Γερές βάσεις, θετικές προοπτικές για τον κλάδο των φωτοβολταϊκών το 2024

Αν και η ρουτίνα δεν είναι συνήθως ευχάριστη, στην περίπτωσή μας θα πρέπει να κάνουμε μια εξαίρεση. Το 2023 ήταν ακόμη μια χρονιά ρεκόρ για την αγορά φωτοβολταϊκών, τόσο την εγχώρια όσο και τη διεθνή. Η εγχώρια αγορά εκτιμάται κατά 15% μεγαλύτερη σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά (αναμένεται να ξεπεραστούν τα  7 GW εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταϊκών, επί συνόλου τουλάχιστον 12,5 GW ΑΠΕ) που ήταν κι εκείνη η καλύτερη μέχρι τότε. Για το 2024, η αύξηση αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Το 2023 είχαμε μια αύξηση του μεριδίου των φωτοβολταϊκών μεγάλης κλίμακας σε σχέση με τα μικρότερα συστήματα (μικρότερα του 1 MW) που κυριαρχούν ιστορικά, τα οποία στο τέλος του 2022 ήταν κοντά στο 80% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος. Έτσι, σε ετήσια βάση, η αγορά είναι ισόρροπα μοιρασμένη μεταξύ συστημάτων μεγάλης και μικρής ισχύος. Αθροιστικά βέβαια, τα μικρότερα συστήματα έχουν τη μερίδα του λέοντος.

Το 2023 επίσης είχαμε μια σημαντική ανάπτυξη των συστημάτων αυτοκατανάλωσης με διπλασιασμό της νέας εγκατεστημένης ισχύος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Τα συστήματα αυτοκατανάλωσης αγγίζουν πλέον αθροιστικά το 0,5 GW.

Το 2023 ήταν ακόμη η χρονιά που ξεκίνησε η αγορά των μπαταριών στη χώρα μας, τόσο σε μεγάλη κλίμακα (με δύο διαγωνισμούς για stand-alone μπαταρίες) όσο και σε μικρή (με το πρόγραμμα “Φωτοβολταϊκά στη στέγη” που επιδοτεί οικιακές μπαταρίες σε συστήματα αυτοκατανάλωσης). 

Εντός του 2024 αναμένουμε την ενίσχυση και των μπαταριών εμπορικής και βιομηχανικής κλίμακας μέσω εξειδικευμένου προγράμματος.

Σε διεθνές επίπεδο, θετικό είναι ότι ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2023, το κόστος των φωτοβολταϊκών πάνελ έχει φτάσει σε ιστορικό χαμηλό, κάτι που αναμένεται να διατηρηθεί τουλάχιστον για το πρώτο μισό του 2024 και επηρεάζει θετικά τις επενδύσεις και στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και για το κόστος του λιθίου, του κύριου συστατικού των μπαταριών. Η μείωση του κόστους του είναι ευεργετική για τις επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χρειάζονται οι κρατικές λειτουργικές ενισχύσεις και ενισχύσεις κεφαλαίου.

Σε θεσμικό επίπεδο, το 2024 αναμένουμε την οριστικοποίηση του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα και την αποσαφήνιση του ενεργειακού μείγματος για την περίοδο 2030-2050. Ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών έχει τονίσει επανειλημμένως πως οι στόχοι για τα φωτοβολταϊκά και την αποθήκευση υπολείπονται των δυνατοτήτων και των αναγκών της χώρας.

Μέσα στο 2024 αναμένεται ακόμη η παρουσίαση του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ το οποίο ελπίζουμε να σταθεί αρωγός στην επίτευξη των μακροχρόνιων στόχων της χώρας και να μη θέσει νέα αναίτια εμπόδια στην ανάπτυξη των ΑΠΕ.

Εκκρεμεί τέλος μια υπουργική απόφαση για να εκκινήσει επιτέλους το net-billing σε εμπορικά συστήματα αυτοκατανάλωσης μεγάλης κλίμακας.

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο, που δεν είναι άλλος από τα ανεπαρκή δίκτυα, θα παραμείνει βεβαίως και το 2024. Είναι σαφές ότι στον τομέα αυτό χρειάζονται περισσότερες και πιο γενναίες παρεμβάσεις και, το κυριότερο, επείγουσες αποφάσεις για την αναβάθμιση της ραχοκοκαλιάς του ηλεκτρικού μας συστήματος . 

Από την άλλη οι πρώτες συστηματικές περικοπές της παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας (curtailments) σε περιόδους του έτους όπου η ζήτηση είναι χαμηλή (Άνοιξη και Φθινόπωρο) που εμφανίζονται το 2023, αναμένεται να ενταθούν το 2024, λόγω και της αυξημένης κατά τουλάχιστον 2,5 GW ισχύος ΑΠΕ που εγκαθίσταται το 2023.

Η λύση για τις περικοπές, που θα οδηγήσει και σε δημιουργία επιπλέον ηλεκτρικού χώρου, δεν είναι άλλη από την ευρύτερη χρήση της αποθήκευσης ενέργειας και απευθείας στο δίκτυο (front of the meter), αλλά και μέσω της ανάπτυξης υβριδικών λύσεων (behind the meter) παραγωγής ΑΠΕ με μπαταρίες.

Τέλος, όσον αφορά στο υδρογόνο το οποίο συζητείται ευρέως τα τελευταία χρόνια και προωθείται ως λύση για την μακροπρόθεσμη αποθήκευση της πράσινης ενέργειας, χρειάζεται χρόνος για την ανάπτυξη και των υποδομών, αλλά και της ανάπτυξης και εφαρμογής των τεχνολογιών διαχείρισής του. Σε ευρωπαϊκό, αλλά και εθνικό επίπεδο έχουν εξαγγελθεί επιδοτήσεις για την παραγωγή του. Για να καταστεί όμως το κόστος παραγωγής του αρκετά χαμηλό, ώστε να μη χρειάζονται επιδοτήσεις, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί σημαντική κατανάλωση, δηλαδή μία οικονομία υδρογόνου και παραγώγων του (πράσινης αμμωνίας και μεθανόλης). Μόνο με την αύξηση της ζήτησης θα μειωθεί περαιτέρω το κόστος του εξοπλισμού και  μέσω μεγάλων εγκαταστάσεων παραγωγής υδρογόνου, θα υπάρξει η απαραίτητη οικονομία κλίμακας, ώστε να γίνει main stream τεχνολογία.

* Ο Δρ. Σωτήρης Καπέλλος είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2024.