Δίχως αποθεματικό για ενεργειακές κρίσεις ο προϋπολογισμός του 2024 - Τα σενάρια για τις τιμές και οι 3+1 διαφορές του φετινού χειμώνα από τον περσινό

03 10 2023 | 07:50

Ακόμη έναν δύσκολο ενεργειακά χειμώνα φαίνεται ότι θα έχουν μπροστά τους οι καταναλωτές, με τέσσερις ουσιώδεις διαφορές σε σχέση με τον περσινό, όπως προκύπτει μετά και την κατάθεση στην Βουλή του προσχεδίου του προυπολογισμού για το 2024.

Εκτός από την απουσία οριζόντιων μέτρων στήριξης στην ενέργεια, το προσχέδιο δεν προβλέπει κανενός τύπου ειδικό αποθεματικό για ενεργειακές κρίσεις. Ερωτηθείς χθες, κατά την ενημέρωση για τα μεγέθη του προυπολογισμού, κατά πόσο έχει προβλεφθεί κάποιο «μαξιλάρι», υψηλόβαθμο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου απάντησε αρνητικά, λέγοντας ότι ανάλογα με την έκταση του φαινομένου, θα υπάρξει και η ανάλογη αντίδραση.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι εφόσον κριθεί απαραίτητο, θα επανέλθουν και κάποια μέτρα στήριξης, ωστόσο η κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν πρέπει να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό δεσμεύοντας από τώρα συγκεκριμένες πιστώσεις. Το μόνο αποθεματικό που έχει προβλεφθεί, είναι τα 600 εκατ ευρώ για τις φυσικές καταστροφές.

Συνυπολογίζοντας και όσα γνωρίζαμε μέχρι τώρα, προκύπτει ότι το παζλ του φετινού χειμώνα στην ενέργεια θα διαφέρει από τον περυσινό σε τέσσερα βασικά σημεία:

• Δεν θα υπάρχει επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης στην αντλία, τουλάχιστον όχι με πόρους του προϋπολογισμού. Αν δοθεί κάποιο ποσό, θα γίνει με πρωτοβουλία των διυλιστηρίων, γεγονός που θα μάθουμε γύρω στις 15 Οκτωβρίου οπότε και προγραμματίζεται η έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.

• Από τον Ιανουάριο τελειώνει η οριζόντια στήριξη του ρεύματος και τίθενται σε ισχύ τα τιμολόγια που προετοιμάζουν οι προμηθευτές, τα οποία θα συμπεριλαμβάνουν ρήτρες αναπροσαρμογής ή παρόμοιους μηχανισμούς.

• Δεν προβλέπεται οριζόντια ενίσχυση στο φυσικό αέριο, όπως συνέβη πέρυσι. Τουλάχιστον για την ώρα, με βάση τη διαμόρφωση των τωρινών τιμών.

• Δεν υπάρχει στον προϋπολογισμό κάποιο αποθεματικό, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν μέτρα απέναντι σε τυχόν μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις. Τα όποια ζητήματα θα αντιμετωπίζονται μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης.

Είναι προφανές ότι για δημοσιονομικούς λόγους, επειδή δεν το επιτρέπει πλέον το Eurogroup, επειδή η ΕΚΤ ζητά να μπει τέλος στα γενναία μέτρα στήριξης που ακυρώνουν τα αποτελέσματα της νομισματικής πολιτικής, αλλά και λόγω της ευρύτερης εκτίμησης ότι η εικόνα στο ενεργειακό τοπίο έχει ομαλοποιηθεί, ο προϋπολογισμός του 2024 δίνει πολύ μικρό βάρος στην αντιμετώπιση τυχόν διαταραχών σε σχέση με εκείνους του 2022 και του 2023.

Και οι τιμές για πετρέλαιο και φυσικό αέριο, βάσει των οποίων έχει συνταχθεί ο προϋπολογισμός; Σύμφωνα με όσα αναφέρει το προσχέδιο, προβλέπεται για το 2024 μέση τιμή πετρελαίου στα 81 δολάρια το βαρέλι (σσ: αυτή είναι η πρόβλεψη της Κομισιόν και ο προϋπολογισμός αυτήν παίρνει ως κατεύθυνση), ωστόσο σήμερα αυτό κινείται πάνω από τα 90. Ενώ σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, οι προβλέψεις του προυπολογισμού μιλούν για 40 ευρώ / μεγαβατώρα, δηλαδή επίπεδα στα οποία βρίσκεται και τώρα το προθεσμιακό συμβόλαιο στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ.

Σε κάθε περίπτωση, το φετινό σκηνικό δεν έχει καμία σχέση με το περυσινό, όχι μόνο επειδή δεν επικρέμεται πάνω από την Ευρώπη ο κίνδυνος δελτίου στο ρεύμα και την θέρμανση, όσο γιατί δεν θα υπάρχει κανένα οριζόντιο μέτρο στήριξης και επί της ουσίας οι καταναλωτές θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν κυρίως με ίδιες δυνάμεις την τιμή του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το πετρέλαιο θέρμανσης, αν έβγαινε σήμερα, θα έκανε πρεμιέρα στα 1,40 - 1,50 ευρώ/ λίτρο. Το επίδομα θα είναι στα περσινά επίπεδα (350 ευρώ), τα εισοδηματικά κριτήρια θα είναι διευρυμένα για οικογένειες με παιδιά, αλλά επίδομα στην αντλία δεν θα υπάρξει. Και κάποιοι αναλυτές βλέπουν το πετρέλαιο να σπάει από το νέο έτος το φράγμα των 100 δολ. (JP Morgan), ενώ το γενικότερο κλίμα βαραίνει αρνητικά. Είναι δηλαδή υπαρκτός, ο κίνδυνος, οι κινήσεις των χωρών του ΟΠΕΚ+ ή άλλες γεωπολιτικές εξελίξεις να ωθήσουν τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα.

Στο φυσικό αέριο, η Ευρώπη υποδέχεται τον χειμώνα με τις τιμές «καρφωμένες» στα 40 ευρώ / μεγαβατώρα. Εκεί έμειναν παρά την λήξη της απεργίας στις εγκαταστάσεις της Chevron στην Αυστραλία και την αναστάτωση που αυτή είχε φέρει στις αγορές. Και με βάση τα σημερινά δεδομένα, η τιμή για μια κιλοβατώρα διαμορφώνεται κοντά στα 8 λεπτά, χωρίς να διαφαίνεται ότι θα υπάρξει επιδότηση, όπως είχε γίνει πέρυσι από την ΔΕΠΑ.

Στο δε, ρεύμα, η μέση τιμή μετά την επιδότηση του 1,5 λεπτού/κιλοβατώρα, που ανακοίνωσε προ ημερών το ΥΠΕΝ, διαμορφώνεται για τον Οκτώβριο γύρω στα 14,5 λεπτά/κιλοβατώρα. Εάν υπάρξει κάποια εκτίναξη, τότε προφανώς η κυβέρνηση θα επανεξετάσει την απόφαση για κατάργηση των οριζόντιων επιδοτήσεων από τον Ιανουάριο.

Κανονικά ωστόσο, τελειώνει από το νέο έτος ο μηχανισμός επιδότησης που εξασφάλιζε σταθερή τιμή της κιλοβατώρας από τον Αύγουστο του 2022 και μετά. Από τον Ιανουάριο επανέρχονται οι ρήτρες αναπροσαρμογής στα τιμολόγια, γεγονός που σημαίνει ότι οι καταναλωτές θα είναι πλέον εκτεθειμένοι στις χρηματιστηριακές μεταβολές, χωρίς μηχανισμό επιδοτήσεων. Και ναι μεν το 2023, οι χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος μειώθηκαν μεσοσταθμικά στα περίπου 100 ευρώ έναντι των 230 ευρώ /μεγαβατώρα το 2022, αλλά παραμένουν διπλάσιες σε σύγκριση με το 2019. Ολα δείχνουν ότι οι τιμές αυτές ήρθαν για να μείνουν.