Προς Ένα Στρατηγείο Ενέργειας

Προικισμένη με τις δικές της προκλήσεις η νέα χρονιά, 2025, μας καλεί να σκεφτούμε πως θα τις αντιμετωπίσουμε. Καταθέτω κάποιες σκέψεις που εστιάζουν περισσότερο στον τομέα της ενέργειας και στο περιβάλλον. Φυσικά ενέργεια- κλιματική αλλαγή και περιβάλλον είναι αλληλένδετα.

Τελευταία επικρατεί η άποψη ότι ζούμε σ’ ένα δύσκολο και συνεχώς μεταβαλλόμενο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον. Άραγε είναι αυτό κάτι καινούργιο; Μα ο πλανήτης πάντα ήταν ανήσυχος όπως και αυτοί που τον κατοικούν.

Έχω την εντύπωση ότι πολλές φορές η κλιματική αλλαγή χρησιμοποιείται σαν άλλοθι για να αιτιολογηθούν οι καθυστερήσεις, οι αποτυχίες, οι δυσχέρειες ή και η έλλειψη βαθιάς γνώσης των προβλημάτων. Ακόμα και ο πιο κακοπροαίρετος παρατηρητής θα διαπιστώσει ότι ενώ οι μεταβολές της θερμοκρασίας είναι φαινομενικά ελάχιστες και διαφορετικές κάθε χρόνο, ωστόσο αποκαλύπτουν μία τάση που φαίνεται αναπόφευκτη.

Να επικεντρωθώ στα καθ’ ημάς όπου συνέβησαν, και συμβαίνουν, πολλά. Στην χώρα μας ανέκαθεν τα περισσότερα φαινόμενα και οι καταστροφές αντιμετωπίζονταν κατόπιν εορτής με «γιουρούσια», δηλαδή χωρίς πρόβλεψη και με κακό συντονισμό.

Η πράσινη μετάβαση, όμως, πιστεύω ότι θα έπρεπε να έχει προχωρήσει εδώ και χρόνια, έστω και αν δεν υπήρχε τότε τόση ανάγκη. Κάποτε η ανάγκη θα γινόταν αναπόφευκτη, τόσο σε περιβαλλοντικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο ενεργειακής ασφάλειας της χώρας. Αυτό θα ήταν απόρροια μακροπρόθεσμων χρονικών προβλέψεων, που φυσικά στους πολιτικούς φορείς μοιάζει ως πολυτέλεια. Η πρόβλεψη και ο έγκυρος προγραμματισμός είναι μία διαδικασία που σώζει.

Επίσης, όπως έγινε σε άλλες χώρες, π.χ. στη Δανία, χάρη στις έγκαιρες προβλέψεις, το αποτέλεσμα είναι εμφανές (μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα, κ.λπ.) και το κόστος της πράσινης μετάβασης καταμερίζεται με λογική και όχι με κοστοβόρες εξάρσεις.

Στα μαθηματικά και στη φυσική, η αρχή είναι ότι η αιτία καταστρέφεται μέσω μιας σταθεράς στην εξίσωση. Αυτή η σταθερά περιέχει, μεταξύ άλλων, το απόσταγμα της πρόβλεψης, των μελετών και της έρευνας.

Μία (ρητορική) απορία: στην Ελλάδα υπάρχει τόση πολλή γνώση και εξυπνάδα, αλλά δεν φαίνεται να αξιοποιείται λόγω αδυναμίας συντονισμού από την πολιτεία. Η εξέλιξη στον τομέα της ενέργειας τεχνολογικά εισάγεται σε μεγάλο ποσοστό, αν όχι 100%, από το εξωτερικό και με μεγάλη υπεραξία. Δεν παράγουμε έρευνα όσο θα έπρεπε.

Η εφαρμογή της τεχνολογίας συνεχώς βελτιώνεται. Κάθε ενέργεια που γίνεται στον πλανήτη έχει εξ’ ορισμού ένα αποτύπωμα. Το ζήτημα είναι με ποιον τρόπο θα ισορροπήσουμε ή θα αντισταθμίσουμε αυτό το αποτύπωμα. Γιατί όσο ο πλανήτης είναι ζωντανός, αποτυπώματα θα υπάρχουν, αλλά θέλουμε να έχουν θετικό πρόσημο.

Οι στόχοι που τίθενται από την πολιτεία συνεχώς αλλάζουν και αυτό κυρίως οφείλεται στην έλλειψη υιοθέτησης σοβαρών εισηγήσεων από κάποιο έγκριτο θεσμό - επειδή τέτοιος θεσμός δεν υπάρχει!

Μπορεί η τεχνολογική πρόοδος να φέρνει μείωση του κόστους για τα φωτοβολταϊκά, τις ανεμογεννήτριες και γενικά τις ΑΠΕ, τα επενδυτικά εργαλεία όμως από τις Τράπεζες χωλαίνουν και βασανίζουν τους επενδυτές.

Οι άνθρωποι του κλάδου γνωρίζουμε ότι οι αδειοδοτήσεις των έργων καθυστερούν, το νομοθετικό πλαίσιο μεταβάλλεται συνεχώς, η γραφειοκρατία είναι υπερβολική και οι πολίτες παραμένουν ουσιαστικά ανενημέρωτοι. Ο λαϊκισμός, η έλλειψη γνώσης των πολιτών και οι αλλαγές στις πολιτικές των διαφόρων κομμάτων συνιστούν σοβαρά εμπόδια στην, έστω και χωρίς τα παραπάνω που ανέφερα, επίτευξη των στόχων. Τα project αντί να είναι μόνο εντάσεως κεφαλαίου, γίνονται και εντάσεως χρόνου.

Επειδή ο χώρος είναι περιορισμένος για την παρούσα παρέμβαση, ας την πούμε επετειακή για τον νέο χρόνο, θα τονίσω πάλι κάτι που έχω επανειλημμένα επισημάνει σε διάφορα fora:

Είναι ανάγκη η πολιτεία να θεσμοθετήσει έναν φορέα, κάτι σαν Στρατηγείο Ενέργειας – Περιβάλλοντος - Κλιματικής Αλλαγής. Ο εν λόγω θεσμός θα στελεχώνεται με τους πλέον κατηρτισμένους οραματιστές ειδικούς και θα εισηγείται στόχους, στρατηγικές και προβλέψεις για προγράμματα χρηματοδότησης νέων τεχνολογιών, ώστε και ο ρόλος των πολιτικών να είναι παραγωγικός. Σίγουρα με τον τρόπο αυτόν η πολιτεία θα νομοθετεί βασισμένη σε αξιόπιστες εισηγήσεις.

Παρόλα όσα αναφέρω, αισιοδοξώ. Δεν στέκομαι αρνητικά στο έργο της πολιτείας. Απλώς σημειώνω θέματα που θα μπορούσαν να κάνουν τις ενέργειές μας πιο αποδοτικές και διαχρονικά συντεταγμένες.

Το 2025 να είναι πιο δημιουργικό!
 

Ο κ. Πάνος Νίκου είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ΙΞΙΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Μ.Α.Ε.