Σε συμπληγάδες παραμένουν οι μπαταρίες των διαγωνισμών - Τα 2+1 προβλήματα που οδηγούν σε καθυστερήσεις - Οι αργές αδειοδοτικές διαδικασίες, η τραπεζική χρηματοδότηση και οι παραγγελίες εξοπλισμού

Το σύνθετο κουβάρι από τις αργές αδειοδοτικές διαδικασίες και τις καθυστερήσεις στη τραπεζική χρηματοδότηση απειλούν με εκτροχιασμό το πρώτο κύμα επενδύσεων σε μπαταρίες και φέρνουν το ΥΠΕΝ αντιμέτωπο με ένα δίλημμα που άπτεται του ίδιου του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στο σενάριο που δεν δώσει παράταση στη προθεσμία της 15ης Σεπτεμβρίου, μέχρι την οποία θα πρέπει τα έργα των δύο πρώτων διαγωνισμών της ΡΑΕΕΥ, συνολικής ισχύος 700 MW, να έχουν υποβάλει δήλωση ετοιμότητας, πολλά απ’ αυτά θα βρεθούν στον αέρα. Τα σφικτά χρονοδιαγράμματα που απορρέουν από τους όρους του Ταμείου Ανάκαμψης είναι ανεδαφικά, σε πολλά έργα δεν έχει καν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση, γεγονός που συμπαρασύρει και τη τραπεζική χρηματοδότηση και γενικώς οι χρόνοι δεν βγαίνουν.

Στον αντίποδα, αν το ΥΠΕΝ δώσει παράταση, αυτό σημαίνει ότι η εμφάνιση των μπαταριών στην ελληνική αγορά θα μετατεθεί για ακόμη πιο βαθιά στο μέλλον. Και άρα, όσο θα καθυστερεί η τοποθέτησή τους, τόσο θα διογκώνονται και οι περικοπές πράσινης ενέργειας. Διότι ο λόγος για τον οποίο επιδιώκεται χρόνια τώρα η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης στην ελληνική αγορά είναι ακριβώς για να συγκρατηθούν οι περικοπές, που πλήττουν τη βιωσιμότητα των επενδύσεων στις ΑΠΕ. Εάν επομένως η κυβέρνηση δώσει παράταση θα κατηγορηθεί από την ίδια την αγορά ότι δεν κάνει το παραμικρό για να αμβλυνθεί η άκρως προβληματική κατάσταση που βιώνει ο χώρος.

Το υπουργείο καλείται να πάρει αποφάσεις για ένα θέμα που σέρνεται επικίνδυνα, καθώς δύο χρόνια μετά το πρώτο διαγωνισμό της ΡΑΑΕΥ για μπαταρίες στην Ελλάδα (Αύγουστος 2023) και με τις περικοπές να έχουν ήδη ξεπεράσει όλες όσες έγιναν πέρυσι, δεν έχει μπει ούτε μισό κιλοβάτ αποθήκευσης.

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα έργα ωριμάζουν περίπου «στον αυτόματο πιλότο» και καθώς οι προθεσμίες μετρούν αντίστροφα μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου, μικροί και μεγάλοι παίκτες διαμηνύουν στο ΥΠΕΝ ότι τα χρονοδιαγράμματα είναι ανέφικτα.

Η αργή αδειοδότηση, οι τράπεζες και οι παραγγελίες εξοπλισμού

Το μπλεγμένο αυτό κουβάρι έχει πολλές πτυχές.

1. Αδειοδότηση. Η πρώτη αφορά τις αργές αδειοδοτικές διαδικασίες, (με ευθύνη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και φυσικά των Διαχειριστών) με αποτέλεσμα οι υποψήφιοι επενδυτές στις μπαταρίες να κινδυνεύουν με κατάπτωση της εγγυητικής, η οποία σε κάποιες μεγάλες επενδύσεις φτάνει και τα 5 εκατομμύρια ευρώ.

2. Τράπεζες. Η δεύτερη πτυχή αφορά την εξασφάλιση τραπεζικής χρηματοδότησης, πρόβλημα που δεν αφορά τους λιγοστούς μεγάλους καθετοποιημένους (με ανοικτές πιστωτικές γραμμές), αλλά τους πολλούς μικρότερους. Κάθε project πρέπει να έχει εξασφαλίσει δάνειο, οι όροι του οποίου εξαρτώνται από τον πλήρη φάκελο της επένδυσης. Αλλά για πολλά έργα οι τράπεζες δεν έχουν ακόμη στα χέρια τον πλήρη φάκελο, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί η αδειοδότησή τους.

Έτερη «γκρίζα πτυχή» της υπόθεσης αφορά τα ίδια κεφάλαια που καλείται να βάλει μια εταιρεία. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, δεν είναι ξεκάθαρο πώς αυτό θα αποδεικνύεται, αν δηλαδή τα ίδια κεφάλαια θα προκύπτουν μέσα από τον ισολογισμό της εταιρείας ή θα πρέπει να τα δεσμεύει η ίδια στη τράπεζα. Κατά το παρελθόν, η ΡΑΑΕΥ απαιτούσε η απόδειξη της ύπαρξης ιδίων κεφαλαίων να προκύπτει από τους εταιρικούς ισολογισμούς.

3. Παραγγελία εξοπλισμού. Το θολό τοπίο γύρω από τη τραπεζική χρηματοδότηση έχει άμεσες επιπτώσεις στη παραγγελία του εξοπλισμού. Αν η τράπεζα δεν έχει εγκρίνει το δάνειο στον επενδυτή, δεν μπορεί κι εκείνος με τη σειρά του να παραγγείλει τον εξοπλισμό.

Στη περίπτωση για παράδειγμα μιας μεγάλης παραγγελίας για μπαταρίες δίωρης διάρκειας π.χ. ισχύος κοντά στα 100 MW, που καλύπτουν μια επιφάνεια 40-50 στρεμμάτων (ίση δηλαδή με 50 κοντέινερ) το κόστος αντιστοιχεί σε 30-40 εκατ ευρώ, και ο χρόνος παράδοσης κινείται στον 1 χρόνο.

Στη κουβέντα υπεισέρχονται μια σειρά από προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα (στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι μπαταρίες προέρχονται από τη Κίνα) και του γεγονότος ότι ο εξοπλισμός θα πρέπει να έχει παραδοθεί λίγο πριν το έργο μπει σε λειτουργία. Τούτων δοθέντων, πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι το deadline του Σεπτεμβρίου είναι ανέφικτο για πολλές από τις παραπάνω επενδύσεις.

Το σφικτό 18μηνο για τις merchant standalone μπαταρίες

Το πρόβλημα με τα χρονοδιαγράμματα δεν αφορά μόνο τους διαγωνισμούς με λειτουργική ενίσχυση που διεξήγαγε η ΡΑΕΕΥ για μπαταρίες συνολικής ισχύος 900 MW, αλλά και τη μεγάλη πρόσκληση του ΥΠΕΝ για merchant standalone μπαταρίες, ισχύος 4,6 GW, οι οποίες «μεταφράζονται» σε επενδύσεις έως 2 δισ. ευρώ. Αυτές που θα αποκομίζουν έσοδα αποκλειστικά από τη συμμετοχή τους στην αγορά, χωρίς τη παραμικρή στήριξη.

Αν και αύριο εκπνέει η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων στη πρόκληση του ΥΠΕΝ, επίσημη ακόμη ανακοίνωση από το υπουργείο δεν έχει εκδοθεί. Απλώς έχει διαρρεύσει ότι το υπουργείο αποφάσισε να δώσει τρίμηνη παράταση στη προθεσμία που προβλέπει η πρόσκληση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η παράταση θα αφορά την προθεσμία για υποβολή αιτήσεων για υλοποίηση «μεγάλων» μπαταριών άνω των 10 MW, οι οποίες θα εγκατασταθούν στο σύστημα μεταφοράς.

Στο συγκεκριμένο εγχείρημα, ένα έτερο στοιχείο που η αγορά θεωρεί προβληματικό είναι το όριο των 18 μηνών, εντός των οποίων τα παραπάνω έργα θα πρέπει να υποβάλουν δήλωση ετοιμότητας. Από τους 18 μήνες, μόνο οι 12 αφορούν τη διάρκεια αδειοδότησης, όπως λένε πηγές της αγοράς. Στο σενάριο που η επένδυση συνεπάγεται και εγκατάσταση υποσταθμού, δηλαδή απαιτείται και η ενεργή εμπλοκή Διαχειριστή, το χρονοδιάγραμμα καθίσταται ανέφικτο.

Τα προβλήματα που οδηγούν σε καθυστερήσεις ως προς την εγκατάσταση μπαταριών έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η τεράστια ανισορροπία ανάμεσα στη μεγάλη προσφορά πράσινης ενέργειας και στην περιορισμένη κατανάλωση δεν προέκυψε χθες. Είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Τίποτα ωστόσο δεν συνέβη για να επιταχυνθεί η εγκατάστασή τους.

Ολο και μεγαλύτερη συγκέντρωση στην αγορά των ΑΠΕ

Στο ερώτημα ποια θα είναι η από εδώ και πορεία της αγοράς των ΑΠΕ, οι ειδικοί μιλούν για ένα τομέα ολοένα και υψηλότερου ρίσκου, με όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση, και επιμένουν ότι οι μπαταρίες παρ’ ότι δεν θα λύσουν το πρόβλημα των περικοπών, εντούτοις θα δώσουν ανάσες στο σύστημα και τους παραγωγούς. «Βλέπουν» ότι το energy management, η γεωγραφική διασπορά του ρίσκου (επενδύσεις εντός και εκτός Ελλάδος) και η καθετοποίηση θα παίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο και δεν αποκλείουν να δούμε συγχωνεύσεις, εξαγορές και αποχωρήσεις ξένων παικτών από την ελληνική αγορά των ΑΠΕ, καθώς γίνεται όλο και πιο δύσκολη, ειδικά αν συγκριθεί με άλλες γειτονικές, όπως η Ρουμανία.

Ακριβώς, όπως και στη λιανική του ρεύματος όπου δρομολογούνται διαδικασίες συγχωνεύσεων, έτσι και στις ΑΠΕ, η όξυνση του ανταγωνισμού, θα φέρει αναπόδραστα consolidation, με στόχο μείωση τους κόστους, καλύτερη διαχείριση των πόρων και συγκέντρωση της πίτας σε λίγους μεγάλους.