Ηλιακή ενέργεια: Προκλήσεις και προοπτικές

Η ηλιακή ενέργεια έχει φέρει αξιοσημείωτα αποτελέσματα στην Ευρώπη. Ειδικότερα, τα τελευταία δύο χρόνια, σε μία περίοδο πολέμου και ενεργειακής κρίσης, η βιομηχανία παραγωγής ηλιακής ενέργειας έχει εγκαταστήσει στην ήπειρό μας ισχύ μεγαλύτερη των  100GW. Αυτό ισοδυναμεί με την τροφοδότηση περίπου 30 εκατομμυρίων νοικοκυριών σε όλη την Ευρώπη με καθαρή, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλιακή ενέργεια.

Το στοίχημά της Ευρώπης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποδίδει. Σύμφωνα με το ενεργειακό think tank «Ember», το 2023 για πρώτη φορά στην ιστορία, πάνω από το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ προήλθε από ανανεώσιμες πηγές. Ειδικότερα, την περασμένη χρονιά η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος ηλιακής ενέργειας ήταν μεγαλύτερη της αύξησης που κατέγραψαν αθροιστικά όλες οι άλλες πράσινες τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας, φθάνοντας τα 260GW.

Παρά την πρωτοφανή αυτή ανάπτυξη, υπάρχουν ακόμη προκλήσεις για το μέλλον. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος-ορόσημο της στρατηγικής της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια, δηλαδή τα 750 GW εγκατεστημένης ισχύος  έως το 2030, η Ευρώπη θα πρέπει να ξεπεράσει μια σειρά από εμπόδια.

Αρχικά, είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ένα επενδυτικό περιβάλλον φιλικό προς τα φωτοβολταϊκά, παρά τις μεταβαλλόμενες συνθήκες στην αγορά. Αν και η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τον ήλιο έχει το μικρότερο σταθμισμένο κόστος, ο πληθωρισμός αυξάνει το κόστος κατασκευής των ηλιακών πανέλων που αντιπροσωπεύουν το 75% της τελικής τιμής ηλιακής ενέργειας. Υπάρχουν λύσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη μείωση του κόστους κεφαλαίου για πράσινες επενδύσεις καθώς και σε εθνικό επίπεδο λόγου χάρει ενσωματώνοντας μηχανισμό αναπροσαρμογής των τιμών που κερδίζουν παραγωγοί ΑΠΕ μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας με τον πληθωρισμό.

Τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα, έχει παρατηρηθεί ένας πρωτοφανής αριθμός ωρών με αρνητικές τιμές, που συνεπάγεται αβεβαιότητα στα έσοδα των παραγωγών ενέργειας καθώς κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών τα CFD συμβόλαια δεν αποζημιώνονται. . Είναι πλέον εμφανές ότι το ενεργειακό σύστημα οφείλει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες αποκτώντας ευελιξία, αποθηκεύοντας και χρησιμοποιώντας την ενέργεια όταν τη χρειάζεται.

Οι στρεβλώσεις αυτές αποδεικνύουν ότι το ενεργειακό σύστημα πρέπει να αναπροσαρμοστεί με καλύτερη σύνδεση της ζήτησης με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και με δυνατότητα ευέλικτης παραγωγής και αποθήκευσης, ανάλογα με τη ζήτηση. Απαραίτητη είναι, επίσης, η αναβάθμιση των δικτύων ιδιαίτερα σε επίπεδο διανομής. Σύμφωνα με την έκθεση Ηλεκτρικών Δικτύων του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για το 2023, περισσότερα από 50 εκατομμύρια χιλιόμετρα ηλεκτρικών δικτύων θα πρέπει να κατασκευαστούν και περίπου 30 εκατομμύρια χιλιόμετρα να ενισχυθούν από σήμερα έως το 2040, ειδικά στο επίπεδο της διανομής. Αυτό ισοδυναμεί με πάνω από το διπλάσιο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών. Παράλληλα, η Ευρώπη θα πρέπει να εξετάσει νέους τρόπους αξιοποίησης των υφιστάμενων δικτύων, για τη μεταφορά αλλά κυρίως για τη διανομή ενέργειας.

Η SolarPower Europe καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει ένα σχέδιο δράσης σχετικά με τη διαδικασία προσαρμογής των δικτύων. Χρειαζόμαστε περισσότερα συστήματα αποθήκευσης μπαταριών για να διατηρούμε την καθαρή ενέργεια διαθέσιμη όλο το εικοσιτετράωρο, περισσότερες έξυπνες αντλίες θερμότητας που φορτίζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας και έξυπνους σταθμούς φόρτισης για τα οχήματα, όταν οι ηλιακοί συλλέκτες στις στέγες παράγουν πληθώρα ενέργειας. Η ενίσχυση της ευελιξίας θα βοηθήσει τα δίκτυα να προσαρμοστούν πιο γρήγορα στη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια και εμάς να επιτύχουμε την απανθρακοποίηση όσο το δυνατόν πιο αποδοτικά.

Μια άλλη κρίσιμη πρόκληση αφορά στους ευρωπαίους κατασκευαστές ηλιακών πάνελ. Ειδικότερα, οι δυνάμεις της αγοράς έχουν προκαλέσει μείωση στις τιμές των ηλιακών εξαρτημάτων, καθιστώντας δύσκολη την πώληση των προϊόντων από την ευρωπαϊκή ηλιακή βιομηχανία. Ως αποτέλεσμα, οι πτωχεύσεις, οι διακοπές της παραγωγής και οι απολύσεις στους ευρωπαίους κατασκευαστές ηλιακών πάνελ συσσωρεύονται. Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν για να στηρίξουμε άμεσα τους ευρωπαίους κατασκευαστές;

Η SolarPower Europe προτείνει τρεις κομβικές δράσεις που θα μετριάσουν την πίεση που αντιμετωπίζει η βιομηχανία φωτοβολταϊκών: την ταχεία εφαρμογή του νόμου Net-Zero Industry Act (NZIA), τη δημιουργία ενός ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου της ΕΕ, όπως ένα Solar Manufacturing Facility και την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της ΕΕ πιλοτικών πολιτικών ανθεκτικότητας, όπως έχουμε δει να πραγματοποιείται με επιτυχία στη Γαλλία και την Ιταλία.

Τον Απρίλιο του 2024 υπογράφηκε στις Βρυξέλλες ο Ευρωπαϊκός Ηλιακός Χάρτης που σηματοδοτεί μια σημαντική δέσμευση για τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Ενώ ο Χάρτης αποτελεί σημαντική στιγμή αναγνώρισης, πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες για ταχεία δράση και συγκεκριμένα μέτρα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για τη στήριξη των κατασκευαστών.

Η ηλιακή ενέργεια συνεχίζει να στηρίζει ενεργειακά την Ευρώπη σε περιόδους κρίσης με εγκαταστάσεις-ρεκόρ. Αυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο αποφάσεων για την πιο οικονομική, ευέλικτη και εύκολα αναπτυσσόμενη τεχνολογία παραγωγής ενέργειας. Το μήνυμά που απευθύνουμε προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι ότι δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε. Δεν έχουμε κατακτήσει ακόμη τον μέσο όρο των 70 GW ετησίως που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια το 2030.

Μπορούμε και πρέπει να προχωρήσουμε με μεγαλύτερη ταχύτητα για να επιτύχουμε τους στόχους της Ευρώπης σε ενέργεια, κλίμα και ασφάλεια.

______

Ο Αριστοτέλης Χαντάβας είναι Πρόεδρος του SolarPower Europe και CEO της Principia.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2024 που εξέδωσε για 13^η χρονιά το επιτελείο του energypress.