Το Κυπριακό Δημόσιο, το ισραηλινό fund Aluma, επενδυτές από Σ. Αραβία και Εμιράτα, στους «μνηστήρες» για να μπουν μετοχικά στην διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ

Πληθαίνουν οι ενδιαφερόμενοι για να εισέλθουν μετοχικά στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ. Το Κυπριακό Δημόσιο, το ισραηλινό fund Aluma, αλλά και επενδυτές από τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα, είναι ανάμεσα σε αυτούς με τους οποίους διεξάγονται οι συζητήσεις.

Οι παίκτες της περιοχής που βλέπουν ευκαιρίες στο ολοένα και πιο αναβαθμισμένο σχέδιο του διαδρόμου Ευρώπης - Ασίας αυξάνονται, με τελευταία πιο γνωστή κρούση από την πλευρά της Σ.Αραβίας, αλλά και τη «σφήνα» των Εμιράτων. Αμφότερες οι χώρες αντιμετωπίζουν τη διασύνδεση ως μια υποδομή - κλειδί, υψηλής γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας, αφού μπορεί να ανοίξει την πόρτα της Ευρώπης στην «πράσινη» παραγωγή τους και να αποτελέσει τον κρίκο μιας ευρύτερης αλυσίδας projects στην περιοχή.

Εξάλλου αυτός ήταν και ο σκοπός της σύσφιγξης των σχέσεων Αθήνας - Ριάντ τον Σεπτέμβριο, της συμφωνίας για τον Saudi Greek Interconnection και της σύστασης μάλιστα κοινής εταιρείας, κάτι που δεν συνηθίζουν να κάνουν οι Σαουδάραβες.

Ταυτόχρονα η είσοδος τέτοιων παικτών στο έργο είναι προφανές ότι θα ενισχύσει την γεωστρατηγική αξία του έργου και φυσικά θα του προσφέρει τα κεφάλαια που τόσο πολύ χρειάζεται, δεδομένου και του υψηλού, αυξημένου του προυπολογισμού, στα επίπεδα των 1,9 δισ ευρώ.

Την ευκαιρία που διανοίγεται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ βλέπουν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που σχεδιάζουν να επενδύσουν έως και 54 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με στόχο μηδενικές καθαρές εκπομπές CO2 στα μέσα του αιώνα. Η είσοδος των ΗΑΕ στο έργο θα μπορούσε να «κουμπώσει» με τον ευρύτερο σχεδιασμό τους για ένα διάδρομο πράσινων εξαγωγών προς την Ευρώπη. Το είχε κάνει σαφές ο εμιρατινός υπ. Επενδύσεων Μοχάμεντ Χασάν Αλσουαΐντι, σε συνάντηση τον Οκτώβριο με τον κύπριο υπ. Ενέργειας Γιώργο Παπαναστασίου, όταν είχε εκφράσει το ενδιαφέρον του Αμπου Ντάμπι με σκοπό τις εξαγωγές και την διασφάλιση της ηλεκτρικής επάρκειας.

Το SPV και οι εκρεμμότητες

Το κατά πόσο το εμιρατινό ενδιαφέρον έχει βάθος μένει να φανεί. Όσο για την Λευκωσία, η θυγατρική εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) που θα αναλάβει τη διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, συστήνεται ακριβώς για να διευκλολύνει την πιθανή είσοδο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και άλλων επενδυτών.

Και στην κατεύθυνση της επιτάχυνσης της διασύνδεσης θα συμβάλουν τα τρία κρίσιμα ζητήματα που συζητήθηκαν κατά την χθεσινή συνάντηση Σδούκου - Παπαναστασίου: Η ολοκλήρωση του ρυθμιστικού πλαισίου, η μεταφορά των αδειών στον νέο project promoter και φυσικά η επίσπευση εκταμίευσης των προκαταβολών εντός του 2023, που αφορούν την επιχορήγηση με 657 εκατ ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο «Διασυνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility- CEF).

Οπως είχε επισημάνει προ ημερών ο κύπριος υπουργός, η Λευκωσία πρόκειται να διαβουλευθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να χρησιμοποιήσει τα 100 εκατ. ευρώ που περιλήφθηκαν ως δάνειο μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οπως είχε εξηγήσει, στον προϋπολογισμό του 2024 περιελήφθη κονδύλι 25 εκατ. ευρώ για την είσοδο του κράτους στον φορέα της διασύνδεσης, διευκρινίζοντας πως υπάρχει ενδιαφέρον ιδιωτών επενδυτών από τη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ. Οι όποιες ωστόσο αποφάσεις της Κύπρου θα ληφθούν μετά την αξιολόγηση εξωτερικού οίκου, με τον οποίο έχει συμβληθεί η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη.

Τμήματα του ίδιου παζλ

Σε κάθε περίπτωση, οι χώρες της περιοχής έχουν αντιληφθεί ότι όλα τα σχέδια για ηλεκτρικές διασυνδέσεις μέσω Ελλάδας είναι τμήματα του ίδιου παζλ: Της οριζόντιας διασύνδεσης Ευρώπης - Ασίας. Τα τρία πλέον έργα - το Saudi Greek Interconnection, το Ελλάδα - Κύπρος - Ισραήλ (Euroasia Interconnector) και το Ελλάδα - Αίγυπτος (GREGY) -  αποτελούν κομμάτια ενός διηπειρωτικού ενεργειακού άξονα πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων, με πολλές επιμέρους διασυνδέσεις, εταιρείες ειδικού σκοπού, διαφορετικούς μετόχους, αλλά ένα κοινό στόχο. Τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από χώρες με πλούσιο πράσινο δυναμικό και φθηνές τιμές προς την Κ. Ευρώπη, πρώτα μέσω ενός οριζόντιου άξονα, και στην πορεία μέσω του κάθετου διαδρόμου Νότου - Βορρά, δηλαδή του Green Aegean, θέμα το οποίο αναμένεται να συζητήσει σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις επαφές του με τον καγκελάριο Ολαφ Σολτς. 

Για την Κύπρο, πέραν του ότι το καλώδιο θα βγάλει το νησί από την ενεργειακή του απομόνωση, το θέμα είναι τόσο οικονομικό, όσο και πολιτικό, καθώς ενισχύεται η παρουσία της Λευκωσίας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Και με την ένταξη της στην ενιαία αγορά ενέργειας, η Λευκωσία θα μπορούσε να κατασκευάσει μονάδες και να εξάγει μέσω του EuroAsia προς την Ευρώπη, ρεύμα που θα χρησιμοποιεί ως καύσιμο φυσικό αέριο από το κοίτασμα «Αφροδίτη».

Για το Ισραήλ, το καλώδιο είναι απαραίτητο για την ενίσχυση της ενεργειακής του ασφάλεια, καθώς η χώρα πρόκειται να παρουσιάσει σοβαρότατο έλλειμμα εγχώριας παραγωγής μέχρι τα τέλη της δεκαετίας. Και ακριβώς επειδή δεν προβλέπεται να κατασκευάσει νέα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής, εξετάζονται σενάρια να καλύπτει τις ανάγκες του από μονάδες που θα γίνουν στην Κύπρο, οι οποίες θα «καίνε» ισραηλινό αέριο, όπως έχει προκύψει από τις διμερείς επαφές όλους τους προηγούμενους μήνες.