GSI: Προ των πυλών το crash test με την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών – Τον Σεπτέμβριο η απάντηση της ΕΤΕπ για το δάνειο 1 δισ. ευρώ

Σε τροχιά άμεσων εξελίξεων εισέρχεται ο Great Sea Interconnector, καθώς η επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών για την οριστικοποίηση της όδευσης του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου φαίνεται να αποτελεί πλέον την πρώτη προτεραιότητα για την Αθήνα, τη Λευκωσία αλλά και το Παρίσι. Η τριμερής επικοινωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Εμανουέλ Μακρόν, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε ο «Φιλελεύθερος», δείχνει ότι το έργο περνά σε φάση επιτάχυνσης, μετά την είσοδο της Meridiam με 66% στο μετοχικό σχήμα της εταιρείας ειδικού σκοπού GSI.

Το επόμενο ορόσημο είναι πλέον η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στη θάλασσα, ώστε να ολοκληρωθεί το τμήμα των βυθομετρήσεων που απομένει και να «κλειδώσει» η τελική χάραξη της διασύνδεσης. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, αν η εκτίμηση Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας για την ανάγκη επίσπευσης των εργασιών «μετουσιωθεί» και σε άμεση εξουσιοδότηση της Nexans για προετοιμασία των θαλάσσιων ερευνών, τότε η γαλλική εταιρεία μπορεί να είναι έτοιμη ακόμη και τον Σεπτέμβριο για την πραγματοποίησή τους – την οποία θα σηματοδοτήσει η έκδοση της σχετικής NAVTEX από τις ελληνικές αρχές.

Υπενθυμίζεται ότι εκτός από τη συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam με 66% στη GSI, στις αρχές Αυγούστου υπεγράφη επίσης συμφωνία του ΑΔΜΗΕ, της Nexans και της εταιρείας ειδικού σκοπού για την εκτέλεση των θαλάσσιων ερευνών βυθού. Ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει τότε πρώτη προτεραιότητα την ολοκλήρωση των μελετών.

Το μεγάλο τεστ της «νέας εποχής» του GSI

Υπενθυμίζεται πως μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των βυθομετρήσεων, με το υπόλοιπο τμήμα να είναι και το πιο ευαίσθητο από γεωπολιτικής άποψης. Πρόκειται για τη θαλάσσια περιοχή νότια της Κάσου, για την οποία η Τουρκία έχει αμφισβητήσει την ελληνική δικαιοδοσία, καθώς στη βάση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, υποστηρίζει πως ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα της. 

Στο επιχειρησιακό σκέλος, ανοικτό παραμένει το ερώτημα ποια εταιρεία θα αναλάβει την ολοκλήρωση των ερευνών, με το δημοσίευμα του «Φιλελεύθερου» να σημειώνει πως δεν αποκλείεται αυτή τη φορά να επιλεγεί κάποια γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία. Σε κάθε περίπτωση, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Άγκυρα θα ακολουθήσει ανάλογη τακτική με το καλοκαίρι του 2024, όταν με τις παρενοχλήσεις τουρκικών σκαφών επιχείρησε (και πέτυχε) το πάγωμα των ερευνών.  

Η κλιμάκωση της τουρκικής αδιαλλαξίας το τελευταίο διάστημα -με αποκορύφωμα την πρόσφατη θέσπιση των δύο θαλάσσιων πάρκων- δείχνει πως κάθε άλλο παρά υπάρχουν σημάδια αναδίπλωσης. Όμως, η επιστροφή των ερευνητικών σκαφών θα γίνει αυτή τη φορά με εντελώς διαφορετικά δεδομένα. Κι αυτό γιατί η είσοδος της Meridiam, σε συνδυασμό με την προσωπική εμπλοκή του Μακρόν, προσθέτει στο έργο έναν νέο πολιτικό παράγοντα με ειδικό βάρος.

Η σημασία χρηματοδότησης των ερευνών από τη Meridiam 

Ως αποτέλεσμα, το GSI δεν αποτελεί πλέον μια υπόθεση που αφορά αποκλειστικά Αθήνα και Λευκωσία (και τις διμερείς σχέσεις τους με την Τουρκία), αλλά εντάσσεται πιο καθαρά στη γαλλική στρατηγική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων. Με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται διαφορετικό πλαίσιο και για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων προκλήσεων.

Ως ένδειξη εμπιστοσύνης στις προοπτικές ολοκλήρωσης των θαλάσσιων ερευνών μπορεί να εκληφθεί και η απόφαση της Meridiam να καλύψει, στο πλαίσιο της συμφωνίας εισόδου της στο GSI, το σύνολο του κόστους για τις μελέτες που απομένουν. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι το γαλλικό fund θεωρεί πως οι κίνδυνοι που συνδέονται με την ολοκλήρωση των ερευνών και την επόμενη φάση του έργου παραμένουν εντός διαχειρίσιμων ορίων.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν, παράλληλα, ότι πίσω από αυτή την απόφαση μπορεί να υπάρχει ένα ευρύτερο πλαίσιο διασφαλίσεων για την απρόσκοπτη πραγματοποίηση των εργασιών, ιδίως σε περίπτωση που προκύψουν απόπειρες παρεμβάσεων κατά τη διάρκειά τους. 

«Ξεκλειδώνει» το δάνειο 

Παράλληλα με την επανεκκίνηση των ερευνών, ο Σεπτέμβριος αναμένεται να αποδειχθεί ορόσημο και για τη χρηματοδοτική πτυχή του έργου. Ο ΑΔΜΗΕ έχει υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αίτημα για δάνειο ύψους έως 1 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το μισό του συνολικού προϋπολογισμού των 1,9 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη της διαδικασίας αξιολόγησης από την ΕΤΕπ θεωρείται καθοριστική για τη συνολική χρηματοδοτική ωρίμανση του πρότζεκτ.

Η απάντηση της ΕΤΕπ αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στον Σεπτέμβριο. Σε ό,τι αφορά την έκβαση του αιτήματος, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, είχε εκφράσει ήδη πριν από την είσοδο της Meridiam στο μετοχικό σχήμα του GSI την πεποίθησή του ότι η ΕΤΕπ θα εγκρίνει τη χρηματοδότηση. Η εκτίμηση αυτή αποκτά πλέον πρόσθετο βάρος μετά την έλευση του γαλλικού fund, δεδομένης και της υφιστάμενης σχέσης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζεται η Meridiam.

Προϋποθέσεις για τη μεταβίβαση του πρότζεκτ στην εταιρεία ειδικού σκοπού 

Η θετική απόφαση θα πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης όχι μόνο σε επίπεδο χρηματοδότησης, αλλά και για την άρση των εκκρεμοτήτων στην κυπριακή πλευρά – η οποία εμμένει στη θετική αξιολόγηση της ΕΤΕπ για τις επόμενες κινήσεις της. Με βάση το MoU που έχει υπογράψει Αθήνα και Λευκωσία τον Σεπτέμβριο του 2024, οι κινήσεις αυτές αφορούν τόσο τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο μετοχικό σχήμα της GSI, όσο και την έναρξη καταβολής 25 εκατ. ευρώ ετησίως για πέντε χρόνια, .

Υπό αυτή την έννοια, το «θετικό σήμα» της ΕΤΕπ θα ξεκλειδώσει επίσης την άρση των εκκρεμοτήτων από την πλευρά της Λευκωσίας, γεγονός το οποίο με τη σειρά του αποτελεί προϋπόθεση ώστε το πρότζεκτ να μεταβιβαστεί στην εταιρεία ειδικού σκοπού. Επομένως, όταν το SPV γίνει φορέας υλοποίησης, τότε η Meridiam θα αναλάβει επίσημα τον έλεγχο της διασύνδεσης, καταβάλλοντας και το 66% των έως τώρα δαπανών του ΑΔΜΗΕ. Έως τότε, project promoter του έργου παραμένει ο Έλληνας Διαχειριστής. 

Η Meridiam «παρούσα» στο Ελλάδα-Κύπρος 

Οι εξελίξεις στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου συμπίπτουν με την επιτάχυνση της ωρίμανσης του δεύτερου σκέλους του GSI, της διασύνδεσης Κύπρου–Ισραήλ. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη καταθέσει στις ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών το επενδυτικό αίτημα, θέτοντας σε κίνηση τη διαδικασία αξιολόγησης του έργου και του επιμερισμού του κόστους. Οι μελέτες κόστους-οφέλους που προηγήθηκαν έχουν δώσει θετικό αποτέλεσμα στα εξεταζόμενα σενάρια, ενισχύοντας το επιχείρημα υπέρ της προώθησης της επένδυσης.

Σε δεύτερο χρόνο, μάλιστα, ο ΑΔΜΗΕ αναμένεται να αναζητήσει και για το Κύπρος–Ισραήλ έναν ισχυρό επενδυτικό εταίρο, ακολουθώντας το μοντέλο που πλέον εφαρμόζεται στο πρώτο σκέλος του GSI. Η είσοδος της Meridiam δημιουργεί έτσι ένα προηγούμενο για τη διεύρυνση της επενδυτικής βάσης και στο δεύτερο καλώδιο, από τη στιγμή που θα υπάρξει συμφωνία Λευκωσίας και Τελ Αβίβ για το ρυθμιστικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο.