Στάσιμος παραμένει ο «εξηλεκτρισμός» της Ευρώπης τα τελευταία δέκα χρόνια, παρά τους φιλόδοξους στόχους – Τα στοιχεία και το παγκόσμιο στοίχημα

Η UBS εκτιμά ότι για τον εξηλεκτρισμό της παγκόσμιας οικονομίας θα απαιτούνται 3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μέχρι το 2030, προς όφελος των εταιρειών στον τομέα της ενέργειας και των πόρων. Η αλυσίδα αξίας του εξηλεκτρισμού περιλαμβάνει, όπως επισημαίνει, πρώτες ύλες, παραγωγή ενέργειας, αποθήκευση ενέργειας, μεταφορά, διανομή και κατανάλωση από τομείς όπως τα κέντρα δεδομένων, τις μεταφορές, τη θέρμανση και την ψύξη. «Προς το παρόν, πιστεύουμε ότι οι καλύτερες ευκαιρίες είναι στη μετάδοση, τη διανομή, τα κέντρα δεδομένων, τις μεταφορές και την αποθήκευση ενέργειας», τονίζει η UBS. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η UBS προβλέπει ότι η ζήτηση ενέργειας για τα κέντρα δεδομένων θα αυξηθεί από περίπου 200 TWh το 2018 σε περίπου 1.000 TWh έως το 2030.

Οι προκλήσεις της Κομισιόν 

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία ανέλαβε και επισήμως χθες θα καθήκοντά της αναμένεται να υλοποιήσει πολλές πολιτικές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της ΕΕ, της διατήρησης της τεχνολογικής ηγετικής θέσης και της διασφάλισης της ενεργειακής ανθεκτικότητας. 

Και όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι η συντονισμένη δράση για να καταστεί δυνατός ο βιομηχανικός εξηλεκτρισμός.  Και μάλιστα, προκειμένου να δημιουργηθεί το σωστό πλαίσιο πολιτικής, το  επερχόμενο Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό είναι μια μοναδική ευκαιρία 

Σύμφωνα με αυτό ο βιομηχανικός εξηλεκτρισμός μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση μιας σειράς από τις σημαντικότερες ανησυχίες της ΕΕ και μπορεί να γίνει ο βασικός πυλώνας της Καθαρής Βιομηχανικής Συμφωνίας . Μπορεί να απελευθερώσει τις περισσότερες βιομηχανικές διεργασίες, δεδομένης της δυνατότητας να ηλεκτροδοτήσει άμεσα περίπου το 90% της υπολειπόμενης βιομηχανικής ενεργειακής ζήτησης .

Πατάει φρένο η Ευρώπη

Ωστόσο,  ο εξηλεκτρισμός της Ευρώπης παραμένει στάσιμος τα τελευταία δέκα χρόνια, κυρίως λόγω της μειωμένης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της βιομηχανικής επιβράδυνσης. Πρόσφατα στοιχεία από την Eurelectric αποκαλύπτουν ότι το συνολικό ποσοστό εξηλεκτρισμού της ΕΕ έχει παραμείνει στάσιμο στο 23% την τελευταία δεκαετία, πολύ κάτω από τον στόχο του μπλοκ για 50% έως το 2040. 

Εν τω μεταξύ, η Κίνα έχει ξεπεράσει την ΕΕ στον ηλεκτρισμό της οικονομίας της, έχοντας αυξήσει το συνολικό της ποσοστό κατά 7% από το 2015. 

Σύμφωνα με την έκθεση, η έλλειψη προόδου συνδέεται στενά με τη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.  

Ενώ η μείωση του ρεύματος μπορεί εν μέρει να αποδοθεί σε αυξημένα μέτρα ενεργειακής απόδοσης και σε ηπιότερες καιρικές συνθήκες, η Eurelectric προσδιορίζει ως κύρια αιτία τη βιομηχανική επιβράδυνση που οφείλεται στην οικονομική παρακμή. 

Μεταξύ 2021 και 2023, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ μειώθηκε κατά 7,5%. Περισσότερο από το ήμισυ αυτής της μείωσης οφειλόταν σε ισχυρές βιομηχανίες που είτε έκλεισαν είτε μετεγκαταστάθηκαν στο εξωτερικό ως απάντηση στον αυξανόμενο πληθωρισμό, το υψηλό κόστος κεφαλαίου και τις μη ανταγωνιστικές τιμές ενέργειας.  

Προσπάθειες

Επιπλέον, η βιομηχανία της ΕΕ αγωνίζεται προκειμένου να εξηλεκτρίσει τις διαδικασίες της. Σήμερα, μόνο το ένα τρίτο της ενέργειας που καταναλώνεται από τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια, ενώ μόλις το 4% της θέρμανσης διεργασιών – υπεύθυνη για το 75% των συνολικών βιομηχανικών εκπομπών εξηλεκτρίζεται.  

Έξυπνος εξηλεκτρισμός

Στην καθοριστική σημασία του εξηλεκτρισμού, ως βασική παράμετρο για την ενεργειακή ασφάλεια αναφέρεται το ενεργειακό think tank Ember, κάνοντας μάλιστα λόγο για την αναγκαιότητα  αναβάθμισης του «έξυπνου εξηλεκτρισμού»

Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, η ανάπτυξη ενός σαφούς οδικού χάρτη εξηλεκτρισμού είναι απαραίτητη για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και την αξιοποίηση των εγχώριων ενεργειακών πόρων. Η ανάλυση του Ember δείχνει ότι οι εγχώριες πηγές ενέργειας μπορούν να καλύψουν ολοένα και περισσότερο τις ενεργειακές ανάγκες της ΕΕ, φτάνοντας το 85% το 2040 , από 41% το 2019. Ένα Σχέδιο Δράσης «Έξυπνου Εξηλεκτρισμού Ηλεκτρισμού» – όπου ο εξηλεκτρισμός εφαρμόζεται παράλληλα με την ταχεία ανάπτυξη της καθαρής ευελιξίας – θα έδινε ώθηση σε αυτή τη μετάβαση: μείωση του ενεργειακού κόστους, βελτιστοποίηση του υπάρχοντος συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, παροχή κινήτρων για επενδύσεις και προώθηση της υιοθέτησης ηλεκτρικών οχημάτων, αντλιών θερμότητας και άλλων μέτρων εξηλεκτρισμού. 

Η διαδικασία αυτή θα διευκόλυνε επίσης την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ από τη Ρωσία, με το ρωσικό αέριο να χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό στη θέρμανση. Το μπλοκ συνεχίζει να εισάγει ορυκτά καύσιμα από τη Ρωσία και μέχρι πρόσφατα παρέμενε ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικού φυσικού αερίου στον κόσμο, χρηματοδοτώντας μια χώρα που παραμένει η μόνη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ. Η σταδιακή κατάργηση των ρωσικών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων θα μπορούσε να ήταν δυνατή έως το 2025 . Το σχέδιο REPowerEU ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την επίτευξη αυτού του στόχου, αλλά τώρα η ΕΕ πρέπει να λάβει πολύ πιο σταθερή και ταχύτερη δράση για να ακυρώσει όλες τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία έως το 2027 το αργότερο. 

Εξηλεκτρισμός στη βιομηχανία

Η Συμμαχία Εξηλεκτρισμού (Electrification Alliance) με μια σειρά προτάσεων που δημοσίευσε επιχείρησε να συμβάλει στη συζήτηση ως προς το τι θα πρέπει να περιλαμβάνει η πολυαναμενόμενη Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal), την οποία θα ετοιμάσει η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕΗ Συμμαχία υποστηρίζει πως βασικό στοιχείο της Συμφωνίας θα πρέπει να είναι ο εξηλεκτρισμός των ενεργοβόρων βιομηχανιών. 

Οι 6 προτάσεις της Συμμαχία Εξηλεκτρισμού

1. Εισαγωγή εθνικού δείκτη έξυπνου εξηλεκτρισμού για τη βιομηχανία.

Η ΕΕ θα πρέπει να παρακολουθεί τις τάσεις εξηλεκτρισμού και τις πολιτικές εξελίξεις στα κράτη μέλη ως προς αυτό το ζήτημα. Ο δείκτης αυτός θα πρέπει να είναι μη δεσμευτικός και να αναφέρεται στα Εθνικά Σχέδια Ενέργειας και Κλίματος σε περίπτωση αναθεώρησης του Κανονισμού Διακυβέρνησης.

2. Παροχή επαρκούς οικονομικής στήριξης για την εγκατάσταση ηλεκτρικού εξοπλισμού και τεχνολογιών θέρμανσης και ψύξης.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται να προσφέρουν οικονομική βοήθεια για τα λειτουργικά έξοδα των ενεργοβόρων βιομηχανιών που μεταβαίνουν στην ηλεκτροδότηση.

3. Διασφάλιση δίκαιων φορολογικών πολιτικών για την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.

Σύμφωνα με τη Συμμαχία, απαιτείται άμεσα μια σαφής στρατηγική προσέγγιση στη φορολογία, τόσο για τους φόρους που σχετίζονται με την ηλεκτρική ενέργεια, όσο και για εκείνους που δεν σχετίζονται, με στόχο τη μείωση του συνολικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τις βιομηχανίες που θέλουν να ηλεκτροδοτηθούν.

4. Εγγύηση έγκαιρης πρόσβασης στο δίκτυο για ηλεκτροδοτούμενες βιομηχανικές διαδικασίες.

Είναι αναγκαία η υλοποίηση ενός δυναμικού και αποτελεσματικού συστήματος διαχείρισης των αιτήσεων σύνδεσης στο δίκτυο.

5. Αντιμετώπιση των εμποδίων για την αξιοποίηση της ευελιξίας στη βιομηχανία.

Η συμμετοχή της ζήτησης πρέπει να ενθαρρύνεται με αμοιβή, χωρίς να επιβαρύνονται οι βιομηχανίες με περιορισμένη ευελιξία.

6. Διευκόλυνση εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Χρειάζονται περισσότερες δράσεις από τις κυβερνήσεις της ΕΕ για την αύξηση του αριθμού των εξειδικευμένων εργαζομένων, ώστε να καλυφθεί η αναμενόμενη αύξηση της ζήτησης.