Οι νέες προτάσεις της Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση - Παρεμβάσεις σε αέριο και ηλεκτρισμό για επάρκεια και συγκράτηση τιμών

Δύο στόχους έχουν τα μέτρα που θα εισηγηθεί την ερχόμενη εβδομάδα η Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση: καταρχάς θα προσδιοριστούν οι βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις που μπορούν να κάνουν τα κράτη μέλη τόσο στον τομέα του φυσικού αερίου όσο και του ηλεκτρισμού για να αντιμετωπίσουν την επίπτωση των επίμονων υψηλών ενεργειακών τιμών για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις ή να αντιμετωπίσουν πιθανές ελλείψεις στην προμήθεια αερίου. Και δεύτερον να προσδιοριστούν οι εναλλακτικές για την βελτιστοποίηση της λειτουργίας των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρισμού ώστε να είναι πιο ανθεκτικές στην μεταβλητότητα των τιμών και να είναι κατάλληλες για το μελλοντικό απανθρακοποιημένο ενεργειακό σύστημα, με αυξημένο μερίδιο των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρισμού.

Όπως αναφέρει κείμενο που διέρρευσε σχετικά με την επικείμενη παρέμβαση της Κομισιόν, οι τιμές του ρεύματος και του αερίου έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ το 2021 και κατέγραψαν ιστορικά υψηλά μετά την εισβολή στην Ουκρανία στις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου του 2022. Οι τιμές του αερίου που ιστορικά κινούνται κάτω από τα 30 ευρώ η μεγαβατώρα βρέθηκαν πρόσφατα στα 100 ευρώ η μεγαβατώρα ενώ περιστασιακά ξεπέρασαν και τα 200 ευρώ η μεγαβατώρα. Κατ επέπκταση οι τιμές του ρεύματος στη χονδρεμπορική αυξήθηκαν και εκείνες την ίδια περίοδο, εξαιτίας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο. Για παράδειγμα οι τιμές στην Γερμανία που ιστορικά βρίσκονται κάτω από τα 75 ευρώ η μεγαβατώρα βρίσκονται σήμερα πέριξ των 235 ευρώ η μεγαβατώρα ενώ περιστασιακά έφτασαν και τα 400 ευρώ η μεγαβατώρα.

Παρεμβάσεις

Ποιες είναι λοιπόν οι παρεμβάσεις που θα προτείνει η Κομισιόν; Σύμφωνα με το ίδιο κείμενο της διαρροής, που μπορεί να διαφοροποιηθεί εν μέρει μέχρι τις τελικές ανακοινώσεις την ερχόμενη εβδομάδα οι υψηλές τιμές του αερίου εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης μετά την κρίση του κόβιντ αλλά και την αβεβαιότητα που δημιουργήθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτελούν τη βασική αιτία για την τρέχουσα κρίση.

Με δεδομένη τη σημασία που παίζει το αέριο για την ηλεκτροπαραγωγή, η εξεύρεση τρόπων για να περιοριστούν οι υψηλές τιμές του αερίου θα βοηθήσει να αντιμετωπιστεί η κρίση και στις αγορές του ηλεκτρισμού.

Στο πλαίσιο αυτό η Κομισιόν και τα Κράτη μέλη δημιούργησαν την ευρωπαϊκή ενεργειακή πλατφόρμα Eu Energy Platform που στόχο έχει την διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού σε δίκαιες τιμές και την μείωση – έως και οριστική εξάλειψη – της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό αέριο.Η πλατφόρμα θα χρησιμοποιήσει τη συνολική ζήτηση αερίου στην ΕΕ προκειμένου να προσελκύσει αξιόπιστες προμήθειες από τις παγκόσμιες αγορές και θα περιορίσει την επίπτωση των τιμών. Επίσης θα είναι κρίσιμη για τη διασφάλιση ενός επαρκούς επιπέδου αποθήκευσης αερίου.

Επίσης τα κράτη-μέλη θα έχουν την δυνατότητα για περιορισμένο χρονικό διάστημα να εφαρμόσουν ρυθμιζόμενες τιμές στη λιανική του αερίου. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό την στιγμή που το αέριο παίζει κρίσιμο ρόλο από τη θέρμανση έως τη βιομηχανία. Οι ποσότητες που θα καλύπτονται από τις ρυθμιζόμενες τιμές θα πρέπει να είναι περιορισμένες προκειμένου να αποφευχθεί η πιθανότητα αύξησης στην κατανάλωση αερίου, εξέλιξη αρκετά πιθανή.

Ένα ακόμη μέτρο αφορά στα εκτακτα μέτρα στήριξης της ρευστότητας προς ανακούφιση των traders οι οποίοι αυτή την στιγμή έρχονται αντιμέτωποι με υψηλές τιμές ως αποτέλεσμα της σημαντικής αστάθειας της αγοράς. Αν αυτά τα μέτρα στήριξης περιλαμβάνουν κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή όντας σε πλήρη συμμόρφωση με τις αντίστοιχες νομοθετικές προβλέψεις και να μην υπονομεύουν τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας.

Τέλος σε ό,τι αφορά τα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Φυσικού Αερίου (TTF) τα οποία το τελευταίο διάστημα παρουσιάζουν ακραία μεταβλητότητα ακόμη και μέσα σε μία ημέρα, για να αντιμετωπιστούν πιθανές στρεβλώσεις στη διαμόρφωση των τιμών λόγω πιθανών φαινομένων χειραγώγησης, μια επιλογή θα μπορούσε να είναι η αναθεώρηση των ορίων που εφαρμόζονται για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Διακοπή ρωσικών προμηθειών

Απέναντι στο ενδεχόμενο να υπάρξει πλήρης διακοπή της προμήθειας ρωσικού αερίου η Κομισιόν για να αντιμετωπίσει το "σοκ που θα δημιουργηθεί στην προμήθεια" έχει συγκεκριμένα εργαλεία όπως τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης που έχουν αναπτυχθεί υπό τον κανονισμό της ασφάλειας προμήθειας, τα οποία ενισχύονται από την περιφερειακή συνεργασία στην ασφάλεια της προμήθειας και των κανονικών ανταλλαγών μεταξύ των κρατών μελών. Επίσης προβλέπεται μηχανισμός συμφωνιών αλληλεγγύης, που αποτελούν μέρος και της περίφημης εργαλειοθήκης της Κομισιόν. Επιπλέον μέτρα θεωρείται ότι μπορεί να είναι απαραίτητα σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης. Πρακτικά μπορεί να υπάρξει ανακατανομή των ποσοτήτων αερίου μεταξύ των κρατών μελών με μείωση στα κράτη μέλη που επηρεάζονται λιγότερο προς όφελος εκείνων που πλήττονται περισσότερο. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Κομισιόν εκτιμάει πως ίσως προκύψει η ανάγκη για μια διοικητικά οριζόμενη τιμή αερίου. Ουσιαστικά αφορά σε πλαφόν (EU price cap), μια μέγιστη ρυθμιζόμενη τιμή στο αέριο που προορίζεται για κατανάλωση από ευρωπαίους καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Αγορά ηλεκτρισμού

Σε ό,τι αφορά την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας η Κομισιόν αναμένεται να προτείνει, σύμφωνα με το κείμενο της διαρροής τέσσερα βασικά μέτρα:

-Καταρχάς σε ευθυγράμμιση με τα πρόσφατα μέτρα που προτάθηκαν από την Κομισιόν προτείνεται ως επιλογή η φορολόγηση ή ρυθμιστικά μέτρα των πρόσθετων εσόδων που αποκομίζουν συγκεκριμένοι ηλεκτροπαραγωγοί φορτίου βάσης λόγω της τρέχουσας κρίσης. Τα έσοδα μπορούν να χρηματοδοτήσουν στοχευμένα προσωρινά μέτρα για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

-Δεύτερον, επέκταση ρυθμιζόμενων τιμών στη λιανική ρεύματος για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η επέκταση του μέτρου θα πρέπει να συνοδεύεται από περιορισμό στην κατανάλωση ώστε να μην οδηγήσει σε αύξηση της κατανάλωσης

-Τρίτον, επιδότηση ορισμένων τεχνολογιών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (για παράδειγμα εισάγοντας μια τιμή αναφοράς για τις μονάδες αερίου) με στόχο τη μείωση των τιμών στην αγορά ρεύματος. Τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να εισάγουν τέτοια μέτρα θα πρέπει να διαβουλευτούν και με τις γειτονικές χώρες, τους stakeholders προκειμένου να αποφευχθεί η τιμωρία των συμμετεχόντων στην αγορά που έχουν διασφαλίσει την ενέργειά τους με συμβάσεις forward.Τα μέτρα επιδότησης μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα θα πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα μείωσης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.

-Τέλος η αύξηση του διασυνοριακού εμπορίου μεταξύ των διαφορετικών τιμολογιακών ζωνών λόγω της διαφοροποίησης των τιμών μεταξύ τους, μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση των εσόδων συμφόρησης. Πρόταση της Κομισιόν είναι τα έσοδα αυτά να αξιοποιηθούν για την έκτακτη χρηματοδότηση μέτρων ανακούφισης για καταναλωτές και επιχειρήσεις.

(του Χάρη Φλουδόπουλου, capital.gr)