Πλαφόν στο αέριο αλά Ισπανικά και παρακράτηση υπερεσόδων στο ρεύμα αλά Ελληνικά – Τα δύο άμεσα μέτρα που εξετάζονται ως ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση

Πολύ πιθανόν θεωρείται πλέον να δούμε σε άμεσο χρόνο μια "απάντηση" στην ενεργειακή κρίση από την Ε.Ε. που να συνδυάζει την επιβολή πλαφόν στο αέριο που προορίζεται για ηλεκτροπαραγωγή, κατά το πρότυπο που έχει εφαρμοστεί σε Ισπανία και Πορτογαλία, και την απόκτηση εσόδων από τα κράτη - μέλη μέσω συστήματος παρακράτησης των "ουρανοκατέβατων" υπερεσόδων, ανάλογου αυτού που ισχύει στην Ελλάδα.

Παράλληλα θα συνεχίζονται οι διεργασίες για ριζική παρέμβαση στην αρχιτεκτονική του target model, καθώς και για πιθανό κοινό ευρωπαϊκό σχήμα χρηματοδότησης, πολιτικές που εκτιμάται ότι για να υλοποιηθούν θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος.

Στο τραπέζι των ευρωπαϊκών επιτελείων βρίσκεται και η πρόταση που είχε καταθέσει επίσης η ελληνική κυβέρνηση (όπως είχε αποκαλύψει το energypress), για τη διάσπαση της DAM και τη δημιουργία δύο επιμέρους προημερήσιων αγορών ηλεκτρισμού, μίας για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα (φυσικό αέριο, άνθρακα, λιγνίτη κλπ) και μίας για την ενέργεια από τα μη ορυκτά καύσιμα (πυρηνικά, ΑΠΕ, υδροηλεκτρικά κλπ).

Λεπτομέρειες για το μοντέλο

Κρούση από αρκετά κράτη της Ε.Ε. έχει δεχθεί σύμφωνα με πληροφορίες του energypress η Ελλάδα, αναφορικά με το σχήμα παρακράτησης «στην πηγή» των υπερεσόδων των ηλεκτροπαραγωγών στην εγχώρια χονδρεμπορική, μέσω του Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγοράς Επόμενης Ημέρας.

Σε αυτές τις βολιδοσκοπήσεις, από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται είναι αν έχουν υπάρξει παρενέργειες στη λειτουργία της ελληνικής αγοράς Επόμενης Ημέρας από την εφαρμογή του σχήματος. Όπως είναι φυσικό, τα κράτη που δείχνουν ενδιαφέρον για την παρέμβαση στην εγχώρια αγορά ζητούν επίσης περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού, δηλαδή το ύψος των ποσών που συγκεντρώνονται από τα υπερέσοδα.

Οι κρούσεις προέρχονται από χώρες, οι οποίες «βλέπουν» στο ελληνικό μοντέλο ένα έκτακτο μέτρο για την άμεση αποσύνδεση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας από την τιμή του φυσικού αερίου, χωρίς να χρειαστεί η παραμικρή αλλαγή στο Target Model. Όπως είναι γνωστό, η εγχώρια DAM συνεχίζει να επιλύεται κανονικά, με τη διατήρηση του τρόπου καθορισμού της Τιμής Εκκαθάρισης Αγοράς – η οποία προκύπτει από τις προσφορές των μονάδων αερίου.

Η αποσύνδεση της τιμής των δύο ενεργειακών προϊόντων προκύπτει από την αποσύνδεση των αμοιβών των υπόλοιπων τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής, από τις αποζημιώσεις των σταθμών αερίου. Έτσι, τα έσοδα των υπόλοιπων τεχνολογιών έχουν διαφοροποιηθεί από την ΤΕΑ, η οποία συναρτάται από το κόστος καυσίμου.

Την ανάγκη για αποσυσχέτιση των εσόδων των υπόλοιπων τεχνολογιών επισήμανε πριν από λίγα 24ωρα και ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών της χώρας, Κρίστιαν Λίντνερ, μιλώντας στην εφημερίδα Bild. Όπως υπογράμμισε, η αγορά ηλεκτρισμού πρέπει να αλλάξει, ώστε οι τιμές να μην συνδέονται με το ακριβότερο φυσικό αέριο, οδηγώντας δισ. ευρώ σε κέρδη για τους ιδιοκτήτες αιολικών, ηλιακών και ανθρακικών εγκαταστάσεων.

Μπαράζ δηλώσεων για το πλαφόν στο αέριο

Σύμφωνα πάντως με αναλυτές της αγοράς, ο ελληνικός μηχανισμός μπορεί όχι απλώς να αποτελέσει πρότυπο για ανάλογες πρωτοβουλίες από άλλα κράτη-μέλη, αλλά να εφαρμοστεί σε πανευρωπαϊκή κλίμακα – συνδυαζόμενος με την επίσης πανευρωπαϊκή εφαρμογή ενός πλαφόν στο φυσικό αέριο που, όπως έχει γράψει το energypress, επεξεργάζεται ήδη η Κομισιόν. Κι αυτό γιατί θα έχει άμεσα αποτελέσματα, χωρίς η ενεργοποίησή του να επηρεάζεται από τις ιδιαιτερότητες του ενεργειακού μίγματος κάθε χώρας.

Όσον αφορά το πλαφόν στο αέριο, οι ίδιοι αναλυτές εκτιμούν ότι η πιο πρόσφορη φόρμουλα είναι το ισπανικό μοντέλο, δηλαδή η αποζημίωση των εισαγωγέων για τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή προμήθειας και το πλαφόν. Όπως προσθέτουν, το σχήμα αυτό δύσκολα θα μπορούσε να υλοποιηθεί κεντρικά, αφού κάτι τέτοιο θα ήταν περίπλοκο και χρονοβόρο.

Αντίθετα, η πιο άμεση λύση θα ήταν να εφαρμοσθεί από κάθε κράτος-μέλος στην αγορά του, στη βάση της ενιαίας πανευρωπαϊκής μέγιστης τιμής που θα καθορισθεί. Μάλιστα, σε μία τέτοια περίπτωση, κάθε κράτος-μέλος θα μπορούσε να αξιοποιήσει για τις επιδοτήσεις στο αέριο, τις χρηματοροές από τις παρακρατήσεις των υπερεσόδων των ηλεκτροπαραγωγών.

Όποια φόρμουλα πάντως κι αν προκριθεί, το βέβαιο είναι ότι το τελευταίο διάστημα έχουν «πυκνώσει» οι φωνές ανάμεσα στους Ευρωπαίους πολιτικές ηγέτες, για την ανάγκη άμεσης εφαρμογής πλαφόν στην τιμή του αερίου. Ενδεικτική είναι η σύμπλευση με αυτό το σχέδιο της Γερμανίας, η οποία έως και πρόσφατα ήταν κατηγορηματική αντίθετη. Τώρα, ωστόσο, δημοσιεύματα φέρουν τον υπουργό Οικονομίας και Κλίματος, Ρόμπερτ Χάμπεκ, να έχει ενημερώσει γραπτώς Ευρωπαίους υπουργούς Ενέργειας ότι το Βερολίνο εξετάζει αυτό το ενδεχόμενο.

«Παράθυρο» για ενεργοποίηση των άμεσων μέτρων από τους υπουργούς Ενέργειας

Καθοδόν προς την 9η Σεπτεμβρίου, όταν αναμένεται τα έκτακτα μέτρα να τεθούν για πρώτη φορά επί τάπητος από τους Ευρωπαίους υπουργούς Ενέργειας, δύο 24ωρα νωρίτερα πρόκειται να πραγματοποιηθεί συνάντηση για το ίδιο θέμα τεχνικών κλιμακίων των κρατών-μελών. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, αν και η συνάντηση στις 7 Σεπτεμβρίου έχει συγκληθεί από την Κομισιόν, σκοπός δεν είναι να ληφθούν αποφάσεις αναφορικά με τις άμεσες παρεμβάσεις που επεξεργάζονται οι Βρυξέλλες. Αντίθετα, θα αναλυθούν τα τεχνικά ζητήματα υλοποίησης των υποψήφιων λύσεων, σε καθαρά τεχνοκρατικό επίπεδο.

Στον αντίποδα, πηγές με γνώση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων από την Ε.Ε., επισημαίνουν ότι κατά την έκτακτη Σύνοδο στις 9 Σεπτεμβρίου, είναι πιθανό οι υπουργοί Ενέργειας να δώσουν το «πράσινο φως» στα έκτακτα μέτρα που θα εφαρμοσθούν, όπως στο πλαφόν στο αέριο. Σε μία τέτοια περίπτωση, οι ηγέτες των κρατών-μελών θα αναλάβουν να αποφασίσουν τις υπόλοιπες παραμέτρους των παρεμβάσεων, όπως τον τρόπο χρηματοδότησης.