Η νέα εκδοχή του Peak Oil: Η "πετρελαϊκή" παραγωγή αποτελείται όλο και λιγότερο από πετρέλαιο

Τα καλά νέα είναι ότι η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου ανέκαμψε στα επίπεδα προ της πανδημίας. Τα κακά νέα είναι ότι μόνο το 60% αυτής είναι στα αλήθεια πετρέλαιο.

Η αμερικανική παραγωγή ξεπέρασε τα επίπεδα του 2020 με 20,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο. Δυστυχώς, λιγότερο από το 60% της αμερικανικής "πετρελαϊκής" παραγωγής είναι στα αλήθεια πετρέλαιο. Το υπόλοιπο είναι μη πετρελαϊκό και προέρχεται από το φυσικό αέριο, το καλαμπόκι και τις διαφορές των διϋλιστηρίων.

Τα NGL ανήλθαν σε 6 εκατ. βαρέλια/ημέρα (30%) της αμερικανικής παραγωγής το 2022 (γράφημα 2). Το ποσοστό τους αυξήθηκε κατά 5% στο α΄ εξάμηνο του 2020, όταν υποχώρησε η παραγωγή αργού. Το σφιχτό πετρέλαιο αυξήθηκε από το 9% σε 61% της παραγωγής αργού-συμπυκνωμάτων από το 2010 ως το 2022 και παρόλο που είναι πετρέλαιο, έχει χαμηλότερο ενεργειακό περιεχόμενο από το συμβατικό πετρέλαιο.

Υγρά φυσικού αερίου (NGL)

Τα NGL δεν προέρχονται από το αργό πετρέλαιο, αλλά παράγονται από το φυσικό αέριο. Είναι αέρια, αλλά διαχωρίζονται ως υγρά σε θερμοκρασίες και πιέσεις της επιφάνειας σε ειδικές μονάδες επεξεργασίας. Περιλαμβάνουν το αιθάνιο, το προπάνιο, το βουτάνιο και το πεντάνιο.

Το αιθάνιο συνιστά το μεγαλύτερο μερίδιο (55%) της παραγωγής NGL. Χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά για την παραγωγή αιθυλενίου, που μετατρέπεται σε πλαστικές σακούλες, αντιψυκτικά και καθαριστικά. Το προπάνιο αποτελεί το 31% των NGL αλλά μόλις το 3% χρησιμοποιείται ως καύσιμο στις μεταφορές. Η βασική του χρήση είναι στο σπίτι για τη θέρμανση του νερού. Το βουτάνιο αποτελεί άλλο ένα 16% των NGl και χρησιμοποιείται ως καύσιμο στους αναπτήρες και φορητές κουζίνες, αλλά και στα αεροζόλ.

Διαφορές διϋλιστηρίων

Η κατηγορία αυτή ξεπέρασε το 1 εκατ. βαρέλια/ημέρα της αμερικανικής πετρελαϊκής παραγωγής το 2022.

Οι διαφορές προκύπτουν διότι τα πετρελαϊκά προϊόντα που βγαίνουν από ένα διϋλιστήριο είναι λιγότερο πυκνά από το αργό πετρέλαιο που μπαίνει. Ο όγκος των διϋλισμένων προϊόντων είναι μεγαλύτερος από τον όγκο των εισροών αργού και η διαφορά όγκου είναι ένα κέρδος του διϋλιστηρίου.

Για παράδειγμα, η μέση πυκνότητα του αργού πετρελαίου είναι 846 κιλά/κ.μ. Η βενζίνη συνιστά το 45% του κάθε βαρελιού και έχει πυκνότητα 744 κιλά/κ.μ. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 1,14 βαρέλια βενζίνης παράγονται από κάθε βαρέλι πετρελαίου.

Καύσιμη αιθανόλη

Η αιθανόλη ξεπέρασε το 1 εκατ. βαρέλια στην αμερικανική παραγωγή το 2022. Πρόκειται για αλκοόλ που παράγεται από τη ζύμωση της ζάχαρης που περιέχεται σε καρπούς όπως το καλαμπόκι. Αναμειγνύεται με τη βενζίνη για να επεκτείνει τη χρήση του καυσίμου.

Σφιχτό πετρέλαιο

Το σφιχτό πετρέλαιο ήταν πάνω από 7 εκατ. βαρέλια της αμερικανικής παραγωγής το 2022. Λιγότερα από 5 εκατ. βαρέλια συμβατικού πετρελαίου παρήχθησαν το 2022. Σε αντίθεση με τα NGL, τις διαφορές των διϋλιστηρίων και την αιθανόλη, το σφιχτό πετρέλαιο είναι πετρέλαιο.

Έχει, όμως, μικρότερη πυκνότητα και μικρότερο ενεργειακό περιεχόμενο από το συμβατικό πετρέλαιο. Για παράδειγμα το σφιχτό πετρέλαιο στη λεκάνη Πέρμιαν έχει το 93% της ενεργειακής πυκνότητας (5,5 mmbtu/βαρέλι) σε σχέση με το καθιερωμένο συμβατικό πετρέλαιο που απαιτούν τα αμερικανικά διϋλιστήρια (5,9 mmbtu/βαρέλι).

Θα έλεγε κανείς ότι 7% δεν είναι μεγάλη διαφορά όταν μιλάμε για ένα καύσιμο τόσο ικανό όσο το πετρέλαιο, όμως είναι η διαφορά ανάμεσα στο να παίρνεις άριστα ή λίαν καλώς. Για να το θέσουμε διαφορετικά, φανταστείτε αν η παγκόσμια παραγωγή αργού και συμπυκνωμάτων υποχωρούσε κατά 7%. Είναι η μισή παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας. Είναι πέντε φορές περισσότερο από ότι παράγει η Λιβύη κι όμως όταν η παραγωγή πέφτει λόγω εμφύλιων συγκρούσεων, η τιμή του πετρελαίου επηρεάζεται έντονα.

Ακόμη πιο σημαντικό, το σφιχτό πετρέλαιο δεν περιέχει τα μεσαία κλάσματα διΰλισης που είναι απαραίτητα για την παραγωγή ντίζελ. Το γράφημα 6 δείχνει την πυκνότητα (ΑΡΙ και ειδική βαρύτητα) των βασικών ποικιλιών πετρελαίου και των σφιχτών πετρελαίων Bakken, Permian και Eagle Ford. Το σφιχτό πετρέλαιο κάνει για παραγωγή κηροζίνης, αεροπορικού καυσίμου και βενζίνης, δεν μπορεί όμως να παράγει ντίζελ εκτός αν αναμιχθεί με βαρύτερα πετρέλαια. Και το ντίζελ είναι το βασικό προϊόν και ο στυλοβάτης της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας.

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να γίνουν ποτέ ανεξάρτητες στο πετρέλαιο διότι πάντα θα χρειάζονται να εισάγουν βαρύτερο πετρέλαιο για να παράγουν ντίζελ.

Το peak oil "φαντομάς"

Αν σας ακούγονται όλα αυτά κάπως γνώριμα είναι επειδή τα ανέμενε 20 χρόνια πριν το Peak Oil.

Το Peak Oil ήταν μια ελαττωματική έννοια λόγω της εμμονής του με το να θέτει μια ημερομηνία κορύφωσης για την παγκόσμια παραγωγή. Όμως, πολλές από τις ιδέες είχαν βάση, όπως ότι η τιμή θα αυξάνεται όσο μειώνεται η ποιότητα του πετρελαίου και θα αυξάνονται οι ρυθμοί εξάντλησης. Έδειξα ήδη την έντονη μείωση της πετρελαϊκής ποιότητας, τουλάχιστον στις ΗΠΑ.

Το γράφημα 8 δείχνει ότι η συνολική απομείωση της παραγωγικής βάσης στις ΗΠΑ είναι περίπου 37% ετησίως. Τα δεδομένα αφορούν όλες τις γεωτρήσεις από το 2000 ως το 2022 στις μεγαλύτερες αμερικανικές ζώνες που αντιστοιχούν στο 88% της συνολικής παραγωγής.

Η υπόθεση του Peak Oil ότι οι πετρελαϊκές τιμές θα αυξάνονταν κυρίως ως αποτέλεσμα της απομείωσης των γνωστών αποθεμάτων ήταν απλοϊκή. Πρώτον, τα αποθέματα είναι ένας κινούμενος στόχος. Τα στοιχεία που δημοσιεύει η ΒΡ ή η ΕΙΑ είναι πόροι, όχι αποθέματα. Τα αποθέματα είναι ένας όγκος έναντι μιας τιμής, όχι μια κλειδωμένη ποσότητα. Όταν η τιμή του πετρελαίου αυξάνεται, τότε αυξάνονται τα αποδεδειγμένα αποθέματα και αντιστρόφως.

Δεύτερον, ανακαλύπτονται συνεχώς νέα αποθέματα παρά τις εκτιμήσεις περί του αντιθέτου. Ο κόσμος απέχει συνεχώς 10 χρόνια από το να αξιοποιήσει όλα του τα αποθέματα από τότε που ξεκίνησα την σταδιοδρομία μου 45 χρόνια πριν.

Ακόμη πιο σημαντικό, η διαμόρφωση της τιμής είναι πιο περίπλοκη και αντίστροφα συνδεδεμένη με τα αποθέματα, ιδίως σε έναν ολοένα και πιο χρηματοοικονομικό κόσμο. Οι αγορές νοιάζονται περισσότερο για την προσφορά παρά για τα αποθέματα. Η προσφορά είναι η τωρινή παραγωγή συν τα αποθεματικά και το "μαξιλαράκι" παραγωγής που μπορεί να γίνει παραγωγή μέσα σε 90 ημέρες. Τα δεκάδες δισεκατομμύρια βαρέλια πιθανών αποθεμάτων που δεν πρόκειται να γίνουν προσφορά βραχυπρόθεσμα δεν απασχολούν τις πετρελαϊκές αγορές.

Η αίσθηση επείγοντος για την προσφορά είναι που ωθεί τις τιμές ψηλότερα και οι αγορές νιώθουν αυτή την αίσθηση εδώ και δύο δεκαετίες. Όπως παρατηρούσαν οι Κόλιν Κάμπελ και Ζαν Λαχέρ, οι τιμές του WTI ήταν 90$/βαρέλι σε δολάρια του 2022 από το 2003. Είναι υπερδιπλάσιες από ότι τις δύο δεκαετίες που προηγήθηκαν. Η μέση τιμή των 90$ περιλαμβάνει δύο περιόδους χαμηλών τιμών από το 2014 ως το 2017 (κατάρρευση τιμής λόγω του σχιστολιθικού πετρελαίου) και από το 2020 ως το 2021 (λόγω πανδημίας) όπου οι τιμές υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα της σύγχρονης ιστορίας.

Η συνολική παραγωγή υγρών ανέκαμψε στο 99% των επιπέδων του 2018, αλλά η παραγωγή αργού και συμπυκνωμάτων δεν ανέκαμψε και παραμένει πάνω από 4 εκατ. βαρέλια/ημέρα κάτω από τα επίπεδα του 2018. Ο πλανήτης δεν ξεμένει από πετρέλαιο, αλλά οι επενδυτές και οι δανειστές δεν είναι πρόθυμοι να στηρίξουν τις γεωτρήσεις για αύξηση της παραγωγής.

Όπως δήλωσε πρόσφατα ο Ντέβιντ Φίκλινγκ, "εν τέλει οι κεντρικές τράπεζες είναι που θα εκφωνήσουν τον επικήδιο του αργού πετρελαίου"

Η πιθανότητα μιας επιστροφής σε χαμηλότερες τιμές είναι το ίδιο απίθανη όσο και μια τεχνολογική καινοτομία που θα φέρει νέα πετρελαϊκή παραγωγή για να επηρεάσει τις τιμές. Αυτό ισχύει διότι η τιμολόγηση τύπου "πιο χαμηλά επί μακράν" μετά το 2014 λόγω του σχιστολιθικού πετρελαίου ήταν μια σχετικά ασήμαντη ανωμαλία στη μεγάλη εικόνα της τιμής (γράφημα 9).

Οι συνέπειες των υψηλότερων ενεργειακών τιμών μετά τη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία αύξησαν την αντίληψη του κόσμου για την ενέργεια. Για ορισμένους, ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα για στροφή μακριά από το πετρέλαιο και τα ορυκτά καύσιμα. Ταυτόχρονα, έδειξαν πόσο εξαρτημένοι είμαστε από την ορυκτή ενέργεια και θα συνεχίσουμε επί δεκαετίες.

Το Peak Oil ήταν ένα μοντέλο με λογικές αν και απλοϊκές υποθέσεις με βάση τη μέθοδο του Μ. Χούμπερτ για πρόβλεψη των μελλοντικών τάσεων παραγωγής από τα αποδεδειγμένα αποθέματα.

Αυτό που περιγράφω εγώ δεν είναι ένα μοντέλο. Η ποιότητα του πετρελαίου έχει μειωθεί, οι ρυθμοί μείωσης της παραγωγής ενισχύθηκαν και οι μακροπρόθεσμες τιμές είναι υψηλότερες. Αυτά είναι γεγονότα, όχι θεωρία.

Όσο συντομότερα πάψουμε να περιμένουμε ένα τεχνολογικό θαύμα ή μια ταχεία μετάβαση στις ΑΠΕ, τόσο καλύτερα θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ένα πιο δύσκολο ενεργειακό μέλλον.

(του Αρτ Μπέρμαν, γεωλόγου πετρελαίου)