Γ. Κούβαρης: Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα η κρίση ρευστότητας θα έχουμε ακόμα και προβλήματα ενεργειακής τροφοδοσίας

Μια παρατεταμένη κρίση θα δοκιμάσει τη βιωσιμότητα των εταιρειών ενέργειας με απρόβλεπτα αποτελέσματα, υποστηρίζει, μιλώντας στο energypress, ο πρόεδρος της εταιρείας ΗΡΩΝ, και πρόεδρος του ΕΣΑΗ Γιώργος Κούβαρης, στο πλαίσιο σχετικού αφιερώματος, επισημαίνοντας ως εκ τούτου ότι καθίσταται επιτακτική η έγκαιρη παρέμβαση της Πολιτείας, με σκοπό την στήριξη της αγοράς και την διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η  μείωση της ζήτησης, σε συνδυασμό με την πρωτοφανή μείωση των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς, αποτελεί πρόσθετη σοβαρή απειλή τόσο για τις επενδύσεις σε μονάδες παραγωγής από φυσικό αέριο  όσο και για τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο κ. Κούβαρης εκτιμά ότι οι πληγές από την υγειονομική κρίση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν θα είναι μόνο  οικονομικές αλλά και  βαθιά κοινωνικοπολιτικές. Ωστόσο θεωρεί ότι δημιουργείται μια ευκαιρία για εμβάθυνση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς τα κράτη και το σύστημα, καθώς η κρίση ανέδειξε εμφατικά τη σημασία της κεντρικής διαχείρισης προβλημάτων πανεθνικής και παγκόσμιας εμβέλειας. «Επομένως, είναι σημαντικό η πολιτική ηγεσία και οι ενωσιακοί και κρατικοί θεσμοί να αποδείξουν την επάρκειά τους και κατά την περίοδο επανόδου στην κανονικότητα» τονίζει χαρακτηριστικά.

Ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Κούβαρη έχει ως εξής:

Από το δικό σας τομέα δραστηριοποίησης, ποιο είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που δημιουργεί η υγειονομική κρίση;

H υγειονομική κρίση έχει προκαλέσει ήδη ανυπολόγιστες ζημιές στην οικονομία όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ήδη γίνεται λόγος για τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο. Στο πλαίσιο μιας τέτοιας εκτεταμένης οικονομικής κρίσης, πλήττεται κάθε τομέας οικονομικής δραστηριότητας με τους οικονομικά ασθενέστερους να υποφέρουν περισσότερο.

Η ηλεκτρική ενέργεια είναι αδιαμφισβήτητα ένα κοινωνικό αγαθό και σε κρίσεις σαν αυτή, αναδεικνύεται περισσότερο το πόσο η κοινωνία μας πλέον εξαρτάται από αυτό. Οι ηλεκτρικές εταιρείες σε τέτοιες κρίσεις πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στο κοινωνικό τους πρόσωπο και στην  οικονομική τους βιωσιμότητα.

Η Ελλάδα δεν έχει εξασφαλίσει ακόμη ενεργειακή αυτονομία, η οποία κερδίζεται σιγά σιγά με την μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των σταθμών αποθήκευσης στο ενεργειακό της μίγμα, ενώ η ενεργειακή της επάρκεια εξαρτάται ακόμη από εισαγόμενα καύσιμα, που στην περίπτωση των ηλεκτροπαραγωγών είναι το φυσικό αέριο.

Ήδη σήμερα για πολλές εταιρείες προμήθειας οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των Πελατών τους, ανέρχονται στο 20% και είμαστε ακόμη στην αρχή.

Συνεπώς η πρώτη επίπτωση της οικονομικής κρίσης στην αγορά ενέργειας είναι η κρίση ρευστότητας, η οποία σηματοδοτεί την αρχή ενός ντόμινο συσσώρευσης οφειλών σε κάθε στάδιο της αλυσίδας της ενεργειακής αγοράς, που ξεκινάει από την προμήθεια και καταλήγει στην παραγωγή. Μάλιστα, επειδή όπως προαναφέρθηκε, η χώρα μας εξαρτάται από το εξωτερικό για την ενεργειακή της αυτάρκεια, αν η κρίση ρευστότητας δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα, είναι πολύ πιθανό τελικά να προκαλέσει και προβλήματα ενεργειακής τροφοδοσίας σε εθνικό επίπεδο, πέρα από το να δοκιμάσει στο εσωτερικό τις αντοχές των εγχώριων επιχειρήσεων του κλάδου.

Η δεύτερη εξίσου σημαντική επίπτωση είναι η μείωση της ζήτησης, η οποία σε συνδυασμό με την πρωτοφανή μείωση των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς (συμπεριλαμβανομένων των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂) και την αύξηση της απρόβλεπτης μεταβλητότητάς τους, αποτελεί πρόσθετη σοβαρή απειλή τόσο για τις επενδύσεις σε μονάδες παραγωγής από φυσικό αέριο  όσο και για τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Συνεπώς, μια παρατεταμένη κρίση θα δοκιμάσει τη βιωσιμότητα των εταιρειών ενέργειας με απρόβλεπτα αποτελέσματα, καθώς θα δημιουργήσει ελλείματα στην αγορά της ενέργειας, τη στιγμή που οικονομικά ασθενείς και πληγέντες, θα αδυνατούν να εξοφλούν τους λογαριασμούς του ρεύματος. Η έγκαιρη παρέμβαση της Πολιτείας, λοιπόν, καθίσταται επιτακτική με θέσπιση μηχανισμών και μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό την στήριξη της αγοράς και την διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας

Συνολικά για την ενεργειακή αγορά ποιοι είναι οι φόβοι σας για τις επιπτώσεις του Κορωνοϊού;

Πριν την κρίση -με βάση και το Εθνικό Σχέδιο που υπέβαλλε η χώρα μας για την Ενέργεια και το Κλίμα θεσπίζοντας Προτεραιότητες και Μέτρα Πολιτικής για την επίτευξη του στόχου της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 σε πάνω από το 42% σε σχέση με τις εκπομπές του 1990- είχε δημιουργηθεί μια δυναμική που αφορούσε, πρώτον, στον εξηλεκτρισμό σε μεταφορές και σε θέρμανση και δεύτερον, στην αντικατάσταση υγρών και στερεών καυσίμων στους τομείς τόσο της παραγωγής όσο και των υπηρεσιών.

Η δυναμική αυτή βασιζόταν στον αυξημένο ρυθμό διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην πρόοδο μεγάλων επενδύσεων αντλησιοταμίευσης και στην μείωση του κόστους των μπαταριών, στην αύξηση του κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ αλλά και σε άλλους παράγοντες που συνεπικουρούσαν στην επίτευξη του εθνικού στόχου της απολιγνιτοποίησης της χώρας μας ήδη από το 2023, με μόνη λιγνιτική μονάδα σε λειτουργία (μέχρι το 2028) την Πτολεμαΐδα V.

Η μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με την μείωση του κόστους των εκπομπών C0₂, που είναι φυσική συνέπεια της μείωσης της ζήτησης, δημιουργούν συνθήκες που θα  μπορούσαν να βοηθήσουν τις ανθρακικές μονάδες  να ανακτήσουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι των μονάδων φυσικού αερίου, επιβραδύνοντας έτσι τη μετάβαση σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα, με σημαντική επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Συνεπώς και εδώ η παρέμβαση της Πολιτείας θα είναι καθοριστική προκειμένου να μην παρατηρηθεί παρέκκλιση από το θεσπισμένο χρονοδιάγραμμα απολιγνιτοποίησης και να διασφαλιστεί ο ρυθμός διείσδυσης των ΑΠΕ και των νέων μονάδων φυσικού αερίου που έχουν ενταχθεί στο ΕΣΕΚ.

Θεωρείτε ότι η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κληθούμε όλοι να κινηθούμε μετά την κρίση, επιτρέπει αισιοδοξία και προσδοκίες;

Θεωρώ ότι η Ελληνική οικονομία που βασίζεται σε ένα μεγάλο μέρος στον τουρισμό θα πληγεί αλλά παράλληλα θα ανακάμψει ταχύτερα και ποιοτικότερα από άλλα ανταγωνιστικά προς τη χώρα μας κράτη στον τουρισμό. Η σοβαρότητα που δείχνουμε στην κρίση και σαν κράτος αλλά και σαν λαός δεν θα περάσει απαρατήρητη στο διεθνές γίγνεσθαι.

Η αίσθηση της ασφάλειας που δημιουργείται στον Ελλαδικό χώρο θα έχει θετική απήχηση και στον τουρισμό και στις υπηρεσίες. Επίσης, ελπίζω η Πολιτεία να θωρακίσει  την οικονομία της Ελλάδας από παρόμοιες κρίσεις δίνοντας  ισχυρά κίνητρα για επενδύσεις σε τομείς της οικονομίας, που επηρεάζονται λιγότερο σε παρόμοιες καταστάσεις.

Παράλληλα, η κρίση αποτελεί και μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να είμαστε αισιόδοξοι για τη γρηγορότερη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας στο νέο κόσμο των προηγμένων ψηφιακών υπηρεσιών, με αναμενόμενα αποτελέσματα την ενίσχυση της αποδοτικότητας, την άρση διοικητικών στρεβλώσεων και τον περιορισμό άσκοπων καθυστερήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, οι εταιρείες του ενεργειακού κλάδου, τόσο οι ιδιωτικές όσο και οι δημόσιες, πέτυχαν από την πρώτη σχεδόν στιγμή λήψης των μέτρων προστασίας να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους με υψηλά ποσοστά απομακρυσμένης εργασίας από το σπίτι, εκμεταλλευόμενες πλήρως τις παροχές της τεχνολογίας και συμβάλλοντας καθοριστικά στον περιορισμό της μετάδοσης του κορωνοϊού στο εργασιακό περιβάλλον.

Η εμπειρία αυτή θα βοηθήσει σημαντικά έτσι ώστε η επάνοδος στις κανονικές συνθήκες εργασίας να συνδυαστεί με τη βελτίωση της απόδοσης των εσωτερικών διαδικασιών και τον περιορισμό διοικητικών δαπανών, μέσω περαιτέρω ενίσχυσης των ψηφιακών δομών των εταιρειών.

Ποια είναι η εντύπωσή σας για τη διαχείριση της κρίσης στη χώρα μας; Για παράδειγμα, ως κλάδος βρήκατε από την πολιτεία ευήκοα ώα ώστε να βρεθούν άμεσες λύσεις σε άμεσα προβλήματα;

Τα αντανακλαστικά της Πολιτείας ήταν άμεσα, διερεύνησε ταχύτατα τις πιθανές επιπτώσεις στον κλάδο και δρομολόγησε  έγκαιρα πολλά απαραίτητα  μέτρα που διευκολύνουν την συνέχεια της λειτουργίας κλάδου στις πρωτοφανείς καταστάσεις που βιώνουμε. Αναμένονται τα ειδικά μέτρα που θα θεσμοθετηθούν προκειμένου να βοηθηθεί η ρευστότητα του κλάδου.

Καθώς δεν  γνωρίζουμε ακόμα το πώς, εύχομαι η Πολιτεία να ανταποκριθεί επαρκώς στις απαιτήσεις της έκτακτης ανάγκης που βιώνει η αγορά της ενέργειας.
Επίσης, το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να  θωρακίσει τους προμηθευτές ενέργειας από τους συστηματικούς κακοπληρωτές, οι οποίοι και εφευρίσκουν οποιαδήποτε πρόφαση προκειμένου να μην πληρώνουν τις οφειλές τους. Έτσι παρατηρείται το παράδοξο ότι ενώ οι καταναλωτές εξοφλούν άμεσα λογαριασμούς κινητής, ίντερνετ, ύδρευσης κ.λπ. διότι γνωρίζουν ότι αν δεν το κάνουν, θα τους διακοπεί άμεσα η ανάλογη υπηρεσία, τον λογαριασμό του ρεύματος να τον τοποθετούν σε δεύτερη και τρίτη μοίρα και να προσπαθούν να ανακαλύπτουν τα κενά του συστήματος προκειμένου να αποφύγουν να τον πληρώσουν.

Πιστεύετε ότι η επιχειρηματική κοινότητα της χώρας μας ανταποκρίθηκε στο ρόλο της; Στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων;

Μπορώ μόνο να μιλήσω για τον δικό μας κλάδο, ο οποίος  και στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και έδειξε απαράμιλλη αλληλεγγύη και ωριμότητα αφήνοντας στην άκρη διαφορές, ανταγωνισμό, κ.λπ., σπεύδοντας άμεσα να συνδράμει και να αντιμετωπίσει έγκαιρα και από κοινού το όποιο πρόβλημα παρουσιάστηκε ακόμα και όταν δεν υπήρχε θεσμοθετημένο πλαίσιο.

Όλες οι επιχειρήσεις του κλάδου μας υιοθέτησαν  από την αρχή τα μέτρα για την αποτροπή της εξάπλωσης του ιού, προχώρησαν σε δράσεις ελάφρυνσης του ενεργειακού κόστους των καταναλωτών ενώ παράλληλα έχουν προβεί σε δωρεές ύψους πολλών εκατομμυρίων € για τις αυξημένες ανάγκες του εθνικού συστήματος υγείας

Πως αξιολογείτε τον τρόπο που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει το μεγάλο πρόβλημα χρηματοδότησης των πολιτικών αντιμετώπισης της κρίσης;

Το όραμα για μια ενωμένη και ισχυρή Ευρώπη προϋποθέτει αλληλεγγύη στην πράξη. Για μία ακόμα φορά, ένα σημαντικό ζήτημα όπως αυτό της χρηματοδότησης των πολιτικών αντιμετώπισης της κρίσης, απέδειξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να ανταποκριθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα και ενότητα:  ενώ η κρίση ήταν μπροστά μας και εμφανής ήδη από τον Φεβρουάριο και η πρώτη ουσιαστική απόφαση χρηματοδοτικής ενίσχυσης λήφθηκε τον Απρίλιο, με πλέον κρίσιμα σημεία της να μην έχουν ακόμα καθοριστεί και με αυτό να συνεπάγεται νέο γύρο διαπραγματεύσεων στο μέλλον.

Η κρίση είναι σε εξέλιξη και τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη κάνει τον απολογισμό της, ο οποίος και θα ακολουθήσει στο τέλος της κρίσης. Το κάθε κράτος θα κάνει τότε τον λογαριασμό του και θα μετρήσει τις πληγές του.

Οι πληγές  δεν θα είναι μόνο  οικονομικές αλλά και  βαθιά κοινωνικοπολιτικές. Θα δοκιμαστούν και θα αναθεωρηθούν  θεσμοί, ιδέες, πρακτικές, σχεδιασμοί κ.λπ.. Εκτιμώ ότι το ζήτημα της χρηματοδότησης θα είναι το μάλλον εύκολο να επιλυθεί, η κοινωνία όμως θα πρέπει να επανακτήσει την εμπιστοσύνη της στα κράτη και στο σύστημα.

Είναι μάλιστα μεγάλη ευκαιρία για την εμβάθυνση αυτής της εμπιστοσύνης σε μια περίοδο αμφισβήτησης  καθώς η κρίση ανέδειξε εμφατικά τη σημασία της κεντρικής διαχείρισης προβλημάτων πανεθνικής και παγκόσμιας εμβέλειας· επομένως, είναι εξίσου σημαντικό η πολιτική ηγεσία και οι ενωσιακοί και κρατικοί θεσμοί να αποδείξουν την επάρκειά τους και κατά την περίοδο επανόδου στην κανονικότητα.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η υγειονομική κρίση ανέδειξε ένα πρόβλημα «διεθνούς ηγεσίας» και βλέπουν την ανάγκη παραχάραξης κατευθύνσεων, ώστε, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίζονται πόροι για οικουμενικά προβλήματα όπως η κλιματική αλλαγή ή οι πανδημίες. Πιστεύετε ότι μπορεί πράγματι η παρούσα κρίση να φέρει τέτοια αποτελέσματα;

Κάθε χώρα είναι και οφείλει να παραμείνει κυρίαρχη μέσα σε ένα πλαίσιο ευρύτερων σχηματισμών ή συμμαχιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη άμεσης αντίδρασης των ισχυρότερων του πλανήτη για την αντιμετώπιση ευρύτερων προβλημάτων όπως η κλιματική αλλαγή ή οι πανδημίες.

Η κοινωνία παγκοσμίως  έχει θορυβηθεί και φοβηθεί. Η φωνή που θα ακουστεί θα είναι πολύ δυνατή, η παγκόσμια κοινή γνώμη θα απαιτήσει από τα κράτη να ετοιμάζονται, να προνοούν και παράλληλα θα απαιτεί να λαμβάνονται πολύ πιο σοβαρά υπόψη οι προειδοποιήσεις της επιστημονικής κοινότητας για επικείμενες απειλές όσον αφορά στην κοινωνία και στο περιβάλλον.