Ο ρόλος των PPAs στην εποχή της ενεργειακής κρίσης

Οι Διμερείς Συμβάσεις Πώλησης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ή Power Purchase Agreements – PPAs) βρίσκονται πρόσφατα στο προσκήνιο των συζητήσεων τόσο από την πλευρά των ενδιαφερόμενων παραγωγών αλλά και από την πλευρά των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας. Την τρέχουσα περίοδο, όπου επικρατεί μεγάλη αστάθεια και μεταβλητότητα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τα PPAs μπορούν να παρέχουν την ασφάλεια μιας σταθερής τιμής σε μακροπρόθεσμη βάση.

Στην περίπτωση που τα PPAs αφορούν Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), τα κοινωνικά οφέλη που προκύπτουν από τη διάδοση τους είναι πολύ σημαντικά καθώς ενισχύουν την Ενεργειακή Μετάβαση και την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ ταυτόχρονα αντικαθιστούν την κρατική επιδότηση μέσω των γνωστών πλέον συμβολαίων Feed in Tariff (FiT) ή Feed in Premium (FiP).

Για τους παραγωγούς ΑΠΕ, το κυριότερο όφελος συναντάται στο γεγονός ότι τα PPAs εξασφαλίζουν τραπεζική χρηματοδότηση για τα έργα τους καθώς μπορούν εύκολα να προβλεφθούν οι μελλοντικές ταμειακές ροές των έργων. Παράλληλα, τα PPAs φαίνεται πως είναι πλέον απαραίτητο εργαλείο και για την αντιστάθμιση κινδύνου των καταναλωτών, καθώς εγγυόνται μια σταθερή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας που επιτρέπει τον κατάλληλο προγραμματισμό των λειτουργικών εξόδων μιας επιχείρησης.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας αποκομίζουν τις «Εγγυήσεις Προέλευσης», που πιστοποιούν την “πράσινη” προέλευση της ενέργειας που καταναλώνουν. Διεθνώς, τεράστιες εταιρείες, ιδίως από τους τομείς της τεχνολογίας, των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών και των τροφίμων, υιοθετούν φιλόδοξους στόχους απανθρακοποίησης, επιδιώκοντας πράσινη ενέργεια για την κάλυψη της κατανάλωσης τους ή ακόμη και της εφοδιαστικής αλυσίδας τους.

Τα βασικά σημεία ενός PPA αφορούν την τιμή, τη διάρκεια, τον όγκο και το είδος (Physical, Sleeved, Financial) ενός PPA. Αναλυτικότερα:

Physical PPAs: Πρόκειται για μια σύμβαση μεταξύ δύο μερών στην οποία ο πωλητής παραδίδει ηλεκτρική ενέργεια στον αγοραστή με φυσική παράδοση. Για να επιτευχθεί η απευθείας σύνδεση μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης, ο σταθμός ΑΠΕ θα πρέπει να βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τη μονάδα κατανάλωσης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι εμπορικές και βιομηχανικές ηλιακές εγκαταστάσεις στέγης για ιδιοκατανάλωση. Για την περίπτωση των ΑΠΕ,

Sleeved PPAs: Πρόκειται για το πιο σύνηθες είδος PPA στην Ευρωπαϊκή αγορά, στο οποίο εμπλέκεται μια ενδιάμεση εταιρεία προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας η οποία διαχειρίζεται τη μεταφορά ενέργειας από το σταθμό ΑΠΕ προς τον τελικό καταναλωτή. Επιπλέον, στην περίπτωση του μοντέλου Pay-as-Produced η συμμετοχή του προμηθευτή ενέργειας εγγυάται την τροφοδότηση του καταναλωτή κατά τις ώρες που ο παραγωγός ΑΠΕ αδυνατεί να παράγει ενέργεια. Με βάση τα παραπάνω, δεδομένη κρίνεται και η συμμετοχή των προμηθευτών σε όλες τις συζητήσεις αναφορικά με τα PPAs καθώς ο ρόλος τους είναι κομβικής σημασίας στην παράδοση της ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και στον χρηματοοικονομικό διακανονισμό μεταξύ των μερών.

Financial PPAs: Αφορά μια εικονική συμφωνία αγοράς ενέργειας μεταξύ ενός καταναλωτή και ενός παραγωγού, η οποία δεν εμπεριέχει φυσική παράδοση ενέργειας. Αυτό το είδος σύμβασης είναι καθαρά χρηματοοικονομικό και καταβάλλεται μια σταθερή τιμή για κάθε παραγόμενη μονάδα κατά τη διάρκεια της συμφωνίας. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, συνήθως σε μηνιαία βάση, υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ της χονδρεμπορικής τιμής αγοράς και της τιμής του PPA και ανάλογα εκκαθαρίζεται η διαφορά μεταξύ των μερών.

Παρά τις προσδοκίες για ταχύτερη διείσδυση των PPAs στην Ελλάδα σε συνδυασμό με τη δυναμική που παρατηρήθηκε στον Ευρωπαϊκό Νότο κατά την τελευταία πενταετία, η Ελλάδα άργησε σημαντικά να αναπτύξει μια αγορά διμερών συμβάσεων στις ΑΠΕ. Ένας από τους κυριότερους λόγους για τους οποίους η ελληνική αγορά των PPAs παραμένει σχεδόν στάσιμη μέχρι και σήμερα είναι η παρουσία των εθνικών διαγωνισμών για έργα ΑΠΕ, στους οποίους εξακολουθούν να καταφεύγουν οι επενδυτές, όπως άλλωστε ανακοινώθηκε από τα αποτελέσματα του πρόσφατου διαγωνισμού που έλαβε χώρα στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Με βάση τα παραπάνω και στοχεύοντας να τονωθεί η αγορά των PPAs, εκδόθηκε η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση αναφορικά με τις προτεραιότητες χορήγησης Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης από το Διαχειριστή του Συστήματος προς τους σταθμούς ΑΠΕ. Η συγκεκριμένη Υπουργική Απόφαση εντάσσει στην ΟΜΑΔΑ Β’ σταθμούς για τους οποίους ο παραγωγός έχει συνάψει ή δεσμεύεται μέσω συμφωνίας ότι θα συνάψει διμερή σύμβαση αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με κάποιον τελικό βιομηχανικό καταναλωτή ή με κάποιον προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας. Έργα που θα ενταχθούν στην ΟΜΑΔΑ Β’ έχουν προτεραιότητα συγκριτικά με τις υπόλοιπες ΟΜΑΔΕΣ (Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’) εκτός της ΟΜΑΔΑΣ Α’ που αφορά έργα κοντά στα σύνορα και έργα με στρατηγική σημασία για τη χώρα. Με βάση τα παραπάνω, είναι εμφανής η πρόθεση σε κρατικό επίπεδο να δοθεί προτεραιότητα στα εμπλεκόμενα μέρη να συνάψουν PPAs ώστε να ολοκληρωθούν έργα που αναμένουν την έγκριση του Διαχειριστή του Συστήματος. Ταυτόχρονα, παρατηρείται ότι το τραπεζικό σύστημα προετοιμάζεται καταλλήλως για να ξεκινήσει να χρηματοδοτεί αντίστοιχες PPAs συμβάσεις πέραν της business-as-usual χρηματοδότησης έργων με FiP.

Είναι προφανές ότι η εισαγωγή των PPAs αναμένεται να απελευθερώσει για τους τελικούς καταναλωτές την πρόσβαση στο ενεργειακό αγαθό και μάλιστα σε επίπεδο χονδρεμπορικής αγοράς, κάτι που αναμένεται να δώσει νέα δυναμική στην αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας στην χώρα μας.

• Ο Δρ. Κώστας Ανδριοσόπουλος είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικών και Ενεργειακής Οικονομίας στο Audencia Business School, Διευθύνων Σύμβουλος στην Akuo Energy Greece, Πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας στο ΕλληνοΑμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο
• Ο Δρ. Φίλιππος Ιωαννίδης είναι Γενικός Διευθυντής της Green Energy Aggregator Services (GEARS), Μέλος ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Ενεργειακής Οικονομίας (ΗΑΕΕ).