Οι κατευθύνσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης για την επικαιροποίηση της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας

Τις βασικές κατευθύνσεις για τις διαπραγματεύσεις με αντικείμενο την επικαιροποίηση της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας έδωσε πριν λίγες ημέρες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Η ισχύουσα μέχρι σήμερα Συνθήκη τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 1998, συνομολογούμενη από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, τη Ρωσία, την Τουρκία, την Ουκρανία, την Ιαπωνία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Ως παρατηρητές συμμετέχουν οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, αρκετές αφρικανικές χώρες, ο ASEAN, η EIB, η ΙΕΑ, ο ΟΟΣΑ, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΠΟΕ κ.ά. Επίσης, η Γραμματεία της Συνθήκης έχει υπογράψει ειδικό μνημόνιο κατανόησης με τη Σύνοδο των Αραβικών Κρατών.

Οι όροι της Συνθήκης καλύπτουν το πλαίσιο που διέπει τη διαμετακόμιση ενεργειακών εμπορευμάτων, τις επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, τους όρους μεταφοράς κεφαλαίων για τις σχετικές διεθνείς επενδύσεις, την επίλυση σχετικών διενέξεων μεταξύ κρατών και εταιρειών.

Οι κατευθύνσεις του Συμβουλίου για την αναθεώρηση της ΣΧΕ

Βασικό ζητούμενο για την αναθεώρηση της Συνθήκης είναι η συμπερίληψη στις προβλέψεις της των στόχων για τη βιώσιμη ανάπτυξη και το κλίμα, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού.

Μια από τις βασικές κατευθύνσεις του Συμβουλίου προς την Κομισιόν είναι αυτή σύμφωνα με την οποία η ΕΕ θα πρέπει να μπορεί να απαιτεί συμμόρφωση με την εφαρμοστέα νομοθεσία της ΕΕ και των κρατών-μελών της από τα προερχόμενα από τρίτες χώρες συμβαλλόμενα μέρη.

Επίσης, το Συμβούλιο προτείνει την εισαγωγή δικαιώματος ρύθμισης, για την περαιτέρω ενίσχυση του δικαιώματος λήψης νομοθετικών μέτρων από τα κράτη για την προστασία του περιβάλλοντος, δικαιωμάτων των καταναλωτών και λόγους δημόσιου συμφέροντος, ανεξάρτητα από το αν τέτοια μέτρα θα έχουν θετική ή αρνητική επίδραση σε συγκεκριμένες επενδύσεις. 

Ζητούμενο, από την πλευρά του Συμβουλίου στα πλαίσια του εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού με τα ενεργειακά ζητήματα στο επίκεντρο, είναι να εξασφαλιστεί ότι οι διατάξεις για την προστασία των επενδύσεων δεν θα ερμηνεύονται ως δεσμεύσεις των συμβαλλομένων για μη τροποποίηση της εσωτερικής τους νομοθεσίας ακόμα και σε περιπτώσεις που επηρεάζονται υλοποιηθείσες υπό διαφορετικό νομοθετικό καθεστώς επενδύσεις.

Ως προς τους όρους διαμετακόμισης ενεργειακών προϊόντων, το Συμβούλιο επισημαίνει ότι οι σχετικές διατάξεις θα πρέπει να διευκρινιστούν ώστε να λαμβάνουν καλύτερα υπόψη τις απαιτήσεις των ολοκληρωμένων αγορών ενέργειας με δικαιώματα πρόσβασης για τρίτα μέρη, όπως π.χ. στην ΕΕ. 

Η αναφορά αυτή «φωτογραφίζει» μεταξύ άλλων, και τις αντιπαραθέσεις με τη Ρωσία για το φυσικό αέριο, με το Συμβούλιο να τονίζει σχετικά ότι θα πρέπει να αποσαφηνιστεί πως η έννοια της διαμετακόμισης δεν αντιβαίνει στην αρχή της ανοιχτής πρόσβασης που υιοθετεί η ΕΕ, καθώς και στην απρόσκοπτη ανταλλαγή αερίου χωρίς εδαφικούς περιορισμούς. 

Μάλιστα, το Συμβούλιο εντοπίζει ότι οι σχετικοί με τη διαμετακόμιση όροι που περιλαμβάνονται στην ισχύουσα Συνθήκη δεν  συμβαδίζουν πλήρως με την έννοια των απελευθερωμένων αγορών ενέργειας στην ΕΕ. Ως εκ τούτου, υποδεικνύει ότι στην επικείμενη αναθεώρηση της Συνθήκης η διαμετακόμιση ενεργειακών προϊόντων θα πρέπει να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των ολοκληρωμένων αγορών ενέργειας με δικαιώματα πρόσβασης τρίτων.