Στην προημερήσια αγορά θα γίνεται ο κύριος όγκος των περικοπών ΑΠΕ - Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο για την καταβολή αποζημίωσης – Αλλαγές και στα σχήματα στήριξης των ΑΠΕ

Την μετατόπιση της διαχείρισης των περικοπών κατά την «είσοδο» των έργων ΑΠΕ στην αγορά ενέργειας έναντι αυτού που συμβαίνει τώρα θα φέρει τα νέο πλαίσιο που εξετάζεται για το θέμα και αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στους επόμενους 2-3 μήνες, τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο καθηγητής το ΕΜΠ Σταύρος Παπαθανασίου μιλώντας την περασμένη Πέμπτη στο συνέδριο του ΙΕΝΕ, σήμερα ο μεγαλύτερος όγκος των περικοπών συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο σε επίπεδο ζώνης, ακριβώς επειδή η περικοπή μέρους της πράσινης ηλεκτροπαραγωγής καταλήγει ως «λύση ανάγκης» για την ασφάλεια του συστήματος.

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου θα μεταφέρει το «ξεκαθάρισμα» στην προημερήσια αγορά, εμποδίζοντας ουσιαστικά την παραβίαση του Προγράμματος Αγοράς, ελαφρύνοντας κατά συνέπεια την κατηγορία των περικοπών σε πραγματικό χρόνο σε επίπεδο ζώνης. Ειδικότερα, οι περικοπές διακρίνονται σε 4 βασικές κατηγορίες:

• Περικοπές Αγοράς Επόμενης Ημέρας
  • O μεγαλύτερος όγκος περικοπών εκτιμάται ότι θα γίνεται σε αυτό το στάδιο (ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών περικοπών), λόγω ισοζυγίου ισχύος συστήματος
  • Σε αυτή την κατηγορία περικοπών δεν τίθεται ζήτημα αποζημίωσης
• Περικοπές Αγοράς Εξισορρόπησης
  • Περικοπές από παροχή καθοδικών εφεδρειών για εξισορρόπηση συστήματος
  • Απαιτείται η διαμόρφωση κατανεμόμενων Χ/Φ ΑΠΕ – Θα δίνεται αποζημίωση σύμφωνα με την τιμή εκκαθάρισης ενέργειας εξισορρόπησης
• Περικοπές σε πραγματικό χρόνο σε επίπεδο ζώνης
  • Για λόγους ασφάλειας συστήματος/δικτύου, με εντολές setpoint από τους Διαχειριστές
  • Σήμερα αποτελεί την κανονικότητα, αλλά θα αποτελούν πολύ μικρό όγκο περικοπών μετά την εφαρμογή των μέτρων που εισηγείται η ΟΔΕ
  • Ο κανονισμός ΕΕ 2019/943 αναφέρει την υπό προϋποθέσεις αποζημίωση τέτοιων περικοπών που χαρακτηρίζονται «ανακατανομή»
• Περικοπές λόγω τοπικού κορεσμού δικτύων
  • Δεν υφίστανται σήμερα στο ελληνικό σύστημα, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων
  • Ένα «Over-booking» στις προσφορές σύνδεσης θα φέρει ανάγκες για συστηματική επιβολή τέτοιων περιορισμών
  • Είναι ακόμα ανοικτός ο τρόπος επιβολής, οι υπόχρεοι, οι εγγυήσεις και η αποζημίωση των περικοπών αυτών, που στο σύνολό τους συνιστούν «ανακατανομή».

Όπως είχε εξηγήσει κατά την παρέμβασή του στο πρόσφατο συνέδριο Renewable & Storage Forum, μελλοντικά και εφόσον ισχύει το νέο πλαίσιο, ο κύριος όγκος των περικοπών θα συμβαίνει στην προημερήσια αγορά και θα είναι πολύ μεγάλος στη βάση της μεγάλης ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Έπειτα, θα ακολουθεί ένας μικρότερος όγκος περικοπών στην αγορά εξισορρόπησης, ενώ εκτιμάται ότι η ανάγκη ανακατανομής που σχετίζεται με τον κορεσμό των δικτύων θα είναι μικρή.

Μάλιστα, ο κ. Παπαθανασίου είχε επισημάνει ότι η εν λόγω ανάγκη περί ανακατανομής θα πρέπει να είναι μικρή, καθώς σε διαφορετική περίπτωση, θα δημιουργηθούν «πολύ πιο δύσκολα στην επίλυσή τους προβλήματα».

Η διαχείριση των περικοπών θα συμπληρώνεται με μια μικρή ανάγκη περικοπής πραγματικού χρόνου με setpoint, πράγμα που σήμερα συνιστά το μεγαλύτερο μέρος των περικοπών ή αλλιώς την κανονικότητα σήμερα, δεδομένου ότι απουσιάζουν τα συστήματα τηλελέγχου και τηλεμέτρησης που θα επέτρεπαν να υπάρχει «ψαλίδι» κατά την «είσοδο» των έργων στην αγορά, δηλαδή στο στάδιο της Αγοράς Επόμενης Ημέρας.

Ως γνωστόν, η εισήγηση της Ομάδας Διοίκησης Έργου (ΟΔΕ), σε συμμόρφωση με την σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία, δεν προβλέπει κάποια αποζημίωση για τις περικοπές Αγοράς Επόμενης Ημέρας με την συζήτηση περί μηχανισμού αντιστάθμισης να αφορά τις περικοπές λόγω ανακατανομής βάσει ορισμένων προϋποθέσεων που προσδιορίζει ο κοινοτικός κανονισμός.

Απαιτείται αναθεώρηση στα σχήματα στήριξης ΑΠΕ

Την ίδια στιγμή, όπως ανέφερε ο κ. Παπαθανασίου, χρειάζεται να ανοίξει η συζήτηση για την αναδιαμόρφωση των σχημάτων στήριξης για τις ΑΠΕ, καθώς το νέο περιβάλλον στην αγορά με μηδενικές και αρνητικές τιμές θέτει εν αμφιβόλω την αποτελεσματικοτητά τους.

Ειδικότερα, τα υφιστάμενα σχήματα στήριξης εδράζονται στην αρχή production based, δηλαδή τα έσοδα & η ενίσχυση προκύπτουν αναλογικά προς την παραγόμενη ενέργεια (MWh). Όπως σημειώνει ο κ. Καθηγητής, έως τώρα, η παραγόμενη ενέργεια μπορούσε να προσδιοριστεί με μικρή αβεβαιότητα. Πλέον, οι περικοπές εισάγουν αβεβαιότητες στις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις παραγωγής σε ορίζοντα 20ετίας.

Επιπρόσθετα, η μη ενίσχυση των έργων σε περίπτωση μηδενικών τιμών (πάνω από 2 ώρες) εισάγει επιπλέον αβεβαιότητες, εξαιρετικά επαχθείς. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση στη βάση της παραγόμενης ενέργειας καθίσταται μη συμβατή με τις συνθήκες ενός πλήρως απανθρακοποιημένου συστήματος, με συστηματικές περικοπές και εκτεταμένες περιόδους μηδενικών τιμών εκκαθάρισης. Επιπρόσθετα, όπως επισήμανε ο ίδιος, το υφιστάμενο πλαίσιο ενισχύσεων εισάγει στρεβλώσεις στις αγορές, λόγω συσχέτισης εσόδων και της στρατηγικής προσφορών των παραγωγών με τιμή αναφοράς και ειδική τιμή αγοράς, αντί του μεταβλητού τους κόστους.

Σε αυτή την βάση, ο κ. Παπαθανασίου ανέφερε ότι θα πρέπει να εξεταστεί μια νέα προσέγγιση ως προς τα σχήματα στήριξης, βασιζόμενη στη δυνατότητα των έργων (capability-based CfDs ή financial CfDs). Στην περίπτωση του capability-based, θα αποζημιώνεται η δυνατότητα παραγωγής που θα έχει το συγκεκριμένο έργο και στη περίπτωση του financial CfD, θα αποζημιώνεται με βάση την δυνατότητα παραγωγής που έχει ένα έργο αναφοράς και το οποίο αναγνωρίζεται ως υπόδειγμα λειτουργίας του συγκεκριμένου έργου.

Σε ένα τέτοιο μοντέλο επιτυγχάνεται ο περιορισμός του ρίσκου από τις περικοπές και τις αρνητικές τιμές, ενώ διαμορφώνεται μια κινητροδότηση για την αποδοτική διαχείριση του έργου ΑΠΕ στην αγορά μέσω κατάλληλου benchmark μεγιστοποίησης εσόδων από αγορές αντί μεγιστοποίησης της παραγωγής με τελικό αποτέλεσμα την εξομάλυνση των χρηματοροών των έργων.