Κορυφώνονται οι διεργασίες των Διαχειριστών για ενιαία ταρίφα στον Κάθετο Διάδρομο - Οι επαφές Παπασταύρου στη Σόφια και η κοινή γραμμή με Βουλγαρία - Ποιες χώρες επιμένουν να χρεώνουν ψηλά

Εντείνονται οι επαφές μεταξύ των κυβερνήσεων και των Διαχειριστών των χωρών διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου, προκειμένου να συμφωνηθεί μια ενιαία και χαμηλή ταρίφα που θα ξεμπλοκάρει το έργο και θα το καταστήσει ανταγωνιστικό έναντι του ρωσικού φυσικού αέριου.

Στην κατεύθυνση αυτή, μια βασική διάσταση των επαφών που θα έχει τη Πέμπτη στη Σόφια ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με το βούλγαρο ομόλογο του, Zhecho Stankov, είναι και να στηρίξουν τη προσπάθεια για μια ενιαία ταριφα που θα ισχύει κατά μήκος όλης της διαδρομής.

Η επίσκεψη του έλληνα υπουργού που γίνεται με αφορμή τα εγκαίνια κατασκευής μιας σημαντικής διακλάδωσης του βουλγαρικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου, έχει ως βασικό «μενού» τον Κάθετο Διάδρομο και τα ζητήματα που το μπλοκάρουν, με κυριότερο τις ασυντόνιστες τιμολογιακές πολιτικές των εμπλεκομένων χωρών.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, Αθήνα και Σόφια έχουν κοινή γραμμή για την αντιμετώπιση των τεχνικών (και μη) εμποδίων που ταλανίζουν το έργο, και στηρίζουν τη λύση που συζητούν το τελευταίο διάστημα οι Διαχειριστές των πέντε χωρών της διαδρομής, Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, όπως είχε αποκαλύψει η ιστοσελίδα ICIS. 

Δηλαδή για μια κοινή ταρίφα που θα δίνει τέλος στις διαφορετικές και πολύ υψηλές χρεώσεις κατά μήκος της διαδρομής, απογειώνοντας τα κόστη διαμετακόμισης και καθιστώντας απαγορευτικό το εγχείρημα για τους προμηθευτές.

Η κοινή χαμηλή ταρίφα και τα 5 σημεία διασύνδεσης

Στην εκδήλωση της Πέμπτης θα παραστεί και η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ Μαρία Ρίτα Γκάλι, που συμμετέχει ενεργά στις συζητήσεις για μια ενιαία μειωμένη ταρίφα.

Στη πράξη, οι Διαχειριστές διαπραγματεύονται πάνω σε ένα «προϊόν διαδρομής», όπως αποκαλείται, με κοινή χαμηλή τιμή, που θα συνδέει 5 διαφορετικά σημεία. Στα σύνορα Ελλάδας- Βουλγαρίας (Kulata -Σιδηροκάστρο), μεταξύ Βουλγαρίας - Ρουμανίας (Negru Voda - Kardam), μεταξύ Ρουμανίας - Ουκρανίας (Isaccea - Orlovka) και δύο σημεία στα σύνορα Ουκρανίας - Μολδαβίας (Kaushany, Grebenyky).

Αντί οι εταιρείες να πληρώνουν χωριστά για τη μεταφορική ικανότητα σε κάθε ένα από τα παραπάνω τμήματα του αγωγού, θα μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα για ολόκληρη τη διαδρομή με ένα ενιαίο τιμολόγιο που θα φέρει το όνομα «Vertical Corridor».

Στο ερώτημα, τι θα σήμαινε στη πράξη μια συμφωνία για ενιαία ταρίφα, οι πληροφορίες μιλούν για μια μείωση της τάξης του 25% στη συνολική τιμή από την Ελλάδα έως τα σύνορα Βουλγαρίας - Ρουμανίας. Και στο υπόλοιπο τμήμα από το ρουμανικό σημείο Isaccea μέχρι το μολδαβικό Grebenyky στα σύνορα με την Ουκρανία, μια μείωση κατά 46%, όπως αναφέρει το ICIS, επικαλούμενο τις τιμές που προσφέρει ο ουκρανός Διαχειριστής GTSOU. 

Τα κόστη που χρεώνουν οι Μολδαβοί

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το πρόβλημα των αυξημένων χρεώσεων εντοπίζεται κυρίως στη Μολδαβία και σε μικρότερο βαθμό στη Ρουμανία. Το επιχείρημα του μολδαβού Διαχειριστή (Vestmoldtransgaz), φέρεται να είναι ότι έχει ακριβά κόστη επειδή πραγματοποιεί πολύ υψηλές επενδύσεις. Το αντεπιχείρημα όσων παρακολουθούν τις διεργασίες είναι ότι έχοντας η χώρα μια πολύ ακριβή ταρίφα στο τελευταίο κομμάτι της διαδρομής πριν τα σύνορα με την Ουκρανία, ανεβάζει σημαντικά το κόστος σε όλη τη διαδρομή.

Σύμφωνα με το σχέδιο που συζητούν οι Διαχειριστές, η διαδρομή θα χρησιμοποιείται μόνο για προμήθειες προς την Ουκρανία, που επιδιώκει να εξασφαλίσει πάνω από 5 bcm αερίου για να δημιουργήσει αποθέματα ενόψει του χειμώνα. Δεν θα επιτρέπεται προς το παρόν η πρόσβαση των εταιρειών σε εγχώρια εικονικά σημεία συναλλαγών κατά μήκος του Διαβαλκανικού Διαδρόμου.

Εάν επέλθει συμφωνία, το προϊόν θα ισχύσει προσωρινά για το διάστημα Ιουνίου - Σεπτεμβρίου 2025, ωστόσο αν αποδειχθεί βιώσιμο, θα παραταθεί.

Έχει τη σημασία του ότι για να μη τεθεί θέμα αθέμιτου ανταγωνισμού και πρόβλημα με τους ευρωπαικούς κανονισμούς, το σχέδιο των Διαχειριστών προβλέπει ότι η προσφερόμενη χωρητικότητα σε κάθε σημείο διασύνδεσης θα είναι η χαμηλότερη διαθέσιμη σε οποιοδήποτε από τα σημεία κατά μήκος της διαδρομής και θα αντιστοιχείται στα υπόλοιπα σημεία.

Αυτή η αρχή θα ισχύει για τη εναπομείνουσα διαθέσιμη χωρητικότητα μετά την κατανομή της συνήθους χωρητικότητας μέσω των κυλιόμενων μηνιαίων δημοπρασιών, βάσει όσων προβλέπουν οι κανονισμοί της ΕΕ.

Τα καμπανάκια από Κίεβο και το σενάριο μέσω Βουλγαρίας 

Το θέμα των υψηλών χρεώσεων είχε αναδείξει πρόσφατα ο ίδιος ο ουκρανός Διαχειριστής GTSOU, κρούοντας το καμπανάκι του κινδύνου ότι οι ταρίφες κατά μήκος της διαδρομής καθιστούν υπερβολικά ακριβή τη διαδρομή και ενδέχεται να οδηγήσουν σε «υποαξιοποίηση» των υποδομών του όλου εγχειρήματος.

Το ζήτημα είχε φτάσει μέχρι το τελευταίο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της 13ης Μαίου στη Βαρσοβία. «Στην ανάγκη για μια εξορθολογισμένη τιμολογιακή πολιτική στα δίκτυα ώστε το αέριο που φτάνει στην Ουκρανία και τη Μολδαβία να είναι ανταγωνιστικό», είχε αναφερθεί στη τοποθέτηση του ο υφυπ. ΠΕΝ Νίκος Τσάφος, που είχε εκπροσωπήσει τη κυβέρνηση.

Ανησυχητική είναι πάντως η αναφορά στο δημοσίευμα του ICIS ότι κάποιοι Διαχειριστές εξετάζουν και το σενάριο για μια πιο σύντομη διαδρομή που θα συνδέει τη Βουλγαρία με τη Μολδαβία ή τη Βουλγαρία με την Ουκρανία (προφανώς αν δεν καταστεί εφικτή συμφωνία για ενιαία χαμηλή ταρίφα πάνω στο Κάθετο Διάδρομο).

Σε μια τέτοια περίπτωση βέβαια υπάρχει ο κίνδυνος ότι επειδή η Βουλγαρία είναι χώρα απ’ όπου διέρχεται ρωσικό αέριο, οι ποσότητες αυτές να καταλήξουν στις ουκρανικές αποθήκες. Κι αυτό σε μια στιγμή που η Κομισιόν «κυματίζει» τη σημαία της πλήρους κατάργησης των ρωσικών καυσίμων μέχρι τα τέλη του 2027.