύονται και από παρουσία στη προμήθεια, αυτό στην Ελλάδα οι ξένοι παίκτες δεν το έκαναν. Ανέπτυξαν μεγάλα χαρτοφυλάκια έργων με φωτοβολταικά και αιολικά χωρίς προοπτική καθετοποίησης. Αν και όταν κτίζει κανείς ένα portfolio εκατοντάδων MW ειδικά σε μια ξένη αγορά, η λογική, όπως λένε οι συνομιλητές μας, είναι να αγοράζει και μια εταιρεία προμήθειας (όπως έκανε η ΔΕΗ στη Ρουμανία), αυτό σε εμάς δεν συνέβη. Η στρατηγική που ακολούθησαν κάποιοι αποδείχθηκε προβληματική.

Στα εμπόδια που επικαλούνται κάποιοι παίκτες είναι ασφαλώς ο κορεσμένος ηλεκτρικός χώρος, το «φρένο» όσον αφορά την έκδοση νέων όρων σύνδεσης, οι υψηλές εγγυητικές ή ακόμη και το γεγονός ότι στους διαγωνισμούς για τις μπαταρίες της ΡΑΑΕΥ δεν μοριοδοτήθηκε η εμπειρία των ξένων παικτών, όπως χαρακτηριστικά λέει συνομιλητής μας.

Στη πραγματικότητα ωστόσο τα προβλήματα αρχίζουν και τελειώνουν στην ολοένα και μεγαλύτερη ισχυροποίηση των καθετοποιημένων και στη μειονεκτική θέση που βρίσκονται όσοι δεν είναι.

Στο παιχνίδι μόνο οι «οικονομικά αδιάφοροι»

Τα παραπάνω οδηγούν μαθηματικά σε μια κατάσταση μη βιωσιμότητας για τα πολλές χιλιάδες πράσινα έργα, με συμβάσεις λειτουργικής ενίσχυσης διαφορικής προσαύξησης (ΣΕΔΠ), καθώς εκτίθενται όλο και περισσότερο σε περικοπές ΑΠΕ σε περιόδους υπερπροσφοράς ενέργειας και χαμηλής ζήτησης.

Δεδομένου και των πολύ χαμηλών ταχυτήτων της υπόθεσης με τις μπαταρίες, στο παιχνίδι θα μείνουν μόνο οι «οικονομικά αδιάφοροι» απέναντι στις περικοπές και τις διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων.

Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζονται είτε οι καθετοποιημένοι παίκτες που εξισορροπούν τα κόστη της αγοράς χονδρικής με τα τιμολόγια που παρέχουν στη λιανική και άρα δεν επηρεάζονται. Είτε όσοι έχουν έργα με κλειδωμένες «ταρίφες» feed in tariff (έργα με συμβάσεις ΣΠΗΕ και ΣΕΣΤ με τον ΔΑΠΕΕΠ και όχι ΣΕΔΠ), άρα θα πληρωθούν από τον εγχώριο ΕΛΑΠΕ. Είτε αυτοί που έχουν συνάψει μακροχρόνιες διμερείς συμβάσεις (PPAs), επομένως συναλλάσσονται σε προσυμφωνημένες τιμές.

Το «κουβάρι» με τους όρους σύνδεσης

Στη πραγματικότητα, αν και ουδείς παίκτης δεν θα παραδέχονταν προτού λάβει οριστικές αποφάσεις ότι εξετάζει τον επανακαθορισμό της θέσης του, καιρό τώρα ακούγεται ότι κι άλλοι ξένοι επανεξετάζουν τη παρουσία τους στην Ελλάδα. 

Ένα επιπλέον στοιχείο που λειτουργεί αποθαρρυντικά για τους ίδιους είναι το μπλεγμένο «κουβάρι» της ελληνικής αγοράς τόσο στο στάδιο της αδειοδότησης και σ’ αυτό της χορήγησης όρων σύνδεσης, όσο και σε εκείνο της προσφοράς ενέργειας που υπερβαίνει τη ζήτηση. Το έργο που αφορά το κορεσμό της αγοράς και τα συσσωρευμένα αιτήματα στην ουρά του ΑΔΜΗΕ βρίσκεται ακόμη σε πλήρη εξέλιξη, καθώς στα 16 GW των εν λειτουργία έργων ΑΠΕ, πρόκειται να προστεθούν επιπλέον 15 GW με όρους σύνδεσης.